I CSK 2914/25

I CSK 2914/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Grzesiowski 29 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 29 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.P. i I.P. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 27 maja 2025 r., I ACa 2826/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. I CSK 2914/25 2 UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 16 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy dnia 28 listopada 2006 r. zawartej przez powodów M.P. i I.P. z Bank1 SA w W. (poprzednikiem prawnym pozwanego Bank Spółki Akcyjnej w W.) oraz zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę 187 832,99 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie: w zakresie kwoty 105 832,99 zł od dnia 13 lipca 2021 roku do dnia zapłaty oraz w zakresie kwoty 82 000 zł od dnia 30 marca 2023 roku do dnia zapłaty; a w zakresie kwoty 920,08 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 lipca 2021 roku do dnia zapłaty, oddalił powództwo w zakresie odsetek w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. 2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z 27 maja 2025 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego. 3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. 4. Powodowie wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz I CSK 2914/25 3 prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione. 6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi do rozpoznania. 7. Jako zagadnienie prawne i jednocześnie kwestię rodzącą wątpliwość w orzecznictwie skarżący wskazał: czy w przypadku uznania klauzul waloryzacyjnych za abuzywne, co prowadzi do nieważności umowy kredytu hipotecznego w całości, kredytobiorcy służy roszczenie pieniężne oparte na tej podstawie, że obu stronom przysługują odrębne, niezależne roszczenia o zwrot świadczeń wzajemnie spełnionych w wykonaniu umowy o kredyt hipoteczny, czy też po unieważnieniu umowy bezpodstawnie wzbogacona jest tylko jedna strona - ta, która spełniła łącznie świadczenia niższe od sumy świadczeń spełnionych na jej rzecz przez drugą stronę. 8. Wskazane zagadnienie zostało rozstrzygnięte w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Przyjmuje się zgodnie, że w sprawach z powództwa konsumenta należy nadal stosować teorię dwóch kondykcji, zastosowanie teorii salda jest dopuszczalne tylko jeśli to bank dochodzi roszczenia o zwrot, w pozostałych sytuacjach to teoria dwóch kondykcji lepiej chroni konsumenta, wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. (C-396/24, Lubrecznik) nie dotyczy sytuacji, gdy to konsument dochodzi roszczenia od przedsiębiorcy (zob. wyroki SN: z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24; z 12 lutego 2026 r., II CSKP 283/25; z 15 stycznia 2026 r., II CSKP 881/25). I CSK 2914/25 4 9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). 10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. (Ł.W.) [SOP]