I CSK 2143/26

I CSK 2143/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela 9 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 9 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa W. R. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej C. w N nad N., T. K. i W. K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 28 sierpnia 2024 r., V ACa 261/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od powódki na rzecz każdego pozwanego po 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych kosztów postępowania kasacyjnego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Toruniu na rzecz radcy prawnego M. P. 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. I CSK 2143/26 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z 15 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Toruniu oddalił powództwo W. R. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „C.” w N. nad N., T. K. i W. K. o zapłatę 1 000 000 zł. Wyrokiem z 28 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację powódki. W skardze kasacyjnej powódka, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazała na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Zdaniem skarżącej w sprawie zachodzi nieważność postępowania, a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Powódka nie wykazała, aby w sprawie zachodziła nieważność postępowania, na którą powołuje się w skardze kasacyjnej. W szczególności, przedstawiona przez I CSK 2143/26 3 nią argumentacja nie wskazuje na wystąpienie żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 379 k.p.c. Samo powołanie się na uchybienia procesowe, bez wykazania, że miały one charakter kwalifikowany i skutkowały zaistnieniem jednej z ustawowych przyczyn nieważności, nie jest wystarczające dla przyjęcia, iż postępowanie dotknięte było nieważnością. Skarżąca nie wykazała również, aby wskazywane przez nią okoliczności pozbawiły ją możności obrony jej praw lub w inny sposób odpowiadały którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 379 k.p.c. W konsekwencji powołanie się na nieważność postępowania nie mogło uzasadniać przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07). Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 99 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. I CSK 2143/26 4 O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 3 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. [S.J.] [a.ł]