I CSK 3421/25

I CSK 3421/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Grzesiowski 30 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 30 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa D.O. przeciwko A.F. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej A.F. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 28 lutego 2025 r., I ACa 1458/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. I CSK 3421/25 2 UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 30 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie zasądził od pozwanej A.F. na rzecz powoda D.O. kwotę 135 650 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 126 200 zł od 4 sierpnia 2016 roku do dnia zapłaty i od kwoty 9 450 zł od 26 czerwca 2019 roku do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach procesu. 2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z 28 lutego 2025 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanej A.F. na rzecz powoda D.O. kwotę 115 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 4 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego. 3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. 4. Strona powodowa wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie I CSK 3421/25 3 zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione. 6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi do rozpoznania. 7. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej sprawie (zob. postanowienia SN z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18). Mimo formalnego przywołania art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. w skardze kasacyjnej w ogóle nie zostało przedstawione zagadnienie prawne w przedstawionym rozumieniu. 8. W kwestii oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej należy zwrócić uwagę, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w tym zakresie wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego I CSK 3421/25 4 przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). Tymczasem skarżący nie sprostał temu wymaganiu. 9. Skarżący podkreśla, że stopień komplikacji relacji stron oraz fakt, iż dotyczyły one więcej niż dwóch osób i rozciągały się na wiele innych płaszczyzn niż tylko nabycie domu wskazuje, iż dla rozliczenia tego węzła koniecznym było sięgnięcie po konstrukcje rozliczenia spółki cywilnej zgodnie z art. 875 k.c. Takie ujęcie jednak istotnie koliduje z okolicznościami faktycznymi sprawy i podstawą prawną uwzględnienia żądania pozwu. Sąd Apelacyjny przyjął bowiem, że w sprawie zawarto umowę fiducjarnego nabycia nieruchomości, zaś na pozwanej jako na powierniku ciążył względem powoda obowiązek przeniesienia własności, który nie został zrealizowany, co stanowiło przyczynę wypowiedzenia umowy i rodziło obowiązek zwrotu wpłaconej przez powoda kwoty. Stąd też brak jest podstaw do zastosowania przepisów o podziale majątku spółki cywilnej, skoro nieruchomość stanowiła wyłączną własność pozwanej. W konsekwencji należy uznać, że stanowisko Sądu meriti było trafne i nie stanowi żadnej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego. 10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). 11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. (Ł.W.) [SOP]