II UZ 21/26

II UZ 21/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 czerwca 2026 r. SSN Ewa Stryczyńska w sprawie z odwołania A. S.A. we W. i E. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu o wysokość podstawy wymiaru składek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11 czerwca 2026 r., zażalenia odwołującej się E. G. na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2025 r., sygn. akt III WSC U 22/25, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie z odwołania A. S.A. we W. i E. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu, postanowieniem z 1 kwietnia 2025 r. ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 2.532,60 złotych oraz odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonej E. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 5 grudnia 2024 r., oddalającego apelację E. G. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 2 marca 2023 r., w przedmiocie wysokości podstawy wymiaru składek. Od wyroku Sądu Apelacyjnego E.G. złożyła skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego określając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 76.998,60 zł. II UZ 21/26 2 Badając dopuszczalnośc skargi Sąd Apelacyjny zauważył, że ponieważ w odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał, że wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie wynosi 2.512,71zł, a w apelacji E. G. określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 6.416,55 zł, zaś w odpowiedzi na apelację organ rentowy ponownie wskazał kwotę 2.512,71 zł wyjaśniając, że wartość przedmiotu sporu to różnica w składkach deklarowanych za okres od 1 kwietnia 2022 r., konieczne okazało się sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia. W związku z powyższym postanowieniem z 20 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny zarządził sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia zlecając wyliczenie tej wartości organowi rentowemu. Pismem z 28 marca 2025 r. pełnomocnik strony pozwanej przedstawił hipotetyczne wyliczenie wartości przedmiotu zaskarżenia przez wskazanie różnicy w wysokości składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne E. G. jako zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w A. S.A. we W. zadeklarowanych za kwiecień 2022 r. od wynagrodzenia w kwocie 6.792,83 zł a wysokością ustaloną w zaskarżonej decyzji w kwocie 376,25 zł. Sąd Apelacyjny ustalił, że w zaskarżonej decyzji z 22 lipca 2022 r. organ rentowy umorzył postępowanie w części dotyczącej podlegania przez E. G. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w zakresie emerytalnym, rentowym, wypadkowym i chorobowym jako pracownika u płatnika składek A. S.A. od 1 czerwca 2017 r. (pkt 1) oraz ustalił podstawę wymiaru składek na ww. ubezpieczenia społeczne za kwiecień 2022 r. w kwocie 376,25 zł zł oraz na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 445,91 zł (pkt 2). E. G. składając odwołanie od powyższej decyzji wniosła o przyjęcie jako podstawy wymiaru składek wynagrodzenia w kwocie 6.792,83zł zgodnie z umową obowiązującą od 1 kwietnia 2022 r. Wnioskodawczyni w okresach: od 24 marca 2022 r. do 24 kwietnia 2022 r. i od 2 maja 2022 r. do 14 marca 2023 r. była nieprzerwanie niezdolna do pracy i otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenie chorobowe, następnie zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Wysokość składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe, zdrowotne za kwiecień 2022 r. wyliczonych od postawy wymiaru w kwocie 6.792,83 zł wynosi 2.691,77zł, natomiast od kwoty 376,25zł wynosi 159,17zł. Różnica pomiędzy składkami wynikającymi z kwoty zadeklarowanej jako podstawa wymiaru składek za kwiecień 2022 r. a kwotą przyjętą w zaskarżonej decyzji wynosi 2.532,60 zł. II UZ 21/26 3 Sąd Apelacyjny wskazał, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot sporu jest wyznaczany w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu powszechnego, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego określonym zakresem odwołania od decyzji organu rentowego. Przyjmuje się również, że w sprawie o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne wartość przedmiotu zaskarżenia równa jest różnicy pomiędzy wysokością składki wskazywaną (uiszczoną) przez odwołującego się i składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za sporny okres. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia jedynie w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Niniejsza sprawa nie należy do żadnej z powyższych kategorii, gdyż spór dotyczy prawa majątkowego, odnośnie do którego dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uwarunkowana wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej 10.000 zł (art. 3982 § 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny podniósł, że skarżąca podała wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej w sposób oderwany nawet od wartości określonej we własnej apelacji na kwotę 6.416,60 zł, nie przedstawiając przy tym sposobu jej wyliczenia. Sąd ten wskazał, że zaskarżona decyzja dotyczy podstawy wymiaru składek za jeden miesiąc i tylko w tym zakresie toczy się spór pomiędzy stronami, dlatego uznał za wiarygodne wyliczenia organu rentowego, który przedstawił je w sposób fachowy i nie budzący wątpliwości. W związku z powyższym, skoro wartość przedmiotu zaskarżenia okazała się niższa niż 10.000 zł, to zdaniem Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego skarżąca E. G. wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca zarzuciła Sądowi drugiej instancji naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: II UZ 21/26 4 1. art. 3986 § 2 w związku z art. 3982 § 1 w związku z art. 22 k.p.c., przez błędne przyjęcie, że wartość przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie stanowi różnicę pomiędzy wysokością składek, wyliczonych od podstawy wymiaru zadeklarowanej przez płatnika składek za kwiecień 2022 r., a wysokością składek ustalonych w oparciu o podstawę wymiaru określoną przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji z 22 lipca 2022 r. za ten sam okres, wynosząca 2.532,60 zł., podczas gdy w przedmiotowej sprawie osią sporu nie jest wysokość zobowiązania składkowego, lecz wysokość samej podstawy wymiaru składek, która ma bezpośredni wpływ na wysokość powtarzających się świadczeń, które skarżąca pobierała przez okres kolejnych 12 miesięcy, a w konsekwencji wartość przedmiotu sporu winna zostać ustalona jako różnica pomiędzy zadeklarowaną przez płatnika składek podstawą wymiaru składek za kwiecień 2022 r. w wysokości 6.792,83 zł, a podstawą wymiaru określoną przez organ rentowy w decyzji za ten sam okres w wysokości 376,25 zł z uwzględnieniem przyszłych świadczeń powtarzających się, wynikających z zadeklarowanej podstawy, za okres od kwietnia 2022 r. do kwietnia 2023 r. (12 x 6.416,55 zł = 76.998,60 zł); 2. art. 3982 § 1 w związku z art. 3986 § 2 k.p.c., przez odrzucenie skargi kasacyjnej z tej przyczyny, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza kwoty 10.000,00 zł i wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej, podczas gdy to ustalenie jest w sposób oczywisty nieprawidłowe, bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 76.998,60 złotych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie skarżącej E. G. jako nieuzasadnione, podlegało oddaleniu. Zarzuty zawarte w zażaleniu dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 22 k.p.c. są bezzasadne. Stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Z uwagi na zakres dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe strona zobowiązana jest do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3984 § 3 zdanie pierwsze k.p.c.). Z kolei art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. nakłada na sąd II UZ 21/26 5 drugiej instancji oraz Sąd Najwyższy obowiązek dokonania kontroli dopuszczalności skargi, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia przysługującego poza tokiem instancji i weryfikacji wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia w celu wyeliminowania przypadków nieprawidłowego oznaczenia tej wartości w zamiarze zapewnienia sobie dostępu do postępowania kasacyjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 maja 2006 r., IV CZ 34/06, LEX nr 200867 i powołane w nim orzeczenia). Trzeba również wskazać, że wartość przedmiotu zaskarżenia określona przez wnoszącego skargę z naruszeniem reguł wynikających z art. 19 - 24 k.p.c. nie jest wiążąca dla oceny dopuszczalności skargi i podlega sprawdzeniu z urzędu zarówno przez sąd drugiej instancji jak i Sąd Najwyższy, na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. (por. postanowienia z 6 stycznia 2010 r., I UK 289/09, LEX nr 577827; z 2 lutego 2011 r., II CZ 197/10, LEX nr 738550 i z 18 stycznia 2012 r., II PZ 38/11, LEX nr 1130381 oraz przytoczone w nich orzeczenia). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot sporu wyznaczany jest w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu powszechnego, od której wniesiono odwołanie do sądu, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego, określonego zakresem odwołania od decyzji organu rentowego (por. m.in. postanowienie z 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 54 i przywołane w nim orzecznictwo). Przyjmuje się również, że w sprawie o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne wartość przedmiotu zaskarżenia równa jest różnicy pomiędzy wysokością składki wskazywaną przez odwołującego się i składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za sporny okres (por. postanowienia z 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/09, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 301; z 26 stycznia 2011 r., II UK 190/10, LEX nr 786391; z 7 kwietnia 2010 r., I UZ 8/10, LEX nr 1620499 i z 24 maja 2012 r., II UZ 16/12, LEX nr 1222163). Pogląd ten odnosi się jednak do sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek co prawda jest sporna w odniesieniu do jakiegoś jej składnika (składników) lub jego wysokości, ale istotą sporu jest wysokość składek wymierzonych od ustalonej przez organ rentowy podstawy ich wymiaru. W takim przypadku wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między wysokością składek uiszczonych a kwotą składek II UZ 21/26 6 naliczonych przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie Sądu Najwyższego za ugruntowane należy uznać stanowisko, że w sprawach, w których przedmiotem sporu nie jest wysokość zobowiązania składkowego, ale wysokość samej podstawy wymiaru, wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między zadeklarowaną przez płatnika składek podstawą wymiaru składek a podstawą wymiaru określoną przez organ rentowy za sporny okres - art. 22 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. (por. np. postanowienia z 8 listopada 2013 r., II UZ 61/13, LEX nr 1396417; z 24 listopada 2016 r., I UZ 41/16, LEX nr 2191449 i powołane w nim orzecznictwo; z 19 kwietnia 2017 r., I UZ 63/16, LEX nr 2309618). W niniejszej sprawie osią sporu jest wysokość zobowiązania składkowego wynikającego z decyzji organu rentowego w zakresie ustalającym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za jeden miesiąc - kwiecień 2022 r. Sąd jest związany przedmiotem decyzji, której dotyczyło odwołanie. Fakt, że ustalenie wysokości podstawy wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne ma wpływ na wysokość świadczeń, do których następnie skarżąca nabyła uprawnienia, nie oznacza, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, powinna być obliczona w sposób właściwy dla wysokości tych świadczeń. Nie ma zatem uzasadnionej podstawy do zastosowania mechanizmu ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia w sposób przedstawiony przez skarżącą w postaci przemnożenia kwoty wynagrodzenia (stanowiącej podstawę wymiaru składek) przez 12 miesięcy, skoro sporną wartość stanowi różnica pomiędzy kwotą składek wynikających z kwoty zadeklarowanej jako podstawa wymiaru składek za kwiecień 2022 r. a kwotą przyjętą w zaskarżonej decyzji (2.532,60 zł), a nie wysokość należnych odwołującej się świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Tym samym w ocenie Sądu Najwyższego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, co skutkowało uznbaniem, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna (art. 3982 § 1 k.p.c.) i w konsekwencji podlegała odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. [a.ł] II UZ 21/26 7 Ewa Stryczyńska