I CNP 10/26

I CNP 10/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski 23 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 23 września 2026 r. w Warszawie w sprawie ze skargi J. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 13 grudnia 2024 r., XXVII Ca 2041/23, wydanego w sprawie z powództwa P. B. przeciwko J. K. o zapłatę, 1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania; 2. oddala wniosek powoda o zasądzenie postępowania kasacyjnego. kosztów UZASADNIENIE W związku ze skargą pozwanej J. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 13 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność I CNP 10/26 2 odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II CNP 21/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2022 r., I CNP 8/22). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wyrokiem niezgodnym z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 4171 § 2 k.c. - jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z: 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, z. 1, poz. 17; 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, z. 2, poz. 35; 3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09, 5 września 2008 r., I CNP 27/08, 20 stycznia 2011 r., I BP 4/10).Tę wykładnię wskazanej normy zawartej w przytoczonym przepisie podzielił Trybunał Konstytucyjny, orzekając w wyroku dnia 27 września 2012 roku, (SK 4/11, OTK ZU nr A 2012/8/97), że art. 4241 § 1 k.p.c. rozumiany w ten sposób, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest oczywista, rażąca i przybiera postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Bezprawność judykacyjną, o której mowa w art. 4241 § 1 k.p.c., rozumie się zatem w sposób autonomiczny, węższy od tradycyjnie rozumianej bezprawności w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej, z uwzględnieniem specyfiki sądowego stosowania prawa, istoty władzy sądowniczej i niezawisłości sędziowskiej (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 17 maja 2006 r., I CNP 14/06; 28 marca 2007 r., II CNP 124/06; 14 kwietnia 2008 r., II BP 62/07; 25 marca 2009 r., V CNP 93/08; 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08; 20 stycznia 2011 r., I BP 4/10). Wiąże się to z założeniem, iż treść orzeczenia zależy również od wyników wykładni, które mogą być różne, w zależności od jej przedmiotu i przyjętych metod interpretacji norm prawnych przez Sąd orzekający. W związku z tym, może istnieć wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy cechuje subiektywizm (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z: 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, z. 2, poz. 35; 13 maja 2009 r., IV CNP 122/08). I CNP 10/26 3 Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest ona oczywiście bezzasadna (art. 4249 k.p.c.). Oceny bezzasadności skargi należy dokonywać w powiązaniu z przedstawioną wyżej i utrwaloną w orzecznictwie wykładnią pojęcia ,,niezgodności prawomocnego wyroku z prawem”. Bezzasadność skargi jest oczywista, jeśli z jej treści bez głębszej analizy i jurydycznych dociekań wynika, że nie może być uwzględniona (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lutego 2009 r., sygn. akt I BP 20/08; 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt III BP 3/08; 20 czerwca 2007 r., II CNP 74/07; 22 czerwca 2007 r., sygn. akt V CNP 81/07). Oczywista bezzasadność skargi zachodzi, gdy przywołane przez skarżącego podstawy skargi już przy pierwszej ocenie prowadzą do konstatacji, że nie ma możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia. Ocena tego, czy skarga jest oczywiście bezzasadna, zawiera w sobie element antycypowaniu stanowiska sądu, który orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego przeciwko Skarbowi Państwa o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14, postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2022 r., I CNP 12/22). Wskazać zatem należy, że orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu skargi skarżący nie przestawili argumentacji służącej wykazaniu istnienia takiej niezgodności (bezprawności). Wywód prawny skarżących powinien zawierać argumenty przekonujące o tym, że zaskarżone orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo że zostało wydane w wyniku błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2022 r., I CNP 12/22). I CNP 10/26 4 W podstawach skargi pozwana wskazała, że wydanym orzeczeniem Sąd Okręgowy naruszył art. 415 k.c. na skutek błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że prowadzenie egzekucji na podstawie ważnego tytułu egzekucyjnego następnie uchylonego stanowi zdarzenie bezprawne i zawinione, a tym samym czyn zabroniony, podczas gdy wszczęcie egzekucji na podstawie ugody sądowej zaopatrzonej w klauzulę wykonalności, sankcjonowane przez organy państwowe nie może stanowić przejawu winy czy niedbalstwa oraz bezprawności działania. Jednak z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie jednoznacznie wynikało, że pozwana wszczęła oraz popierała egzekucję przeciwko P. B. w sytuacji, gdy na bieżąco wykonywał on ciążący na nim obowiązek alimentacyjny względem syna oraz wobec istotnych wątpliwości co do ważności ugody z 28 kwietnia 2015 r. Takie działanie należy uznać za bezprawne, nosi ono bowiem znamiona co najmniej niedbalstwa. Należy przy tym podkreślić, że uzasadnione wątpliwości co do ważności ugody pojawiły się przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, albowiem zostały wyartykułowane w uzasadnieniu Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie z 18 maja 2018 r. wraz z uzasadnieniem (sygn. akt. […]). Słusznie uznając, że złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji i jego popieranie było zawinionym zachowaniem pozwanej, Sąd Okręgowy przyjął, że była ona zobowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej powodowi na skutek tego postępowania (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., akt III CZP 68/09). Przesłanki roszczenia odszkodowawczego z art. 415 k.c. zostały zatem spełnione, a rozmiar szkody prawidłowo został określony poprzez powoda przez wykazanie kwot pobranych przez komornika sądowego na podstawie tytułu wykonawczego, który utracił moc oraz pobranych przez bank prowizji bankowych od pobrań komorniczych. Niewątpliwie pomiędzy wszczęciem i popieraniem egzekucji przez pozwaną a doznaną przez powoda szkodą istniał adekwatny związek przyczynowy o jakim mowa w art. 361 § 1 k.c., zaś utracone przez powoda wskutek prowadzonej egzekucji środki pieniężne w wysokości 22 307,40 zł stanowiły rzeczywisty i I CNP 10/26 5 bezpośredni uszczerbek w majątku poszkodowanego (zmniejszenie się aktywów), które Sąd słusznie zasądził od pozwanej. Przyjąć zatem należy, że dokonana przez Sąd Okręgowy ocena roszczenia powoda była prawidłowa. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 4249 k.p.c. Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym podlegał oddaleniu. Wniósł on bowiem jedynie o odrzucenie skargi lub o jej oddalenie. Skutkuje to tym, że koszty sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę nie mogą być uznane, w razie odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania, za koszty celowej obrony. Wniosek o ich zasądzenie związany był z innym oczekiwanym rozstrzygnięciem (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 28 maja 2020 r., IV CSK 349/19, 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 91). M.L. [a.ł]