I NSP 385/26

I NSP 385/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Elżbieta Karska Dnia 27 sierpnia 2026 r. w sprawie ze skargi A. S. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku o sygn. V ACz 473/25, z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 27 sierpnia 2026 r., odrzuca skargę. JW UZASADNIENIE A. S. pismem z 18 maja 2026 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego 29 maja 2026 r., działając w imieniu własnym, wniosła skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, toczącym się na skutek zażalenia przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. akt V Acz 473/25. Skarżąca domagała się: stwierdzenia naruszenia prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (pkt 1); doręczenia pism i wniosków dowodowych Rzecznikowi Praw Dziecka (pkt 2); wypłaty odszkodowania w kwocie 20 000,00 zł. (pkt 3) oraz wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie szeregu dowodów z dokumentów (pkt 4). I NSP 385/26 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Ustawa o skardze na przewlekłość reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze (art. 1 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość; tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725 ze zm., dalej: „u.s.p.p.”). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarżąca kwestionuje rozpoznawanie bez nieuzasadnionej zwłoki postępowania zażaleniowego, które ma charakter incydentalny (uboczny) wobec postępowania co do istoty sprawy, tj. dotyczącego rozwodu, toczącego się w dniu wniesienia skargi przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku, na skutek wniesionej apelacji. Postępowanie, w stosunku do którego wniesiono skargę na przewlekłość przed Sądem Apelacyjnym, zostało zainicjowane zażaleniem, które służyło weryfikacji orzeczenia Sądu Okręgowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. „Tok postępowania w sprawie” zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest rozumiany jako „postępowanie co do istoty sprawy”, a nie postępowanie zażaleniowe jako incydentalne (uboczne) postępowanie, którego bieg nie powoduje „przejścia” I NSP 385/26 3 rozpoznania istoty sprawy do sądu wyższej instancji (postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 listopada 2014 r., III SPP 227/14, OSNP 2017 nr 1, poz. 13; z 16 czerwca 2015 r., III SPP 12/15; z 10 stycznia 2017 r., III SPP 65/16, niepublikowane; z 22 lutego 2017 r., III SPP 2/17). Sąd Najwyższy w rozpoznawanej sprawie podziela ten podgląd w całości. Pogląd ten pozostał aktualny również po zmianie dokonanej z dniem 6 stycznia 2017 r. ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016, poz. 2103), ale i uzyskał dodatkowe wsparcie w treści znowelizowanego art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o skardze na przewlekłość. Zgodnie z art. 2 ust. 1 in principio w aktualnym brzmieniu, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Brzmienie to wyraźnie wiąże możliwość złożenia skargi na przewlekłość z postępowaniem co do istoty sprawy. Oznacza to, że niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania zażaleniowego, jako incydentalnego w cywilnym postępowaniu rozpoznawczym, co do istoty sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 2014 r., III SPP 227/14). Skoro postępowaniem incydentalnym jest postępowanie zażaleniowe, skargę należało uznać za niedopuszczalną. Ponadto, w myśl dyspozycji art. 6 ust. 1-3 u.s.p.p., każdorazowa skarga na przewlekłość postępowania musi spełniać określone wymogi przewidziane dla pisma procesowego, w tym obligatoryjnie winna zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy, jak również przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie. Należy podkreślić, że jest to wymóg bezwzględny w świetle w/w ustawy. Ponadto, skarga może zawierać żądanie wydania sądowi rozpoznającemu sprawę albo prokuratorowi prowadzącemu lub nadzorującemu postępowania przygotowawcze zlecenie podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności oraz zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej, co kwalifikowane jest jako wymóg fakultatywny. I NSP 385/26 4 W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że skarga podlega rozpoznaniu, o ile spełnia wymagania formalne przewidziane w art. 6 ust. 2 pkt 2 u.s.p.p. Oznacza to, że skarżący w uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazać musi, w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy, tj. w sposób precyzyjny przedstawi konkretne działania bądź zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 września 2022 r., I NSP 290/22; z 19 stycznia 2022 r., I NSP 264/21; z 10 czerwca 2020 r., I NSP 49/20; z 21 lutego 2007 r., III SPP 5/07; z 7 czerwca 2005 r., III SPP 103/05). Wskazanie powyższych okoliczności jest niezbędne dla merytorycznej oceny skargi. Sąd musi wiedzieć, na jakim etapie postępowania doszło według strony do przewlekłości, na czym ona polegała, tzn. jakie konkretnie czynności procesowe zostały podjęte przez sąd wadliwie lub nie zostały podjęte w ogóle (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 lipca 2020 r., I NSP 93/20; z 1 marca 2022 r., I NSP 31/22). Bez wskazania powyższych okoliczności sąd nie jest w stanie dokonać oceny czynności sądu w oparciu o kryteria wskazane w art. 2 ust. 2 u.s.p.p. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2020 r., I NSP 162/20; z 19 stycznia 2022 r., I NSP 264/21). Nie ulega wątpliwości, że uszczegółowienie zarzutów powinno nastąpić w odniesieniu do etapu postępowania, którego skarga bezpośrednio dotyczy i który objęty jest zakresem właściwości Sądu Apelacyjnego. Wymóg powyższy nie został w niniejszej sprawie dochowany. Nie zostały wymienione uchybienia ani wadliwości po stronie Sądu Apelacyjnego, które spowodowały naruszenie prawa skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Ich brak musi zatem zostać uznany za niedochowanie wymogu określonego w art. 6 ust. 2 pkt 2 u.s.p.p. Pismo skarżącej nie zawiera właściwego uzasadnienia, co sprawia, że Sąd Najwyższy pozbawiony jest możliwości merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi. Skarga złożona przez A. S. nie spełnia wymogów przewidzianych w treści art. 6 ust. 2 u.s.p.p., zaś w myśl dyspozycji art. 9 ust. 1 u.s.p.p. sąd właściwy do jej rozpoznania odrzuca taką skargę bez wzywania do uzupełnienia braków. Z powyższych względów skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art. 3941 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2018, poz. 1360 z późn. zm.) I NSP 385/26 5 oraz w związku z art. 8 ust. 2 i art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość. JW. [a.ł]