I CSK 1521/25

I CSK 1521/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski 25 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 25 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku A.K. z udziałem D.O. i A.O. o stwierdzenie nabycia spadku po Ł.O., na skutek skarg kasacyjnych D.O. i A.O. od postanowienia Sądu Okręgowego w Olsztynie z 30 grudnia 2024 r., IX Ca 679/23, 1. odmawia przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania; 2. zasądza od D.O. na rzecz A.K. 360 zł zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od A.O. na rzecz A.K. 360 zł zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. (E.M.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił apelacje D.O. i A.O. od postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z 23 marca 2023 r., którym Sąd stwierdził, że spadek po Ł.O. nabył w całości na podstawie testamentu wnioskodawca A.K. Skargi kasacyjne od postanowienia Sądu Okręgowego wnieśli uczestnicy D.O. i A.O. I CSK 1521/25 2 Zdaniem skarżącej D.O. w sprawie występują istotne zagadnienia prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) dotyczące, po pierwsze, podstawy oceny braku swobody testatora w powzięciu decyzji i wyrażeniu woli. Po drugie, skarżąca pyta, czy podstawę wydania opinii biegłych w przedmiocie pozostawania testatora w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może stanowić dokumentacja medyczna nieczytelna, a zatem uniemożliwiająca biegłym zapoznanie się z pełną historią choroby i przebiegiem leczenia testatora. Również zdaniem skarżącego A.O. w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) dotyczące braku dostępu do pełnej i czytelnej dokumentacji medycznej oraz wskazania, czy brak ten może mieć wpływ na ocenę wydanej w sprawie opinii instytutu w zakresie prawidłowości ustalenia stanu świadomości testatorki Ł.O. Skarżący pyta także, czy do zastosowania art. 945 § 1 pkt 1 k.c. wymagane jest, by podległość testatora osobom trzecim miała charakter patologiczny i uporczywy. Wnioskodawca A.K. złożył odpowiedzi na obie skargi kasacyjne, wnosząc o odmowę przyjęcia ich do rozpoznania oraz o zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. I CSK 1521/25 3 Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie dla rozwoju prawa. Chodzi przy tym o problem, który nie został dotychczas rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25). Przez sformułowanie zagadnień dotyczących możliwości sporządzania przez biegłego opinii w oparciu o nieczytelną dokumentację medyczną skarżący D.O. i A.O. i dążą w istocie do zakwestionowania dokonanej przez Sąd drugiej instancji oceny dowodów. Dokumentacja ta została bowiem wzięta pod uwagę wraz z innymi, niebudzącymi wątpliwości co do ich czytelności, dokumentami i uwzględniona przy sporządzaniu opinii przez I. w K. Z kolei opinię tę Sąd drugiej instancji uznał za pełnowartościowy dowód w sprawie, dzięki czemu – zdaniem Sądu – mogła ona stanowić podstawę ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia przedmiotu sprawy. Podnoszenie zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów jest zaś w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne (art. 3983 § 3 k.p.c.). Z kolei w ramach sformułowanego zagadnienia dotyczącego podstaw oceny braku swobody testatora w powzięciu decyzji i wyrażeniu woli przez testatora skarżąca D.O. chciałaby, by Sąd Najwyższy w sposób abstrakcyjny określił elementy składające się na ocenę sporządzania przez spadkodawcę testamentu w warunkach wyłączających świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Tak sformułowane zagadnienie nie odpowiada wymogom konstrukcyjnym istotnego zagadnienia prawnego. Z powołaniem się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. dopuszczalne jest jedynie występowanie z pytaniami „do rozstrzygnięcia”, a nie „do uzupełnienia”. Nie jest zatem dopuszczalne wystąpienie z pytaniem otwartym (zob. m.in. postanowienie SN z 31 lipca 2026 r., I CSK 3768/24). Skarżąca nie przedstawiła natomiast konkretnego problemu – pytania zamkniętego, na które Sąd Najwyższy miałby odpowiedzieć. I CSK 1521/25 4 Podobnie wymogów istotnego zagadnienia prawnego nie spełnia sformułowane przez A.O. pytanie, czy do zastosowania art. 945 § 1 pkt 1 k.c. wymagane jest, by podległość testatora osobom trzecim miała charakter patologiczny i uporczywy. Nie sposób udzielić na tak sformułowane pytanie odpowiedzi w sposób abstrakcyjny, mogący znaleźć odniesienie w innych sprawach, nie odwołując się jednocześnie do okoliczności konkretnej sprawy. Co więcej, sam skarżący w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie tłumaczy nawet, dlaczego kwestia ta mogłaby mieć znaczenie dla sprawy skarżącego. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego zasądzonych od D.O. oraz od A.O. na rzecz A.K. orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 3, 4 i art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 6 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (E.M.) [SOP]