I NSP 499/26

I NSP 499/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 listopada 2026 r. SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Paweł Księżak SSN Aleksander Stępkowski w sprawie ze skargi B. P. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu o sygn. I ACa 2495/24, z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 4 listopada 2026 r., I. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu toczącym się pod sygnaturą akt I ACa 2495/24 nastąpiła przewlekłość postępowania; II. przyznaje skarżącej B. P. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu sumę pieniężną w wysokości 2 000 (dwóch tysięcy) złotych za okres od 21 sierpnia 2024 r. do 4 listopada 2026 r.; III. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu wyznaczenie w sprawie o sygn. akt I ACa 2495/24 rozprawy w terminie dwóch miesięcy od dnia zwrotu akt postępowania; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. nakazuje zwrot od Skarbu Państwa – Sądu Najwyższego na rzecz skarżącej B. P. kwoty 200 (dwustu) złotych uiszczonej tytułem opłaty sądowej od skargi. I NSP 499/26 2 Paweł Księżak Elżbieta Karska Aleksander Stępkowski UZASADNIENIE Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki z dnia 26 sierpnia 2026 r., która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu 27 sierpnia 2026 r., zaś do Sądu Najwyższego 17 września 2026 r., skarżąca B. P., działając w imieniu własnym, wniosła o: stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt I ACa 2495/24, toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu (pkt 1); wydanie Sądowi prowadzącemu postępowanie zlecenia podjęcia odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, zmierzających do możliwie jak najszybszego zakończenia postępowania (pkt 2); zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 18 000,00 (osiemnaście tysięcy) złotych (pkt 3) oraz zasądzenie kosztów postępowania skargowego (pkt 4). W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła czynności podejmowane w sprawie oraz ich przebieg. Nadmieniła, że postępowanie w sprawie prowadzonej przez Sąd I instancji rozpoczęło się 6 grudnia 2019 r. i zakończyło 29 września 2023 r. wydaniem wyroku. Wskazując na zasadność niniejszej skargi podniosła, że akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu 21 sierpnia 2024 r. W dalszej części uzasadnienia wskazała podstawy prawne oraz orzecznictwo dotyczące przewlekłości postępowania. W odpowiedzi na skargę z 17 września 2026 r., Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie. W dalszej części odpowiedzi przedstawił przebieg czynności w sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania zasługiwała na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu I NSP 499/26 3 przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 499/26 4 I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności. Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą, ilość spraw oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06). W tym też kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się one do dezorganizacji i opóźnień w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie. Ostatecznie Sąd jako jednostka reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną odpowiedzialność za niewłaściwe wywiązywanie się przez Państwo z powyższego obowiązku. W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości, iż czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został przekroczony i wyniósł ponad 12 miesięcy. Z ustalonego na podstawie akt sprawy przebiegu postępowania wynika, że sprawa została zainicjowana pozwem z 6 grudnia 2019 r., skierowanym do Sądu Okręgowego w Poznaniu i dotyczy roszczeń z umowy kredytu I NSP 499/26 5 indeksowanego do waluty CHF przeciwko Bankowi […] S.A. Sąd Okręgowy w Poznaniu wydał wyrok w sprawie 29 września 2023 r. Postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. o sygn. akt I AS 196/22 wydanym przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu została w sprawie stwierdzona przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu pod sygn. akt XVIII C 2255/19. Po wydaniu wyroku akta sprawy wraz z apelacją zostały stosunkowo późno przekazane do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, tj. dopiero 21 sierpnia 2024 r. W dniu 30 sierpnia 2024 r. w sprawie został wylosowany sędzia referent. W piśmie przewodnim Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu opisując przebieg czynności w sprawie, stwierdził, że dnia 22 sierpnia 2025 r. pełnomocnikowi powoda doręczono odpis apelacji. Odpowiedź na apelację wpłynęła 6 września 2025 r. Od dnia 6 maja 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem zawiesił spłatę rat kredytu. Skarżąca nie odpowiedziała na propozycję ugodowego załatwienia sporu poprzez mediację, którą zaproponował Sąd Apelacyjny w Poznaniu. Ponadto w odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu stwierdził, że w sprawie o sygn. akt I ACa 2495/24 przewiduje się, że termin rozprawy wyznaczony zostanie na początku 2028 r. W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Poznaniu od momentu wpływu akt wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy, a terminu rozprawy nadal nie wyznaczył i nie planuje tego uczynić przez najbliższych kilka miesięcy, mimo że pełnomocnik kilkakrotnie wnosił o podjęcie czynności w sprawie oraz o wyznaczenie terminu rozprawy, to w ocenie Sądu Najwyższego powyższe okoliczności oraz to, że łącznie w obu instancjach sprawa trwa już ponad 6 lat, uzasadniają stwierdzenie przewlekłości postępowania. Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, jest także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania skarżącej o zasądzenie na jej rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej. Orzekając o przyznaniu skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa I NSP 499/26 6 na rzecz skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jednak nie mniej niż w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania sumy wyższej i w tym zakresie żądanie oddalił. W związku zaś z tym, że termin rozprawy apelacyjnej nie został jeszcze wyznaczony, Sąd Najwyższy zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu wyznaczenie terminu rozprawy w ciągu dwóch miesięcy od dnia zwrotu akt postępowania. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2, 3 i 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. Paweł Księżak JW. [a.ł] Elżbieta Karska Aleksander Stępkowski