I KK 226/26

I KK 226/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras Dnia 1 września 2026 r. w sprawie A.K. o zadośćuczynienie i odszkodowanie po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 1 września 2026 r., kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt II AKa 251/25, zmieniającego w części wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt III Ko 913/23, p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć A.K. kosztami postępowania kasacyjnego. [WB] UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt III Ko 913/23 Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy A.K. tytułem zadośćuczynienia kwotę 100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty (pkt 1 wyroku), a w pozostałym zakresie wniosek oddalił (pkt 2 wyroku). I KK 226/26 2 Apelację w tej sprawie wniósł pełnomocnika wnioskodawcy A.K., który zaskarżył wyrok w zakresie, w którym Sąd oddalił wniosek: - w zakresie, w którym Sąd I Instancji oddalił w całości żądanie wnioskodawcy o zasądzenie na jego rzecz tytułem odszkodowania kwoty 300.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, - w zakresie, w którym Sąd I Instancji oddalił żądanie wnioskodawcy o zasądzenie na jego rzecz tytułem zadośćuczynienia kwoty ponad zasądzoną 100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W apelacji postawiono zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wydanego wyroku i oddalenie wniosku w punkcie 2 wyroku, polegającym na: 1. błędnym przyjęciu, że kwota 100.000 zł zadośćuczynienia jest adekwatna do rozmiaru doznanych przez A. K. cierpień, które rzekomo nie miały charakteru ponad przeciętnych, podczas gdy biegli, a za nimi sąd nie zidentyfikowali rozmiaru, istoty czy chociażby zakresu cierpień A. K., a poprzestali na stwierdzeniu braku choroby psychicznej, co uniemożliwiło prawidłowe rozpoznanie sprawy przy uwzględnieniu faktu, że cierpienie wnioskodawcy znacznie wykracza ponad normalne następstwa odbywania niezasadnie kary pozbawienia wolności w trudnych warunkach w okresie roku i 4 miesięcy, albowiem doznana krzywda koncentrowała i dalej koncentruje się wobec świadomości bezpowrotnej utraty rodziny i zatraceniu sensu życia. 2. błędnym przyjęciu (strona 18 uzasadnienia), że utracony przez wnioskodawcę przychód za jeden rok wynosił 2.500 zł, co oznacza, że szkoda wynikająca z nieprowadzenia działalności za okres 1 roku i 4 miesięcy wynosiłaby 3,33, zł dziennie, a szkoda ta została w całości zrekompensowana przez zaliczenie orzeczonej kary pozbawienia wolności na poczet kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Giżycku z dnia 25.01.2017 r. sygn. akt II K 3/16, podczas gdy w rzeczywistości niezależnie od trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy w okresie sprzed osadzenia nie sposób logicznie i zasadnie twierdzić, że A.K. będący jedynym żywicielem rodziny, w razie braku osadzenia zarabiałby miesięcznie 208 zł i 33 grosze, a więc kwotę znacznie poniżej progu egzystencji, a należna wnioskodawcy kwota odszkodowania została zrekompensowana. I KK 226/26 3 Stawiając ten zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w całości wniosku i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwoty 300.000,00 zł tytułem odszkodowania i dalszej kwoty 700.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty. Skarżący złożył także wniosek dowodowy, żądając dopuszczenia dowodu z kolejnej pisemnej opinii innego zespołu biegłych psychologa i psychiatry wydanej po przeprowadzeniu badania A. K. celem ustalenia czy w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia psychicznego A.K., a jeśli tak, to czy doznał on uszczerbku na zdrowiu, jakie są rokowania w zakresie poprawy jego stanu zdrowia oraz celem ustalenia zakresu odczuwanej w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności oraz po tym okresie krzywd związanych z niezasadnym osadzeniem i jego następstwami - przede wszystkim utratą rodziny. Wyrokiem z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II AKa 251/25 Sąd Apelacyjny w Poznaniu zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną kwotę zadośćuczynienia podwyższył do kwoty 240 000 zł, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, który zaskarżając wyrok sądu odwoławczego w zakresie, w którym sąd ten utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, zarzucił rozstrzygnięciu: „rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art 117 § 2a k.p.k. w zw. art. 433 § 2 oraz w zw. z art. 170 § 3 k.p.k. oraz 167 k.p.k. i 201 k.p.k. a także art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. oraz 410 k.p.k. poprzez nie uwzględnienie wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o odroczenie rozprawy wobec rzekomej możliwości ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego a nadto wobec nie przedstawienia zaświadczenia od lekarza sądowego, a co niewątpliwie miało wpływ na wynik postępowania a to chociażby poprzez nierozpoznanie przez Sąd Odwoławczy wniosku dowodowego zawartego w apelacji, podczas gdy jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa obowiązek przedstawienia zaświadczenia pochodzącego od lekarza sądowego nie może być stosowny bezrefleksyjnie, a w realiach sprawy pełnomocnik nie miał możliwości zapewnienia substytucji ani zaświadczenia pochodzącego od lekarza sądowego, a przeprowadzenie rozprawy pod jego nieobecność spowodowało nierozpoznanie wniosku dowodowego stanowiącego podstawę apelacji.” I KK 226/26 4 Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację pełnomocnika wnioskodawcy Prokurator Okręgowy w Poznaniu wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasację pełnomocnika wnioskodawcy należało oddalić w trybie przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k. Nie sposób przyjąć, że postępowanie sądu odwoławczego w zakresie odnoszącym się do niestawiennictwa pełnomocnika wnioskodawcy oraz co do wniosku dowodowego stanowiło rażące naruszenie prawa procesowego. Bezsporne jest, że przesłana drogą e-maila dokumentacja medyczna (k. 639-640; zaświadczenie lekarskie oraz zaświadczenie dla ZUS-u) nie spełniała wymogu formalnego do należytego usprawiedliwienia niestawiennictwa pełnomocnika wnioskodawcy na rozprawie odwoławczej (art. 117 § 2a k.p.k.). Twierdzenie skarżącego co do kłopotów z potencjalnym uzyskaniem zaświadczenia od lekarza sądowego, nie zmienia przecież faktu, iż takowego zaświadczenia skarżący nie przedstawił. Co więcej, w dokumentacji przesłanej e-mailem nie znalazło się żadne oświadczenie pełnomocnika wnioskodawcy, z którego wynikałyby trudności w uzyskaniu odpowiedniego dokumentu od lekarza sądowego, albo twierdzenie o takim swoim stanie zdrowia, które uniemożliwia uzyskanie takiego dokumentu. Można stwierdzić, że skoro skarżący miał możliwość uzyskania zaświadczenia lekarskiego od lekarza, to nie miałby trudności w uzyskaniu zaświadczenia od lekarza sądowego. Z tego powodu nie sposób stwierdzić, aby wydane przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowienie o nieusprawiedliwionej nieobecności pełnomocnika wnioskodawcy (k. 643v) stanowiło naruszenie prawa procesowego, w tym wskazanych przepisów prawa. W zakresie drugiego z elementów podniesionego zarzutu kasacyjnego, tj. kwestii nierozpoznania wniosku dowodowego, przyznać należy, iż wniosek zawarty w apelacji nie został formalnie rozstrzygnięty. Rzecz jednak w tym, że o ile sam fakt procedowania bez przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, stanowi rażące naruszenie art. 170 § 3 k.p.k., skoro dowodu nie przeprowadzono, o tyle samo formalne naruszenie prawa procesowego nie jest wystarczające do stwierdzenia zasadności zarzutu kasacyjnego (por. wyrok SN z dnia 14 maja 2019 r., II KK 284/18. Zasadność zarzutu kasacji w tym zakresie musiałaby wynikać z wykazania, że I KK 226/26 5 uchybienie to miało charakter rażący i mogło mieć istotny wpływ na treść wydanego wyroku, a zatem prowadzić do wydania innego orzeczenia (np. wyrok SN z dnia 14 maja 2019 r., II KK 284/18; postanowienie SN z dnia 28 września 2023 r., I KK 59/23). Istotne jest w tym układzie, że sąd odwoławczy do kwestii wniosku zawartego w apelacji odniósł się, choć nie w tym dokumencie procesowym w jakim to powinno nastąpić. W uzasadnieniu wyroku (str. 8) wskazano, że dotychczasowa opinia biegłych jest pełna, jasna i brak było podstaw do dopuszczania kolejnej opinii. Wykazano zresztą obszernie, dlaczego takie stanowisko sąd odwoławczy przyjął (pomijając oczywiście fakt, iż powinno ono stanowić uzasadnienie wydanego w czasie rozprawy odwoławczej postanowienia), a skarżący w kasacji nawet nie podjął próby zakwestionowania takiego stanowiska. Skoro więc nie przedstawiono żadnej argumentacji, która miałaby podważyć ocenę sądu odwoławczego co do niezasadności wniosku, to nie podjęto jednocześnie próby wykazania możliwości istotnego wpływu samego faktu nieprzeprowadzenia wnioskowanego dowodu na zapadły wyrok. Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w postanowieniu. [WB] [a.ł]