I CSK 2137/25

I CSK 2137/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Monika Koba 31 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 31 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa I. spółki akcyjnej w W. przeciwko R.P. z udziałem interwenientów ubocznych A.T., P.T. i G. spółki akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej A.T. i P.T. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 16 stycznia 2025 r., I AGa 511/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 16 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację pozwanej R.P. i interwenientów ubocznych działających po stronie pozwanej A.T., P.T. i G. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 31 sierpnia 2023 r., którym Sąd ten zasądził od pozwanej na rzecz powoda I. spółki akcyjnej w W. kwotę 965 879,08 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 24 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty i orzekł o kosztach procesu. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez interwenientów ubocznych A.T. i P.T. I CSK 2137/25 2 Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołali się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Ich zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające odpowiedzi na pytanie: „Czy w odniesieniu do przewozów międzynarodowych (tj. takich, gdzie zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 Konwencji CMR „miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsce przewidziane dla jej dostawy, stosownie do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się”), w przypadku częściowego zaginięcia towaru w trakcie przewozu i wydania odbiorcy pozostałej (tj. niezaginionej) części towaru oraz drugiego egzemplarza listu przewozowego, nadawca zachowuje prawo do rozporządzania towarem, który nie został wydany odbiorcy, a zarazem zachowuje legitymację do dochodzenia od przewoźnika odszkodowania z tytułu częściowego zaginięcia towaru?”; W ocenie skarżących istnieje także potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, tj. art. 828 § 3 k.c. w kontekście wykładni pojęcia „odpowiedniego" stosowania art. 828 § 1 k.c. do umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek. W odniesieniu do art. 828 § 3 k.c. poważne wątpliwości budzi, czy „odpowiednie” stosowanie art. 828 § 1 k.c. do umów ubezpieczenia na cudzy rachunek oznacza, że z dniem zapłaty odszkodowania na ubezpieczyciela przechodzą wyłącznie roszczenia ubezpieczonego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę, czy też na ubezpieczyciela przechodzą zarówno roszczenia ubezpieczającego, jak i roszczenia ubezpieczonego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę. Interwenient uboczny – G. spółka akcyjna w W. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o przyjęcie jej do rozpoznania. Pozwana R.P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej i zasądzenie od skarżących na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. W piśmie procesowym z 19 sierpnia 2025 r. pozwana cofnęła odpowiedź na skargę kasacyjną i poparła wyrażone w skardze kasacyjnej stanowisko interwenientów ubocznych. I CSK 2137/25 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności dostrzeżenia wymaga, że zgodnie z art. 79 k.p.c. interwenient uboczny jest uprawniony do wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych według stanu sprawy. Nie mogą one jednak pozostawać w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony do której przystąpił. Pozwana R.P. nie wniosła skargi kasacyjnej od niekorzystnego dla niej wyroku Sądu Apelacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżących interwenientów ubocznych A.T. i P.T. wniosła natomiast o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. W piśmie procesowym z 19 sierpnia 2025 r. pozwana cofnęła jednak odpowiedź na skargę kasacyjną popierając stanowisko wyrażone przez interwenientów ubocznych w skardze kasacyjnej. Wobec modyfikacji stanowiska procesowego pozwanej skargę kasacyjną uznać należy za dopuszczalną, nie pozostaje bowiem w sprzeczności z ostatecznym stanowiskiem pozwanej przedstawionym w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. I CSK 2137/25 4 W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Ponadto ze względu na publiczne cele jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej. Nie istnieje przy tym potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tej wykładni i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK 4/15; z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14; i z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08). Zagadnienie prawne i wątpliwości orzecznicze sformułowane przez skarżących nie spełniają wyżej sprecyzowanych w judykaturze Sądu Najwyższego wymagań. Ich analiza w kontekście motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia sprowadza się w istocie do kwestionowania legitymacji czynnej powódki do dochodzenia od pozwanej (przewoźnika) roszczenia odszkodowawczego I CSK 2137/25 5 w okolicznościach sprawy na tle art. 12 ust. 1-2 oraz art. 13 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów z dnia 19 maja 1956 r. (Dz.U. 1962, nr 49, poz. 238 z późn. zm. - dalej jako: „CMR” lub „Konwencja”) w odniesieniu do relacji między uprawnieniami nadawcy towaru jako strony umowy przewozu oraz analogicznych uprawnień po stronie odbiorcy towaru, a także art. 828 § 3 w zw. z art. 823 § 1 k.c. Problematyka osoby legitymowanej do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od przewoźnika w związku z utratą ( zaginięciem, kradzieżą) lub uszkodzeniem nadanej przesyłki z uwzględnieniem przepisów Konwencji CMR wielokrotnie była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego a okoliczności sprawy nie dostarczają istotnych podstaw do ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie. Zasady odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z Konwencji CMR w kontekście relacji nadawca - przewoźnik – podwykonawca przewozu – odbiorca wymagają ustalenia w okolicznościach konkretnej sprawy treści stosunków prawnych łączących te podmioty i ich wzajemnych zależności. Osobą legitymowaną do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu szkód w substancji towaru jest, w świetle Konwencji CMR, nadawca albo odbiorca, w zależności od tego, któremu z nich przysługuje prawo do rozporządzania towarem. Prawo to wygasa po stronie nadawcy z mocy art. 12 ust. 2 Konwencji CMR z chwilą wykonania przez odbiorcę uprawnień, o których mowa w art. 13 ust. 1 Konwencji CMR, a postacią substytutu tego prawa do rozporządzania towarem jest między innymi dochodzenie roszczeń odszkodowawczych ( zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 3 września 2003 r., II CKN 415/01, OSNC 2004, nr 10, poz. 163, z 5 października 2011 r., IV CSK 65/11, z 14 kwietnia 2016 r., II CSK 338/15, z 7 marca 2017 r., II CSK 242/16, z 26 listopada 2019 r., IV CSK 415/18, i z 10 grudnia 2024 r., II CSKP 1799/22) Dokonanie oceny kto jest podmiotem uprawnionym do rozporządzania przesyłką w sytuacji częściowej kradzieży przewożonego towaru, a tym samym kto jest uprawniony do domagania się odszkodowania od przewoźnika i jakie okoliczności muszą wystąpić by prawo nadawcy przesyłki wygasło, sprowadza się do sfery stosowania prawa w konkretnych okolicznościach sprawy, a nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego. I CSK 2137/25 6 Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się także w kwestiach umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek w tym także w kontekście regresu przysługującego ubezpieczycielowi na podstawie art. 828 § 3 k.p.c. i zasad odpowiedniego stosowania art. 828 § 1 k.c. do umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, w tym także w kontekście umowy przewozu ( zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2021 r., V CSKP 147/21; z 14 marca 2018 r., II CSK 245/17, i z 22 listopada 2006 r., V CSK 303/06). W konsekwencji skarżący przekonująco nie wykazali, że w sprawie ujawniły się zagadnienia wykładnicze o problemowym czy precedensowym charakterze, których wyjaśnienie wymaga zaangażowania Sądu Najwyższego i będzie sprzyjało rozwojowi prawa. Uzasadnienie wniosku przekonuje natomiast, że skarżący zmierzają w istocie do dokonania przez Sąd Najwyższy oceny trafności zaskarżonego orzeczenia, a nie rozstrzygnięcia istotnych wątpliwości prawnych mających szersze znaczenie. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (M.M.) [a.ł]