I CSK 1835/26

I CSK 1835/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski 24 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 24 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A. T. i J. T. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2025 r., VI ACa 2584/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych I CSK 1835/26 2 funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny, że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu. I CSK 1835/26 3 Skarżący zaś wskazał, że „skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w odniesieniu do naruszenia przez Sąd Apelacyjny w Warszawie art. 378 § 1 k.p.c., przez zaniechanie dokonania własnych ustaleń faktycznych, pomimo ewidentnej sprzeczności ustaleń Sądu Okręgowego w Warszawie, odnośnie kwoty świadczeń spełnionych przez powodów na rzecz pozwanego, z dowodem uznanym za wiarygodny - zaświadczeniem z dnia 15 stycznia 2021 r., wyłącznie ze względu na fakt, że w apelacji nie podniesiono zarzutu odnośnie tego ustalenia. Stanowisko Sądu Apelacyjnego w tej kwestii pozostaje w oczywistej sprzeczności z utrwaloną od lat w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnią art. 378 § 1 k.p.c., poczynając od uchwały składu siedmiu sędziów, zasady prawnej, z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, potwierdzonej w uchwale Sądu Najwyższego, w składzie 7 sędziów - zasadzie prawnej, z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III CZP 49/07.” Nie sposób jednak podzielić stanowiska skarżącego, jakoby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 378 § 1 k.p.c. polegające na zaniechaniu dokonania własnych ustaleń faktycznych. Argumentacja przedstawiona przez pozwanego opiera się bowiem na błędnym utożsamieniu obowiązku dokonania przez sąd drugiej instancji własnych ustaleń faktycznych z koniecznością ponownego, samodzielnego i odmiennego od sądu pierwszej instancji ustalenia wszystkich faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie dopuszcza sytuację, w której sąd odwoławczy – po dokonaniu oceny prawidłowości ustaleń sądu pierwszej instancji – podziela je i przyjmuje za własne. W takim przypadku ustalenia sądu pierwszej instancji stają się zarazem ustaleniami sądu drugiej instancji i tworzą podstawę faktyczną jego rozstrzygnięcia. Wystarczające jest wówczas, aby stanowisko takie znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (zob. wyroku Sądu Najwyższego z 18 października 2017 r., II CSK 65/17, postanowienie SN z 5 lipca 2019 r., IV CSK 43/19). Co więcej, taki sposób konstruowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia znajduje obecnie bezpośrednie potwierdzenie w art. 387 § 2¹ pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku I CSK 1835/26 4 sądu drugiej instancji może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd ten przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, chyba że ustalenia te zmienił lub uzupełnił. W realiach niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny obowiązkowi temu niewątpliwie sprostał, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie bowiem wskazał, że: „Okoliczności faktyczne stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia nie były pomiędzy stronami sporne i wynikają w pierwszej kolejności z treści dokumentów załączonych do akt sprawy (dokumentu umowy kredytowej oraz towarzyszącym jej dokumentom wytworzonym przy jej zawarciu i wykonywaniu), które stanowiły z kolei podstawę dokonanych w tej sprawie przez sąd okręgowy ustaleń. Ustalenia te są prawidłowe i stanowić będą podstawę dalszych rozważań sądu apelacyjnego. Skarżący ustaleń tych w apelacji nie zakwestionował.” Nie można również podzielić twierdzenia skarżącego, jakoby zaświadczenie z 15 stycznia 2021 r., wskazywało na wadliwość rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego. Zaświadczenie to było dowodem zawnioskowanym przez powodów i nie stanowiło wyłącznej podstawy ustalenia wysokości roszczenia, a jeden z dowodów w oparciu o który Sądy meriti ustalały stan faktyczny. Sąd Apelacyjny wprost wskazał, że podstawą ustaleń faktycznych były dokumenty zgromadzone w aktach, w tym dokumenty związane z wykonywaniem umowy kredytowej, a poczynione na ich podstawie ustalenia Sądu Okręgowego uznał za prawidłowe. Przypomnieć przy tym należy, że ocena materiału dowodowego i dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej (art. art. 3983 § 3 k.p.c.). Sąd Najwyższy jest nimi związany (art. art. 398¹³§ 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat tego ograniczenia swojej kognicji, wskazując że nie jest ona zależna od sposobu ujęcia zarzutów przez samego skarżącego, jako zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego, jeżeli w istocie zmierzają one do polemiki z ustaleniami faktycznymi lub oceną dowodów (zob. przykładowo postanowienia z 6 sierpnia 2012 r., II CSK 108/12; z 8 listopada 2013 r., II CSK 224/13; 11 kwietnia 2018 r. I CSK 701/17; z 28 lutego 2019 r., V CSK 394/18). Odniesienie wywodów do ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy powszechne oraz dokonanej przez nie oceny dowodów w I CSK 1835/26 5 postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej jest zatem niedopuszczalne z mocy art. 3983 § 3 k.p.c., bowiem Sąd Najwyższy jako sąd prawa, a nie sąd faktu, jest związany ustaleniami i oceną dowodów dokonaną przez sądy meriti. Z tych wszystkich względów uznać należy, że wskazana we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej przyczyna nie uzasadnia jej przyjęcia do rozpoznania. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. M.L. [a.ł]