Sygnatura

I CNP 53/26

postanowienie SN I CNP 53/26

Izba: Izba Cywilna
Data orzeczenia: 28 sierpnia 2026

Treść rozstrzygnięcia

<!DOCTYPE html> I CNP 53/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Władysław Pawlak 28 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 28 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie ze skargi F.M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z 13 sierpnia 2024 r., II Ca 249/24, wydanego w sprawie z powództwa G.Z. przeciwko F.M. o zapłatę, 1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 4 067 (cztery tysiące sześćdziesiąt siedem) zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanej niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. UZASADNIENIE Powód – G.Z. dnia 16 grudnia 2022 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej – F.M., kwoty 45 218,49 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Powód wskazał, że strony pozostawały w związku partnerskim do grudnia 2021 r., a w styczniu 2022 r. ostatecznie rozstały się. W czasie trwania związku I CNP 53/26 2 strony zakupiły nieruchomość w udziałach po 1/2 części, na zakup której zaciągnęły kredyt hipoteczny 26 sierpnia 2016 r. Od daty zaciągnięcia kredytu tylko powód spłacał raty kredytu, a pozwana regulowała inne zobowiązania na potrzeby ich relacji. Od stycznia 2022 r. wspólna nieruchomość jest w posiadaniu pozwanej. Powód wzywał pozwaną do zapłaty nieuiszczonej przez nią części spłaconego kredytu. W odpowiedzi pozwana odmówiła wskazując, że kwestia ta będzie rozliczona w sprawie o zniesienie współwłasności. Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości. F.M. przyznała, że strony zaciągnęły kredyt na zakup wspólnej nieruchomości, a raty kredytu spłacał powód. Wynikało to z zawartego przez strony porozumienia, zgodnie z którym, powód spłacał kredyt, a pozwana ponosiła wszelkie koszty utrzymania nieruchomości oraz opłaty za przedszkole synów stron. Jak stwierdziła pozwana roszczenie powoda jest następstwem złych relacji stron w związku z zakończeniem ich związku, a żądanie powoda stanowi nadużycie prawa zgodnie z treścią art.5 k.c. bowiem pozostaje ono sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Pozwana podniosła też zarzut przedawnienia należności wpłaconych przez powoda w okresie od sierpnia do grudnia 2018 r. Odnośnie do okoliczności stanu faktycznego sprawy, strony pozostawały w związku partnerskim przez 12 lat. Z tego związku mają dwóch małoletnich synów w wieku 9 i 12 lat. W dniu 24 sierpnia 2016 r. strony zaciągnęły kredyt hipoteczny na zakup nieruchomości w udziałach po 1/2 części położonej w R. Spłata rat kredytu następowała z konta bankowego należącego do powoda. Od daty zawarcia umowy kredytu do grudnia 2021 r. raty kredytu w całości spłacał powód. Od stycznia 2022 r. raty kredytu strony spłacają wspólnie. Powód pismem z 29 kwietnia 2022 r. wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 35.000 zł tytułem roszczenia regresowego o zwrot połowy wartości spłaconego kredytu hipotecznego w terminie 14 dni od doręczenia wezwania. Rozpoznawszy sprawę Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu ustalił, że kredyt zaciągnięty przez strony był spłacany od daty jego zaciągnięcia tj. od 2016 r. do stycznia 2022 r. wyłącznie przez powoda, w efekcie, regresowe roszczenie powoda wobec pozwanej o zwrot połowy spłaconych przez niego rat kredytu co do zasady było uzasadnione. Powód w okresie od 2016 r. do stycznia 2022 r. dokonał I CNP 53/26 3 na rzecz banku spłaty kapitału kredytu na łączną kwotę 33.621, 55 zł i spłaty odsetek w łącznej kwocie 57.284,53 zł. Odnośnie do podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia należności wpłaconych przez powoda na rzecz banku w okresie od sierpnia 2016 r. do grudnia 2018 r. Sąd przyjął, że do roszczenia powoda związanego ze spłatą rat kredytu za ten okres ma zastosowanie trzyletni okres przedawnienia dla każdej z rat. W konsekwencji roszczenie powoda wobec pozwanej o zwrot połowy należności z tytułu spłaconych przez powoda rat kredytu w okresie od 2016 r. do 4 grudnia 2018 r. było przedawnione i w tym zakresie Sąd Rejonowy roszczenie to oddalił. W pozostałym zakresie roszczenie powoda zasługiwało na uwzględnienie. Sąd I instancji nie uwzględnił, natomiast, zarzutu pozwanej, że żądanie powoda stanowiło nadużycie prawa zgodnie z treścią art. 5 k.c., bowiem pozostawało w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Skorzystanie przez powoda z tego roszczenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można było uznać za nadużycie prawa ani za pozostające w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Powód, jak zważył Sąd I instancji, skorzystał, bowiem, z prawa podmiotowego, które przewiduje przepis prawa. Wyrokiem z 8 grudnia 2023 r., Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu, w szczególności, zasądził od pozwanej F.M. na rzecz powoda G.Z. kwotę 25 504,86 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt 1); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2). Apelacje od powyższego wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu wniosły obie strony. Powód – G.Z. - zaskarżył go w części, co do punktu 2 oddalającego powództwo, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 118 k.c. oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 45.218,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Pozwana – F.M. zaskarżyła powyższy wyrok, co do pkt 1 i 3, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: art. 233 § 1 k.p.c. oraz przepisów prawa I CNP 53/26 4 materialnego; art. 5 k.c., w konsekwencji wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie powództwa w całości. W ocenie Sądu II instancji apelacja powoda zasługiwała na uwzględnienie, natomiast apelację pozwanej jako bezzasadną należało oddalić. Apelacja pozwanej F.M. nie zasługiwała na uwzględnienie, jak stwierdził Sąd II instancji, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu Sądu Rejonowego w zakresie zarzutu naruszenia przepisu art. 5 k.c., które to stanowisko i argumentację Sąd odwoławczy w pełni podzielił i przyjął za własne. Zarzut apelacji naruszenia art. 233 k.p.c. był pozbawiony podstaw. Wobec rozbieżnych stanowisk stron w zakresie ponoszenia kosztów w czasie, gdy strony pozostawały razem i prowadziły wspólne gospodarstwo, w ocenie Sądu II instancji, Sąd Rejonowy słusznie przyjął, iż twierdzenia pozwanej o istnieniu ustnego porozumienia w zakresie ponoszenia kosztów utrzymania i spłaty zobowiązań kredytowych nie mogły zostać przyjęte za wiarygodne. Ostatecznie Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z 13 sierpnia 2024 r., w szczególności, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: zasądził od pozwanej F.M. na rzecz powoda G.Z. kwotę 45.218,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt. 1; a); oddalił apelację pozwanej F.M. (pkt 3). Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z 13 sierpnia 2024 r. wniosła pozwana – F.M., która zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wnosząc o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia z art. 5 k.c. i art. 233 § 1 k.p.c. oraz zarzucając mu naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. i przepisu prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. We wnioskach skargi pozwana domagała się, między innymi, stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z przepisem art. 5 k.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c.; wskazała, że wskutek wydania zaskarżonego wyroku poniosła szkodę w wysokości 60.555,36 zł oraz, że nie przysługują jej żadne środki prawne umożliwiające uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku. W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej odrzucenie ewentualnie, o wydanie przez Sąd Najwyższy postanowienia o odmowie przyjęcia tej skargi, I CNP 53/26 5 ewentualnie, o jej oddalenie, a ponadto o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania w niniejszej sprawie, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika, według norm przepisanych lub według przedłożonego spisu kosztów, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku opóźnienia w płatności od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15 października 2020 r., III PZP - zasada prawna - Sąd Najwyższy wyjaśnił, że strona nie ma obowiązku skorzystania ze skargi nadzwyczajnej przed wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. W konsekwencji nie było podstaw do odrzucenia skargi pozwanego przez wzgląd na brak skorzystania ze skargi nadzwyczajnej w celu wzruszenia skarżonego prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). 2. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Jej celem jest uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.). Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego niezgodność z prawem orzeczenia rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty. Orzeczenie niezgodne z prawem to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności. Istotą władzy sądowniczej jest orzekanie w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od obowiązujących ustaw, ale także od wewnętrznego przekonania sędziego oraz jego swobody w ocenie praw i faktów stanowiących przedmiot sporu. Treść orzeczenia, jak wspomniano wyżej, zależy również od wyników wykładni, które mogą być różne, w zależności od jej przedmiotu, i przyjętych metod. W związku z tym, może istnieć wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy cechuje I CNP 53/26 6 subiektywizm. (zob. uzasadnienia do wyroków Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2006 r. I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35, z dnia 31 marca 2006 r. IV CNP 25/05, OSNC , nr 1, poz. 17, z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06 nie publ., z dnia 13 maja 2009 r. IV CNP 122/08, nie publ, z dnia 3 czerwca 2009 r. IV CNP 116/08 nie publ.). 3. Celem wstępnej selekcji w odniesieniu do tego rodzaju środka, przewidzianej w art. 4249 k.p.c., jest wyeliminowanie skarg oczywiście bezzasadnych, które bez konieczności wnikliwej analizy prawnej powinny być oddalone. Oczywista bezzasadność skargi, jako kryterium dozwolonego wyłączenia zachodzi, gdy powołane podstawy skargi już przy pierwszej ocenie pokazują, że faktycznie nie ma możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć wpływu na kształt orzeczenia. Nie ma zatem potrzeby prowadzenia szerokiej analizy prawnej i dokonywania pogłębionego badania trafności zaskarżonego orzeczenia, w odniesieniu do zastosowania prawa i jego wykładni. Ocena zasadności skargi polega na antycypowaniu niejako roli sądu, który orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14, nie publ.). W sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby oddalona, trzeba przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 4249 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13, nie publ.). Zgodnie z art. 4244 zdanie drugie k.p.c. podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a zatem zarzut skargi oparty na naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. należy uznać za oczywiście bezzasadny. Z kolei ustalony przez Sądy meriti stan faktyczny - a w szczególności, iż powód w ramach łączącego strony związku partnerskiego w okresie od 2016 r. do stycznia 2022 r. nie tylko spłacał raty kredytowe, ale i przekazywał co miesiąc pozwanej środki pieniężne na utrzymanie rodziny, w tym na wypoczynek oraz remonty wspólnej nieruchomości - nie pozwala na przyjęcie, iż ocena Sądu odwoławczego I CNP 53/26 7 w kwestii zastosowania art. 5 k.c. w odniesieniu do roszczenia powoda jest dowolna i wykraczająca poza granicę dyskrecjonalnej władzy orzeczniczej. Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 4249 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, a o kosztach postępowania skargowego orzekł na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 424¹² k.p.c., art. 398²¹ k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, jedn. tekst: Dz. U. z 2026, poz. 118) plus opłata skarbowa od pełnomocnictwa (k. 28). Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności. (M.M.) [a.ł]

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Informacje o sprawie

Typ dokumentu: postanowienie SN
Jednostka: Izba Cywilna Wydział I
Sędziowie: SSN Władysław Pawlak

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy