I NSP 193/26

I NSP 193/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 czerwca 2026 r. SSN Joanna Lemańska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Pastuszko SSN Paweł Wojciechowski w sprawie ze skargi D. A. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. V ACa 2867/24, przy udziale Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 24 czerwca 2026 r., oddala skargę. [k.b.] Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Paweł Wojciechowski UZASADNIENIE Pismem z 9 kwietnia 2026 r. D. A. (dalej: „Skarżący”) wniósł skargę na przewlekłość postępowania sądowego, toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku pod sygn. V ACa 2867/24. Skarżący domagał się stwierdzenia, że w ww. sprawie V ACa 2867/24 doszło do nieuzasadnionej zwłoki. Wniósł również o wydanie Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku zalecenia wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej w dacie do trzech miesięcy od zwrotu akt sprawy. Jednocześnie Skarżący wniósł o przyznanie na swoją rzecz od Skarbu Państwa – I NSP 193/26 2 Sądu Apelacyjnego w Gdańsku kwoty 20 000 zł oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów związanych z wniesieniem skargi. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że 3 października 2024 r. do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wpłynęła apelacja przeciwnika procesowego Skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku wydanego 7 marca 2024 r. w sprawie I C 505/19. Sprawa apelacyjna zarejestrowana została pod sygn. V ACa 2867/24. W sierpniu 2025 r. oraz pismem z 16 lutego 2026 r. Skarżący wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy objętej skargą, wskazując na swój zły stan zdrowia. W odpowiedzi z 25 lutego 2026 r. poinformowano Skarżącego, że termin rozprawy w sprawie V ACa 2867/24, zgodnie z kolejnością wpływu sprawy, wyznaczony został na dzień 12 stycznia 2029 r. Zdaniem Skarżącego, wyznaczenie tak odległego terminu rozprawy apelacyjnej narusza jego prawo do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w odpowiedzi na skargę zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: ustawa o skardze na przewlekłość), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Ustawodawca w ustawie o skardze na przewlekłość nie określił wyraźnie, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną I NSP 193/26 3 zwłokę. Niemniej w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że przewlekłość jest pojęciem odnoszącym się do konkretnego zdarzenia, które po wnikliwej analizie należałoby uznać za nadmiernie rozciągnięte w czasie i niezasadnie przedłużające się (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21). Poddając analizie przebieg spornego postępowania apelacyjnego V ACa 2867/24 toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku, należy stwierdzić, że podniesiony w skardze zarzut przewlekłości tego postępowania sądowego nie jest na obecnym etapie uzasadniony. Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz powinna być wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur. Sama długotrwałość postępowania nie oznacza, że doszło do przewlekłości postępowania. Zachodzi ona, gdy postępowanie jest długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do rozstrzygnięcia, będących w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością sądu. W związku z tym, aby rozstrzygnąć, czy zwłoka w dokonaniu czynności jest nieuzasadniona, należy rozważyć nie tylko okres zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst sytuacyjny. Czas trwania postępowania wyznaczany jest nie tylko poprzez czynności sądu, ale także przez aktywność stron (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 18 kwietnia 2023 r., I NSP 23/23; 25 listopada 2020 r., I NSP 163/20; 25 maja 2023 r., I NSP 82/23). Oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania należy zatem brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, a także uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania, od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, charakter I NSP 193/26 4 sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa Europejski Trybunał Praw Człowieka, wskazując, że przy ocenie, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, powinna następować w świetle szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (zob. wyroki ETPC z: 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce; 4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce; 26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce; 26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; 14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I - Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału). Powyższe oznacza, że standard ochrony prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ma charakter zindywidualizowany (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21; 14 września 2022 r., I NSP 251/22). Co do zasady więc przewlekłość jest pojęciem względnym i zawsze musi być odnoszona do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania. Należy także nadmienić, że jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 lipca 2017 r., III SPP 33/17; 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21). Analizując akta sprawy objętej niniejszą skargą, Sąd Najwyższy nie dostrzegł, by na jakimkolwiek dotychczasowym etapie spornego postępowania o sygn. V ACa 2867/24 dłuższe odstępy między kolejnymi czynnościami nie miały swojego uzasadnienia procesowego, czy też wiązały się z nadmierną bezczynnością I NSP 193/26 5 Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Należy mieć na uwadze, że postępowanie o sygn. V ACa 2867/24 zostało zainicjowane apelacją od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 7 marca 2024 r., wniesioną przez przeciwnika procesowego Skarżącego, która wpłynęła do tego sądu 13 czerwca 2024 r., a także apelacjami Skarżącego i innych powodów, które wpłynęły do sądu 26 czerwca 2024 r. Akta sprawy wraz z apelacjami zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 3 października 2024 r. Następnego dnia sprawa została zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku w systemie SLPS i wylosowano sędziego referenta. Zarządzeniem z 9 października 2024 r. sprawę wpisano do repertorium ACa. W dniu 23 października 2024 r. dokonano kontroli formalnej wszystkich apelacji i wydano zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia ich braków. W dniu 6 listopada 2024 r. do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wpłynął wniosek o zabezpieczenie roszczenia, który został oddalony postanowieniem tego sądu z 12 listopada 2024 r. Kolejno, postanowieniami z 10 grudnia 2024 r. i z 13 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku odrzucił dwie apelacje w sprawie objętej skargą. W dniu 4 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia apelacji przeciwnika procesowego Skarżącego na kwotę 933 173 zł i w związku z powyższym wezwano do uzupełnienia brakującej kwoty opłaty od apelacji. W dniu 15 maja 2025 r. doręczono odpisy apelacji pełnomocnikom stron przeciwnych. Odpowiedzi na apelacje wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku odpowiednio w dniach: 27 maja 2025 r., 5 czerwca 2025 r., 13 czerwca 2025 r. i 23 czerwca 2025 r. W dniu 29 sierpnia 2025 r. do sądu wpłynął ponowny wniosek o udzielenie zabezpieczenie roszczenia wraz z wnioskiem o przyspieszenie rozpoznania sprawy. W dniu 2 września 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił ww. wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Natomiast zarządzeniem z 17 lutego 2026 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej na 29 stycznia 2029 r. Przedstawiony powyżej przebieg spornego postępowania apelacyjnego na obecnym etapie nie daje wystarczających podstaw do przypisania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy objętej skargą, zwłaszcza jeśli uwzględni się czas trwania analizowanej sprawy, zainicjowanej apelacją. I NSP 193/26 6 Sąd Najwyższy zwraca równocześnie uwagę, że wyznaczenie rozprawy apelacyjnej na dzień 29 stycznia 2029 r. może w przyszłości uzasadniać zarzut rozpoznania sprawy objętej skargą z naruszeniem prawa stron do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli oczekiwanie na tak długi termin rozprawy apelacyjnej nie będzie usprawiedliwione obiektywnymi czynnikami oraz czasem niezbędnym do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur. Kwestia ta jednak wykracza poza ramy obecnego postępowania. Na obecnym etapie brak jest podstaw do stwierdzenia, że sporne postępowanie apelacyjne toczy się dłużej, niż to jest konieczne dla prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił skargę, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość. [k.b.] [a.ł] Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Paweł Wojciechowski