I NSP 219/26

I NSP 219/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 czerwca 2026 r. SSN Joanna Lemańska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Pastuszko SSN Paweł Wojciechowski w sprawie ze skargi A. B. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Szczecinie w sprawie o sygn. I ACa 987/25, przy udziale Skarbu Państwa –Prezesa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 24 czerwca 2026 r., oddala skargę. [k.b.] Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Paweł Wojciechowski UZASADNIENIE Pismem z 22 kwietnia 2026 r. A. B. (dalej: „Skarżąca”), reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wniosła skargę na przewlekłość postępowania sądowego, toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Szczecinie pod sygn. I ACa 987/25. Skarżąca domagała się stwierdzenia, że w ww. sprawie I ACa 987/25 doszło do nieuzasadnionej zwłoki. Wniosła również o wydanie Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie zalecenia czynności zmierzających do wyznaczenia rozprawy apelacyjnej w terminie miesiąca od rozpoznania skargi na przewlekłość. Jednocześnie Skarżąca wniosła o przyznanie na swoją rzecz od Skarbu Państwa I NSP 219/26 2 kwoty 2000 zł oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów związanych z wniesieniem skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że 7 maja 2025 r. w Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie zarejestrowana została apelacja z 2 maja 2025 r. złożona w imieniu skarżącej A. B. od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 30 grudnia 2024 r., I C 3096/22. Zarządzenie o doręczeniu odpisu apelacji stronie pozwanej wydane zostało 11 lipca 2025 r. po uzupełnieniu braków formalnych apelacji w postaci opłaty. W dniu 12 sierpnia 2025 r. wydane zostało zarządzenie o skierowaniu sprawy na rozprawę i przeprowadzeniu jej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość (posiedzenie zdalne). Z uwagi na brak dalszej aktywności ze strony sądu, jak również w związku z wpłynięciem odpowiedzi obu pozwanych Skarżąca pismem z 13 października 2025 r. złożyła wniosek o nadanie biegu sprawie objętej skargą. W odpowiedzi na wniosek pismem z 20 października 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie w sprawie objętej skargą poinformował Skarżącą m.in. o tym, że ze względu na stan referatu sędziego sprawozdawcy, będącego konsekwencją zwiększającego się systematycznie wpływu spraw apelacyjnych, aktualnie wyznaczane są terminy rozpraw w sprawach, które wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z apelacjami w grudniu 2024 r. Skarżąca wskazała, że od tej daty, a więc przez ponad 6 miesięcy, w sprawie objętej skargą nie została podjęta przez sąd żadna czynność, w tym nie zostało wydane żadne zarządzenie w przedmiocie wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej. W kontekście powyższego, zdaniem Skarżącej, w sprawie objętej skargą doszło do nieuzasadnionej zwłoki. Prezes Sądu Apelacyjnego w Szczecinie w odpowiedzi na skargę zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: ustawa o I NSP 219/26 3 skardze na przewlekłość), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Ustawodawca w ustawie o skardze na przewlekłość nie określił wyraźnie, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Niemniej w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że przewlekłość jest pojęciem odnoszącym się do konkretnego zdarzenia, które po wnikliwej analizie należałoby uznać za nadmiernie rozciągnięte w czasie i niezasadnie przedłużające się (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21). Poddając analizie przebieg spornego postępowania apelacyjnego I ACa 987/25 toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Szczecinie, należy stwierdzić, że podniesiony w skardze zarzut przewlekłości tego postępowania sądowego nie jest na obecnym etapie uzasadniony. Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz powinna być wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur. Sama długotrwałość postępowania nie oznacza, że doszło do przewlekłości postępowania. Zachodzi ona, gdy postępowanie jest długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do rozstrzygnięcia, będących w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością sądu. W związku z tym, aby rozstrzygnąć, czy zwłoka w dokonaniu czynności jest nieuzasadniona, należy rozważyć nie tylko okres zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst sytuacyjny. Czas trwania postępowania wyznaczany jest nie tylko poprzez czynności sądu, ale także przez I NSP 219/26 4 aktywność stron (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 18 kwietnia 2023 r., I NSP 23/23; 25 listopada 2020 r., I NSP 163/20; 25 maja 2023 r., I NSP 82/23). Oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania należy zatem brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, a także uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania, od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa Europejski Trybunał Praw Człowieka, wskazując, że przy ocenie, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, powinna następować w świetle szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (zob. wyroki ETPC z: 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce; 4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce; 26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce; 26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; 14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I - Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału). Powyższe oznacza, że standard ochrony prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ma charakter zindywidualizowany (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21; 14 września 2022 r., I NSP 251/22). Co do zasady więc przewlekłość jest pojęciem względnym i zawsze musi być odnoszona do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu I NSP 219/26 5 postępowania. Należy także nadmienić, że jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 lipca 2017 r., III SPP 33/17; 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21). Analizując akta sprawy objętej niniejszą skargą, Sąd Najwyższy nie dostrzegł, by na jakimkolwiek etapie spornego postępowania o sygn. I ACa 987/25 dłuższe odstępy między kolejnymi czynnościami nie miały swojego uzasadnienia procesowego, czy też wiązały się z nadmierną bezczynnością Sądu Apelacyjnego w Szczecinie. Należy mieć na uwadze, że postępowanie o sygn. I ACa 987/25 zostało zainicjowane apelacją Skarżącej od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 30 grudnia 2024 r. Akta sprawy wraz z apelacją zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Szczecinie 9 maja 2025 r. Zarządzeniem z 12 maja 2025 r. sprawa została zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie w odpowiednim repertorium oraz wylosowano sędziego referenta. Zarządzeniem z 1 lipca 2025 r. wezwano Skarżącą do uzupełnienia braku fiskalnego apelacji. Kolejno, zarządzeniem z 11 lipca 2025 r. doręczono odpisy apelacji Skarżącej stronom przeciwnym. Odpowiedzi na apelację wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Szczecinie odpowiednio 30 lipca 2025 r. i 5 sierpnia 2025 r. Kolejno, pismem z 16 października 2025 r. (data prezentaty) Skarżąca złożyła wniosek o nadanie biegu sprawie objętej skargą. W odpowiedzi na wniosek pismem z 20 października 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie poinformował Skarżącą m.in. o tym, że ze względu na stan referatu sędziego sprawozdawcy będącego konsekwencją zwiększającego się systematycznie wpływu spraw apelacyjnych, aktualnie wyznaczane są terminy rozpraw w sprawach, które wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z apelacjami w grudniu 2024 r. Przedstawiony powyżej przebieg spornego postępowania apelacyjnego na obecnym etapie nie daje wystarczających podstaw do przypisania Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy objętej skargą, zwłaszcza jeśli uwzględni się czas trwania analizowanej sprawy, zainicjowanej apelacją. I NSP 219/26 6 Niewątpliwie zatem na obecnym etapie brak jest podstaw do stwierdzenia, że sporne postępowanie apelacyjne toczy się dłużej, niż to jest konieczne dla prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił skargę, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość, a także, wobec bezzasadności wniesionej skargi, uznał brak podstaw do przyznania pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej świadczonej Skarżącej w niniejszym postępowaniu skargowym. [k.b.] [r.g.] Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Paweł Wojciechowski