I CSK 3360/25

I CSK 3360/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Grzesiowski 30 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 30 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.J. i A.J. przeciwko M.S. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 27 lutego 2025 r., I ACa 706/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. I CSK 3360/25 2 UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 17 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu zasądził od pozwanego M.S. łącznie na rzecz powodów M.J. i A.J. kwotę 82 620 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 lipca 2017 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach procesu. 2. Na skutek apelacji obu stron Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z 27 lutego 2025 r. uwzględnił apelację powodów i zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie dalszą kwotę 13 338 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 lipca 2017 r. oraz oddalił apelację pozwanego i rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego. 3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1,3 oraz 4 k.p.c. 4. Strona powodowa wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie I CSK 3360/25 3 sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione. 6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 3 oraz 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi do rozpoznania. 7. W kwestii oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej należy zwrócić uwagę, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w tym zakresie wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). Tymczasem skarżący nie sprostał temu wymaganiu. 8. Trzeba wskazać, że kwestia rozróżnienia umowy o roboty budowlane od umowy o dzieło była przedmiotem wielu orzeczeń Sądu Najwyższego. Elementem konstytutywnym umowy o roboty budowlane jest, dająca się wyinterpretować z art. 647, szczególna postać współdziałania inwestora z wykonawcą w zakresie przygotowania i wykonania przedmiotu świadczenia, przejawiająca się w dostarczeniu projektu i przekazaniu terenu budowy. Kwalifikacja prawna danej umowy powinna być oparta na ustaleniu, czy wykonywane prace I CSK 3360/25 4 wymagały opracowania dla niej dokumentacji projektowej, odpowiedniego zabezpieczenia terenu wykonania robót, przekazania go wykonawcy, wykonywania nadzoru budowlanego i dokonania odbioru robót. Przedmiotem umowy o roboty budowlane jest przedsięwzięcie o większych rozmiarach, zindywidualizowanych właściwościach, zarówno fizycznych, jak i użytkowych, z reguły powiązane z wymaganiem projektowania i zinstytucjonalizowanym nadzorem (zob. uchwała SN z 11 stycznia 2002 r. III CZP 63/01, OSNC 2002, nr 9, poz. 106; wyrok SN z 26 września 2012 r., II CSK 84/12). 9. Sąd Apelacyjny trafnie wskazał, że do budowy ogrodzenia objętego sprawą nie było wymagane pozwolenie na budowę, ani zgłoszenie. Zamawiający nie miał więc obowiązków wynikających z prawa budowlanego i art. 647 k.c. (dostarczenie projektu, przekazanie placu budowy, odbiór robót, prowadzenia dziennika budowy), co przesądza o tym, że sporna umowa była umową o dzieło. Jak zauważył Sąd Apelacyjny również pozwany nie uważał, że zawierał umowę o roboty budowlane, skoro nie domagał się projektu, nie zatrudniał kierownika budowy i nie prowadził dziennika budowy, nie wzywał do odbioru robót i nie sporządził protokołu odbioru. W świetle przywołanej linii orzeczniczej, stanowisko Sądu Apelacyjnego nie narusza więc art. 647 k.c. 10. Skarżący wskazał również na oczywistą zasadność skargi z uwagi na oddalenie przez Sąd Apelacyjny zarzutu nieważności postępowania z powodu naruszenia art. 15zzs2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu obowiązującym w chwili zamknięcia rozprawy przez sąd I instancji. Tymczasem Sąd Apelacyjny wskazał, że naruszenie tego przepisu może doprowadzić do nieważności postępowania, ale niezbędna jest w konkretnej sprawie ocena czy prawa strony do obrony zostały naruszone. W niniejszej sprawie obie strony miały możliwość szerokiego przedstawienia swoich stanowisk na piśmie i na rozprawach, aktywnie uczestniczyły w postępowaniu dowodowym, a pozwany wypowiedział się co do wszystkich twierdzeń powodów. W apelacji nie złożył nowych twierdzeń czy zarzutów, których nie mógł złożyć przed sądem I instancji w stanowisku pisemnym przed wydaniem wyroku. Stąd też stanowisko Sądu Apelacyjnego należy uznać za zgodne z powszechnie przyjętą wykładnią art. 379 pkt 5 k.p.c. I CSK 3360/25 5 11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). 12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. (Ł.W.) [SOP]