I CSK 1888/26

I CSK 1888/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski 24 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 24 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa G. P. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W. i S. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 30 grudnia 2025 r., I ACa 1576/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania kasacyjnego; 3. przyznanie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Szczecinie adwokatowi M.K. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną powoda G.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 30 grudnia 2025 roku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I CSK 1888/26 2 Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze, że strona musi przedstawić dokładny wywód, na czym - jego zdaniem - polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Innymi słowy, skoro przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie strony, że skarga jest oczywiście uzasadniona, to powinien on w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia. Przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów I CSK 1888/26 3 prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., I CSK 2465/24). Zdaniem skarżącego wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania był uzasadniony z uwagi na fakt, że „zaskarżone orzeczenie narusza art. 435 §2 k.c. w sposób rażący i oczywisty. Przepis ten statuuje odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, a jej wyłączenie na podstawie winy poszkodowanego jest instytucją wyjątkową, którą należy stosować w ścisłym, a nie rozszerzającym znaczeniu. Tymczasem Sąd Apelacyjny zastosował ją w sytuacji, gdy: a) ruch przedsiębiorstwa (rozebrany chodnik, wystające elementy betonowe) był bezpośrednią i obiektywną przyczyną urazu; b) pracownicy przedsiębiorstwa nie przeciwdziałali wejściu powoda, co wynika zeznań powoda jak i jego matki, którzy wprost wskazali, że widzieli pracowników budowy; c) pracownicy przedsiębiorstwa nie przeciwdziałali wejściu innych pieszych na teren budowy zmierzających na dworzec; d) teren, na którym prowadzone były roboty nie był właściwie zagospodarowany zgodnie z treścią Rozporządzenia ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych; e) prowadzący roboty nie zapewnili osoby kierującej ruchem pieszym do czego był zobowiązany przepisami szczególnymi. Żaden z powyżej wymienionych elementów nie był przez Sąd Apelacyjny rozważony.” Nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, jakoby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona z uwagi na rażące i oczywiste naruszenie art. 435 k.c. Argumentacja przedstawiona na poparcie tego twierdzenia abstrahuje bowiem od ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, a w istocie zmierza do zastąpienia ich własną, korzystną dla skarżącego wersją przebiegu zdarzenia. Nie budzi wątpliwości, że odpowiedzialność przewidziana w art. 435 § 1 k.c. oparta jest na zasadzie ryzyka, a uwolnienie się od niej z powołaniem na wyłączną I CSK 1888/26 4 winę poszkodowanego wymaga ustalenia, że jego zawinione zachowanie stanowiło jedyną przyczynę szkody. W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie wskazuje się, jeżeli obok zawinionego zachowania poszkodowanego wystąpiła inna przyczyna szkody leżąca po stronie przedsiębiorstwa, przesłanka egzoneracyjna nie zachodzi (zob. m.in. z 1 kwietnia 2011 r., II PK 233/10; i z 28 lutego 2020 r., II CSK 668/18). Rzecz jednak w tym, że właśnie tak rozumiana przesłanka egzoneracyjna została w niniejszej sprawie ustalona. Z wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych wynika bowiem, że teren prowadzonych robót został prawidłowo wyłączony z ruchu pieszych, a wyłączenie to było należycie oznakowane i zabezpieczone. Ustalenia te zostały poczynione w szczególności na podstawie opinii biegłego. Jednocześnie ustalono, że wyłączną przyczyną urazu było zachowanie samego powoda, który świadomie i umyślnie wkroczył na wyłączony z ruchu i zabezpieczony teren budowy, a następnie na tym terenie się potknął. W tych okolicznościach nie można zaakceptować twierdzenia skarżącego, że „ruch przedsiębiorstwa (rozebrany chodnik, wystające elementy betonowe) był bezpośrednią i obiektywną przyczyną urazu”. Twierdzenie to opiera się na niedopuszczalnym utożsamieniu miejsca, w którym doszło do urazu, z jego prawnie relewantną przyczyną. Sam fakt, że powód potknął się o element znajdujący się na terenie prowadzonych robót, nie przesądza jeszcze, że sposób organizacji lub prowadzenia tych robót stanowił współprzyczynę szkody. Skoro teren robót był prawidłowo wyłączony z ruchu pieszych, oznakowany i zabezpieczony, zaś powód mimo tego świadomie wkroczył na obszar, na którym ruch pieszych był niedopuszczalny, to właśnie jego zachowanie uruchomiło łańcuch przyczynowy prowadzący do powstania szkody. W konsekwencji zarzut oczywistego naruszenia art. 435 § 1 k.c. nie tylko nie świadczy o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, lecz opiera się na założeniach pozostających w sprzeczności z podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. O wynagrodzeniu pełnomocnika repezentującego powoda z urzędu w niniejszym postępowaniu Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. I CSK 1888/26 5 1, § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 763). M.L. [a.ł]