I CNP 103/25

I CNP 103/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Grzesiowski 1 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 1 października 2026 r. w Warszawie w sprawie ze skargi Z.B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 10 kwietnia 2025 r., V Ca 13/25, wydanego w sprawie z powództwa Z.B. przeciwko A.S. o wydanie nieruchomości, 1. odrzuca skargę 2. obciąża powoda kosztami postępowania przed Sądem Najwyższym, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. (Ł.W.) I CNP 103/25 2 UZASADNIENIE 1. Powód Z.L. wniósł o nakazanie pozwanej A.S. wydania powodowi pomieszczenia znajdującego się na piętrze budynku położonego w R. przy ul. […] oznaczonego nr 39 należącego do lokalu nr 2 oraz o zasądzenie kosztów procesu. 2. Wyrokiem z 14 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie oddalił powództwo. 3. Apelację powoda od powyższego orzeczenia oddalił Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 10 kwietnia 2025 r. 4. Powód wniósł od wyroku Sądu Okręgowego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wskazując na naruszenie art. 5 k.c. i art. 222 k.c. w zw. z art. 21 Konstytucji RP. 5. W odpowiedzi na skargę strona pozwana wniosła o odmowę przyjęcia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, ewentualnie o oddalenie skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 6. Skarga podlegała odrzuceniu. 7. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie od Skarbu Państwa odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej. Środek ten, unormowany w art. 4241 § 1 k.p.c., ma wysoce sformalizowany charakter. Obligatoryjne elementy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wymienione zostały w art. 4245 § 1 i 2 k.p.c. W pierwszym z przywołanych przepisów wyliczono elementy konstrukcyjne omawianej skargi, których pominięcie skutkuje odrzuceniem tego środka zaskarżenia – bez wzywania do uzupełnienia stwierdzonych braków (art. 4248 § 1 k.p.c.). 8. Przepis art. 4245 § 1 wprowadza sześć koniecznych elementów konstrukcyjnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Każde z nich jest indywidualne i niezależne, a jednocześnie w skardze muszą być wyodrębnione i wypełnione wszystkie. Pominięcie lub nieprawidłowe I CNP 103/25 3 skonstruowanie choćby jednego z nich powoduje, że skarga jest dotknięta istotną wadą, nienaprawialną w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych i podlega odrzuceniu a limine (zob. postanowienie SN z dnia 23 kwietnia 2015 r., V CNP 56/14). 9. Z art. 4245 § 1 k.p.c. wynika, że na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono, stosując art. 4241 § 2 k.p.c. – że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi. Realizacja tego obowiązku – na co wielokrotnie zwracał uwagę Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie – nie może opierać się na ogólnym oświadczeniu skarżącego, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia nie było możliwe w drodze innych środków prawnych, gdyż zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. skarżący musi „wykazać” (nie tylko „wskazać”), że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było ani nie jest możliwe. Musi więc ujawnić i przedstawić w skardze tę okoliczność w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości oraz w drodze stosownego wywodu dowieść jej istnienia i przekonująco uzasadnić (zob. postanowienia SN: z 13 grudnia 2018 r., I CNP 40/18; z 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05; z 7 sierpnia 2012 r., III CNP 14/12; z 18 kwietnia 2018 r., III CNP 9/18 oraz z 23 marca 2018 r., II CNP 58/17). We wniesionej skardze skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok nie podlega wzruszeniu w drodze innych środków prawnych, brak bowiem ustawowej podstawy do złożenia skargi o wznowienie postępowania, a ponadto nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną. W skardze nie zawarto szerszego wywodu prawnego wykazującego to stanowisko. 10. Skarżący powinna w skardze zawrzeć uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody w określonej wysokości (zob. postanowienie SN z 21 grudnia 2017 r., II CNP 45/17). Przewidziane w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaganie uprawdopodobnienia szkody jest spełnione, gdy skarżący określi postać szkody, wysokość i czas jej powstania oraz związek przyczynowy z wydaniem orzeczenia będącego przedmiotem skargi, a także przedstawi środki uwiarygodniające jej powstanie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w takich wypadkach niezbędne jest przeprowadzenie przekonywającego wywodu wskazującego czas powstania szkody oraz związek przyczynowy między nią a wydaniem zaskarżonego orzeczenia (zob. I CNP 103/25 4 postanowienia SN: z 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05; z 27 kwietnia 2021 r., III CNP 13/20). Skarżący zaniechał tego obowiązku, ogólnie wskazując jedynie, że szkoda polega na utracie faktycznej możliwości władania przez niego lokalem stanowiącym jego własność. W ogóle nie wskazał rozmiarów szkody, nie wyjaśnił precyzyjnie na czym polega szkoda. Wypada przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jako wyrządzenie szkody w rozumieniu art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. nie należy traktować nieuwzględnienia powództwa. Szkoda spowodowana przez wydanie orzeczenia powinna powstać później niż w dacie wydania orzeczenia. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, w przypadku każdego rozstrzygnięcia niekorzystnego w całości lub części dla jednej ze strony, można byłoby, w ramach wypełniania obowiązku wynikającego z w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., wykazywać jedynie wysokość żądania nieuwzględnionego przez sąd. Skarga w tym zakresie nie odpowiada zatem wymogom przewidzianym w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. 8. W związku z niespełnieniem wymagań konstrukcyjnych stawianych skardze na niezgodność z prawem prawomocnego wyroku zgodnie z art. 4248 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. 10. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. (Ł.W.) [a.ł]