III CZ 75/25

III CZ 75/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ireneusz Kunicki 23 kwietnia 2026 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2026 r. w Warszawie zażalenia B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. i E.M. na postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 12 lutego 2025 r., VIII Ga 218/24, w sprawie z wniosku A.H. z udziałem B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. i E.M. o wpis zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym, odrzuca zażalenie, pozostawiając o kosztach postępowania zażaleniowego kończącym postępowanie w sprawie. rozstrzygnięcie w orzeczeniu (E.C.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 lipca 2024 r. Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Bydgoszczy wykreślił z Krajowego Rejestru Sądowego A.H. jako wspólnika i prezesa zarządu tej Spółki i wpisał w to miejsce jego brata A.H.1 oraz wykreślił E. M. jako prokurenta. Na skutek skargi wniesionej w imieniu B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z 26 lipca III CZ 75/25 2 2024 r. pkt I utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego i wpis dokonany na jego podstawie w zakresie wykreślenia A.H. w dziale 1 rubryce 7 oraz w dziale 2 rubryce 1 i wykreślenia prokurenta E.M. w dziale 2 rubryce 3; pkt II dokonał wykreślenia wpisu A.H.1 w dziale 1 rubryce 7 - dane wspólników oraz w dziale 2 rubryce 1 - organ uprawniony do reprezentacji podmiotu, w podrubryce 1 - dane osób wchodzących w skład organu; pkt III uchylił zaskarżone postanowienie i dokonany na jego podstawie wpis w pozostałej części i w tym zakresie wniosek oddalił. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, na skutek apelacji A.H.1 oraz apelacji B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. i E.M., postanowieniem z 12 lutego 2025 r. pkt 1 uchylił zaskarżone postanowienie: a) w punkcie I - w zakresie dotyczącym utrzymania w mocy zaskarżonego orzeczenia i dokonanego na jego podstawie wpisu w zakresie wykreślenia prokurenta E.M. w dziale 2 rubryce 3; b) w punkcie II; c) w punkcie III; pkt 2 przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Uczestnicy B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. i E.M. zaskarżyli ostatnio wymienione postanowienie zażaleniem w części, tj. co do punktu 1 lit. b) oraz c) oraz punktu 2, zarzucając naruszenie art. 183 § 1 k.s.h., art. 42 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 421 § 2 k.c. oraz art. 58 § 1 i § 3 k.c. oraz art. 3531 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. do Sądu Najwyższego zażalenie przysługuje również w przypadku uchylenia przez sąd odwoławczy wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Stosownie do art. 13 § 2 k.p.c. przepis powyższy ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym do postanowień, którymi sąd orzeka co do istoty sprawy. Przeciwko zastosowaniu art. 3941 § 11 k.p.c. w postępowaniu rejestrowym przemawiają jednak jego wyraźne i istotne odrębności. Należy odwołać się tu do art. 6947 k.p.c., który wprost stanowi, że w przypadku uwzględnienia środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w postępowaniu rejestrowym, które odnosi się do wpisu III CZ 75/25 3 do Krajowego Rejestru Sądowego, sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi rejestrowemu. Nie ma zatem możliwości wydania innego rozstrzygnięcia niż kasatoryjne (zob. np. postanowienie SN z 25 października 2012 r., I CZ 144/12). W postępowaniu procesowym tymczasem, gdy apelacja zasługuje na uwzględnienie, sąd - co do zasady - zobligowany jest do zmiany orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 386 § 1 k.p.c.). Zgodnie z art. 386 § 2 i 4 k.p.c. uchylenie przez sąd drugiej instancji zaskarżonego apelacją wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w tym przepisie. Chodzi tu o nieważność postępowania, nierozpoznanie istoty sprawy oraz konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Mamy tu zatem do czynienia z wyjątkami od reguły. Skoro w postępowaniu rejestrowym art. 386 § 1, § 2 i § 4 k.p.c. nie znajdują zastosowania i sąd drugiej instancji, uwzględniając apelację, nie ma innej możliwości niż tylko uchylić zaskarżone orzeczenie, to konsekwentnie należy przyjąć, że uczestnikom tego postępowania nie przysługuje zażalenie przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. Należy przy tym pamiętać, że zasadniczym celem wprowadzenia tego zażalenia do polskiego postępowania cywilnego było zapobieganie tendencji do nazbyt częstego uchylania wyroków (postanowień co do istoty) sądów pierwszej instancji i przekazywania im spraw do ponownego rozpoznania, która zagrażała modelowi apelacji pełnej, w której orzeczenia kasatoryjne stanowią wyjątek. Nie odnosi się to jednak do postępowania rejestrowego, w którym postępowanie odwoławcze ma charakter głównie kontrolny (zob. postanowienie SN z 26 lutego 2015 r., III CZ 7/15). Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy odrzucił zażalenie na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, stosownie do art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c. Ireneusz Kunicki III CZ 75/25 4 (E.C.) [r.g.]