I CSK 3671/25

I CSK 3671/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski 29 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 29 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku E.P. z udziałem M.K. i M.B. o stwierdzenie nabycia spadku, na skutek skargi kasacyjnej M.K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 października 2024 r., XXVII Ca 379/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. I CSK 3671/25 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z 23 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację uczestnika M.K. od postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z 18 października 2022 r., którym stwierdzono, że spadek po E.K. nabyła w całości wnioskodawczyni E.P. na podstawie testamentu notarialnego sporządzonego w dniu […] 2015 r. w W. przed notariuszem Ł.G., nr rep. […]. W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, uczestnik wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jego zdaniem oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika z naruszenia art. 379 pkt 4 k.p.c., art. 286 w związku z art. 278 § 1 i art. 227 k.p.c. oraz naruszenia art. 299 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, I CSK 3671/25 3 sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.). Skarżący nie wykazał, by zaskarżone orzeczenie było dotknięte tego rodzaju wadliwościami. Wskazując na oczywiste naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 379 pkt 4 k.p.c. skarżący odwołuje się w istocie do przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. Jego zdaniem do naruszenia art. 379 pkt 4 k.p.c. doszło przez rozpoznanie sprawy w składzie 1-osobowym, podczas gdy z zawiadomienia o składzie z 13 marca 2024 r., wynika, iż przedmiotowa sprawa winna zostać rozpoznana w składzie 3-osobowym, co wskazuje, że skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, zgodnie z art. 3671 §1 pkt 1 k.p.c. Podnoszona przez skarżącego kwestia została wyjaśniona przez Sąd Najwyższy w uchwale z 12 kwietnia 2024 r., III CZP 55/23 (OSNC 2024, nr 9, poz. 85), na którą powołał się Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy wyjaśnił w niej, że szczególny charakter postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, w toku którego stwierdzenie to może nastąpić nawet w przypadku braku jakiegokolwiek majątku spadkowego, przemawia za uznaniem, że nie jest ono typowym postępowaniem w sprawie o prawa majątkowe w rozumieniu art. 3671 § 1 pkt 1 k.p.c., a w konsekwencji apelację w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po 27 września 2023 r. sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego (art. 3671 § 1 in principio w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 1 pkt 16 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - I CSK 3671/25 4 Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw). W takim też składzie została rozpoznana sprawa przez Sąd Okręgowy. Brak podstaw do stwierdzenia w tym zakresie przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 3 czy też powołanej przez skarżącego oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Skarżący nie wykazał również oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, której upatrywał w oddaleniu wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego neurologa oraz dowodu z przesłuchania skarżącego. Argumentacja wniosku została ograniczona do powtórzenia zawartych w petitum skargi zarzutów kasacyjnych, które powieliły z kolei apelacyjne zarzuty skarżącego. Odniósł się już do nich Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i w świetle ujawnionych w nim motywów, ogólne twierdzenia wniosku nie są wystarczające, by przyjąć, że wywiedziona przez skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.L.) [a.ł]