I CSK 2918/25

I CSK 2918/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski 23 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 23 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa E.B. i J.B. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 8 maja 2025 r., I ACa 2301/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz E.B. i J.B. po 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. (a.z.) UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 8 maja 2025 r. pozwany podniósł, że wnosi o przyjęcie skargi do rozpoznania, ponieważ dotyczy ona istotnego zagadnienia prawnego a także istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów krajowych z orzecznictwem europejskim, w tym zwłaszcza z wyrokiem TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24 (art. 3989 § 1 I CSK 2918/25 2 pkt 2 k.p.c.), a to przepisów art. 410 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, sprowadzające się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku uznania klauzul waloryzacyjnych za abuzywne, co prowadzi do nieważności umowy kredytu hipotecznego w całości, kredytobiorcy służy roszczenie pieniężne oparte na tej podstawie, że obu stronom przysługują odrębne, niezależne roszczenia o zwrot świadczeń wzajemnie spełnionych w wykonaniu umowy o kredyt hipoteczny, czy też po unieważnieniu umowy bezpodstawnie wzbogacona jest tylko jedna strona - ta, która spełniła łącznie świadczenia niższe od sumy świadczeń spełnionych na jej rzecz przez drugą stronę. Powodowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22; z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23). Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 marca 2007 r., II CSK I CSK 2918/25 3 84/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 31 października 2023, I CSK 2890/23; z 30 listopada 2023 r., I CSK 5560/22, i z 21 grudnia 2023 r., I CSK 3439/23). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (zob. np. postanowienia SN: z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 9 listopada 2023 r., I CSK 6588/22). Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wspólnego dla przesłanek przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. wskazuje, że pozwany traktuje je zamiennie – co nie jest uprawnione (zob. postanowienia SN: z 28 marca 2023 r., I CSK 4659/22, i z 13 lipca 2023 r., I CSK 4954/22). Wskazane przesłanki mają bowiem odmienny charakter, szczególnie w sytuacji, gdy istnienie przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. zostało uzasadnione rozbieżnościami w orzecznictwie. Nie można zatem budować w oparciu o rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego istotnego zagadnienia prawnego, które charakteryzuje się tym, że jest nowe, jeszcze nierozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Ponadto każda z tych przesłanek wymaga innej metody uzasadnienia (zob. postanowienia SN: z 29 kwietnia 2016 r., I CSK 641/15; z 15 grudnia 2016 r., I CSK 315/16; z 21 maja 2020 r., I CSK 784/19, i z 6 lipca 2022 r., I CSK 3203/22). W konsekwencji uzasadnienie przedmiotowego wniosku nie może być uznane za prawidłowe. Wywody skarżącego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom; problem nakreślony przez pozwanego oparty o wskazane w skardze przepisy został już bowiem wyjaśniony przez Sąd Najwyższy. Istniejące przez pewien czas rozbieżności w wykładni i stosowaniu przepisów regulujących zasady wzajemnych rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu w oparciu o teorię dwóch kondykcji co do jej aktualności i stosowania, które mogły powstać na gruncie wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24 zostały wyjaśnione. W tym zakresie należy odwołać się do wyroku z 8 sierpnia 2025 r., II CSKP 705/23, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie ww. wyroku TSUE nie odnosi się ani do teorii salda, ani do teorii dwóch kondykcji jako dwóch I CSK 2918/25 4 konkurujących ze sobą sposobów rozliczenia stron nieważnej umowy kredytu frankowego, lecz koncentruje się na zasadzie aktualności wzbogacenia przewidzianej w art. 409 k.c. Do zastosowania teorii salda może dojść jedynie na korzyść konsumenta, gdy przedsiębiorca występuje przeciwko niemu o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej. Z kolei teoria dwóch kondykcji obowiązuje w sytuacji, gdy konsument występuje o zwrot takich świadczeń (zob. postanowienie SN z 25 czerwca 2026 r., I CSK 386/26). W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze także pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Suma zwrotu kosztów została rozdzielona na powodów w częściach równych zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 16 listopada 2023 r., III CZP 54/23 (OSNC 2024, nr 6, poz. 57). (K.W.) [SOP]