III CO 240/26

III CO 240/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Władysław Pawlak 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 11 marca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie postanowieniem z 18 lutego 2026 r., I C 433/26, o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 18 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy - Woli w Warszawie zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozważenie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. W pisemnych motywach Sąd Rejonowy wskazał m.in., że sprawa o zapłatę z powództwa C. sp. z o.o. w P. - jako nabywcy wierzytelności od kredytobiorcy - przeciwko Bank S.A. w W. została wniesiona do Sądu Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, w którego obszarze właściwości miejscowej znajduje się siedziba strony powodowej, która zresztą w pozwie wprost odwołała się do art. 372 k.p.c., podnosząc, iż dochodzone roszczenie wynika z czynności bankowej. III CO 240/26 2 Tymczasem Sąd Rejonowy Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla Warszawy - Woli w Warszawie jako właściwemu miejscowo i rzeczowo. W ocenie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie, wbrew stanowisku Sądu Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, art. 372 k.p.c. nie ogranicza prawa powoda dochodzącego roszczenia wynikającego z czynności bankowej do wyboru sądu według jego miejsca zamieszkania lub siedziby powoda w zależności od przysługującego mu statusu podmiotowego, a w konsekwencji wskutek rozpoznania sprawy przez sąd, związany wadliwym postanowieniem o jej przekazaniu, ucierpi „dobro wymiaru sprawiedliwości” rozumiane jako realizacja konstytucyjnego i konwencyjnego prawa strony do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji jest rozpoznanie sprawy przez właściwy sąd. Postanowienie Sądu Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu o przekazaniu sprawy Sądowi Rejonowemu dla Warszawy - Woli w Warszawie nie zostało zaskarżone przez strony. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wprowadzony z dniem 7 listopada 2019 r. przepis art. 44¹ k.p.c. (art. 1 pkt 14 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustawy, Dz. U. poz. 1469 ze zm.) swoim celem i funkcją odpowiada regulacji znanej w kodeksie postępowania karnego (art. 37). Zgodnie z powołanym przepisem, Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W uzasadnieniu do projektu nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego wskazano, że wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości będzie uzasadniał zmianę na tej podstawie prawnej właściwości sądu, w tych wszystkich przypadkach, gdy ma miejsce zagrożenie dla postrzegania konkretnego sądu przez lokalną społeczność jako bezstronnego organu wymiaru sprawiedliwości. III CO 240/26 3 Na gruncie art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż przez pojęcie „dobra wymiaru sprawiedliwości” należy rozumieć w szczególności potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów i zachowaniu bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy (zob. postanowienia z dnia 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18, nie publ., z dnia 25 lutego 2003 r., V KO 3/03, nie publ.), a także sytuację, w której mogą wystąpić okoliczności wpływające na swobodę orzekania lub stwarzające przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy w sposób obiektywny (por. postanowienia z dnia 13 lutego 1982 r., IV KO 9/82, OSNKW 1982, nr 6, poz. 33, z dnia 19 grudnia 2006 r., II KO 68/06,). Wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia więc zmianę właściwości sądu jedynie w wypadkach wyjątkowych i dlatego wskazany przepis nie upoważnia do rozszerzającej jego wykładni. Regulacja zawarta w tym przepisie nie może służyć do korygowania ewentualnych nieprawidłowości postanowień o przekazaniu sprawy innemu sądowi, chyba że przekazanie nastąpiło sądowi, odnośnie do którego zachodzi obawa postrzegania go jako organu bezstronnego. W związku z powyższym przytoczone przez Sąd Rejonowy okoliczności nie implikują zaistnienia przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu art. 44¹ k.p.c., uzasadniającej przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Władysław Pawlak [PG] [SOP]