I CSK 1276/25

I CSK 1276/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska 22 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 22 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. z udziałem J. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o wpis ostrzeżenia w dziale trzecim księgi wieczystej nr […], na skutek skargi kasacyjnej C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 4 grudnia 2024 r., II Ca 2997/24, 1) odrzuca skargę kasacyjną, 2) ustala, że wnioskodawca i uczestnik postępowania ponoszą we własnym zakresie koszty postępowania przed Sądem Najwyższym. I CSK 1276/25 2 UZASADNIENIE Wnioskodawca „C.” sp. z o.o. w Ł. (dalej Spółka) złożył wniosek o wpis w dziale III księgi wieczystej […] ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym. Spółka dołączyła do wniosku bliżej opisany akt notarialny, zawierający oświadczenie aktualnego prezesa jej zarządu o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia Spółki w przedmiocie zawarcia z ,,J.” sp. z o.o. w W. umowy sprzedaży objętej tą księgą nieruchomości na rzecz uczestnika postępowania, ,,J.” sp. z o.o. w W. ujawnionego aktualnie w przedmiotowej księdze jako jej właściciel. Postanowieniem z 23 września 2024 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków we Wrocławiu oddalił ten wniosek, podnosząc, że znacznie ograniczony zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego wyłącza dopuszczalność badania w postępowaniu o wpis, czy wystąpiły przesłanki błędu w rozumieniu art. 84 k.c., uzasadniające skuteczne uchylenie się od skutków prawnych zdziałanej czynności prawnej oraz prowadzenia sporu o prawo własności nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej. Apelacja wnioskodawcy od tego orzeczenia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 4 grudnia 2024 r., który podzielił ustalenia faktyczne i oceny prawne Sądu Rejonowego. W skardze kasacyjnej wnioskodawca, zarzucając naruszenie art. 84 § 1 i art. 88 k.c. oraz art 6268 w zw. z art. 6269 k.p.c., wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o wpis, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należało przesądzić, czy skarga kasacyjna jest w tej sprawie dopuszczalna. Zgodnie bowiem z art. 5191 § 1 k.p.c., od wydanego w postępowaniu nieprocesowym przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie - w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego - przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. I CSK 1276/25 3 Przytoczona regulacja znajduje zastosowanie także do skarg kasacyjnych wnoszonych od orzeczeń wydawanych przez sąd drugiej instancji w postępowaniu wieczystoksięgowym, stąd znaczenie ma to, czy określone rozstrzygnięcie jest orzeczeniem co do istoty sprawy. Istotę sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku, taka bowiem postać orzeczeń jest właściwa rozstrzyganiu o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych, ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu wymaga lub wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2004 r., II CK 541/03, OSNC 2005, Nr 6, poz. 112; z 26 listopada 2009 r. I CZ 72/09; z 14 marca 2013 r., I CZ 8/13 oraz z 13 listopada 2013 r., V CZ 76/14). O przedmiocie wniosku złożonego w postępowaniu nieprocesowym rozstrzyga jego treść. Wniosek złożony przez Spółkę w tej sprawie dotyczył wpisu w księdze wieczystej ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego nieruchomości objętej księgą z jej rzeczywistym stanem prawnym, która to niezgodność stanowiła, w ocenie Spółki, konsekwencję złożenia przez Spółkę oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz uczestnika. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, kończą postępowanie w sprawie te postanowienia Sądu wieczystoksięgowego drugiej instancji, które kładą kres określonym czynnościom w zakresie uprawnień podmiotowych, związanych z ustrojem ksiąg wieczystych. Nie odpowiadają tym wymaganiom postanowienia, które nie spełniają cech definitywności, np. dotyczące wpisu ostrzeżenia o toczącym się procesie na podstawie postanowienia sądu o udzieleniu zabezpieczenia (art. 755 k.p.c.), wpisu ostrzeżenia o niezgodności ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h., wpisu ostrzeżenia na podstawie art. 62613 § 1 k.p.c. lub sprostowania usterek wpisu na podstawie art. 62613 § 2 k.p.c. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 7 stycznia 1997 r., I CKN 31/96, OSNC 1997, Nr 5, poz. 55, z 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, Nr 4, poz. 37 ze sprost. w OSNC 1997, nr 6-7, s. 136; z 18 listopada 1997 r., I CKN 325/97; z 13 stycznia 1998 r., II CKN 529/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 128; z 22 czerwca 2001 r., V CZ 91/01, OSNC 2002, Nr 2, poz. 25; z 29 czerwca 2004 r., II CK 541/03, OSNC 2005,nr 6, poz. 112; z 18 kwietnia 2007 r. V CZ 27/07; z 19 maja 2010 I CSK 1276/25 4 r., I CZ 32/10; z 25 października 2010 r., II CZ 65/10; z 27 czerwca 2013 r., III CSK 244/12; z 17 lipca 2013 r., V CSK 479/12; z 9 maja 2013 r., II CZ 7/13; z 23 marca 2018 r.,II CZ 11/18). Z tych względów skarga kasacyjna Spółki podlegała, jako niedopuszczalna, odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. , nie znajdując podstawy do odstąpienia od wskazanej w tym przepisie reguły. (A.D.) [SOP]