II NSK 127/23

II NSK 127/23 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 czerwca 2026 r. SSN Leszek Bosek w sprawie z powództwa X. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. przeciwko Prezesowi Urzędu Transportu Kolejowego z udziałem P. Spółki Akcyjnej w W. o zatwierdzenie stawek jednostkowych opłaty podstawowej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 9 czerwca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej X. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 31 maja 2023 r., sygn. VII AGz 97/23, 1. podejmuje zawieszone postępowanie; 2. odrzuca skargę kasacyjną; 3. zasądza od X. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na rzecz Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego i P. Spółki Akcyjnej w W. kwoty po 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. [kf] UZASADNIENIE II NSK 127/23 2 Postanowieniem z 31 maja 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie VII AGz 97/23 z powództwa X. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. (wcześniej […]) przeciwko Prezesowi Urzędu Transportu Kolejowego z udziałem zainteresowanego P. Spółki Akcyjnej w W. o zatwierdzenie stawek jednostkowych opłaty podstawowej, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 listopada 2022 r., XVII AmK 16/22, odrzucił zażalenie na punkt pierwszy zaskarżonego postanowienia (pkt 1), oddalił zażalenie w pozostałym zakresie (pkt 2) i odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania zażaleniowego (pkt 3). Od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wywiódł powód, zaskarżając je w części, tj. w zakresie pkt 2. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 47969 § 2 k.p.c. w związku z art. 47969 § 1 k.p.c. (oraz art. 13b ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym) oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE oraz art. 168 § 1 k.p.c. w związku z art. 380 k.p.c., art. 397 § 3 k.p.c. oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący powołał się na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz na oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie. Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej w całości, oddalenie wniosku powoda o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Zainteresowany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, względnie o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, oddalenie wniosku powoda o rozpoznanie skargi kasacyjnej II NSK 127/23 3 na rozprawie, w każdym przypadku zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do omówienia przyczyn odrzucenia skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy wyjaśnia motywy podjęcia postępowania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r., II NSK 127/23, na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam, Sąd Najwyższy zawiesił niniejsze postępowanie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych, usuwających wady procesowe, określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym. Wskazane orzeczenia nie zostały w zakreślonym terminie lojalnie przez ustawodawcę wykonane. Termin wyznaczony pierwotnie w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), upłynął bezskutecznie, a 20 listopada 2024 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka, na wniosek Polski, wyznaczył kolejny termin na wykonanie wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (nr skargi 50849/21). Także ten termin upłynął bezskutecznie. W związku z tym 17 listopada 2025 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny postanowił przedłużyć termin na wykonanie przez Polskę wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (nr skargi 50849/21). W związku z brakiem lojalnego wykonania przez ustawodawcę krajowego wskazanych orzeczeń oraz w związku z brakiem wiarygodnych informacji o perspektywie ich wykonania i wprowadzenia wymaganych zmian legislacyjnych usuwających stwierdzone wady procesowe, wynikające z braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy ważąc konkurujące wartości uznał, że dalsze oczekiwanie na usunięcie stwierdzonych wad procesowych przez ustawodawcę nie jest korzystne dla stron ani uzasadnione, ponieważ może skutkować naruszeniem obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Rzetelne rozpoznanie sprawy wymaga zawsze lojalnego i wszechstronnego II NSK 127/23 4 zbadania uwarunkowań prawnych i faktycznych sprawy, ale powinno następować w rozsądnym terminie. Nie oznacza to bynajmniej, że utraciły doniosłość ustalenia poczynione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2020 r., I NOZP 3/19, mającej moc zasady prawnej. W uchwale tej Sąd Najwyższy przypomniał, że podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest wzajemne zaufanie państw członkowskich, w szczególności przez przestrzeganie prawa UE. Z tego względu, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm.) – Państwa Członkowskie powinny zapewnić na swym terytorium stosowanie i poszanowanie prawa Unii Europejskiej oraz podejmować w tym celu środki służące zapewnieniu wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji Unii Europejskiej. Na Rzeczypospolitej Polskiej ciąży więc w dalszym ciągu obowiązek zapewnienia Krajowej Radzie Sądownictwa niezależności. Brak niezależności Krajowej Rady Sądownictwa jest przyczyną wątpliwości co do niezależności niektórych składów orzekających w sądach krajowych. Sąd Najwyższy odnotowuje przy tym, że sam Sąd Najwyższy nie może samodzielnie rozwiązać problemu braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa, chociaż również w okresie poprzedzającym wydanie wyżej wskazanych wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, sędziowie Sądu Najwyższego mając na celu umożliwienie ustawodawcy dostosowania ustawodawstwa do standardów prawa europejskiego, w reakcji na uchwałę składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. BSA I-4110-1/20), powstrzymywali się od orzekania (zob. postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 marca 2020 r., I NSW 1/20; postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lutego 2020 r., I NO 3/20; z 26 lutego 2020 r., I NO 190/19; z 26 lutego 2020 r., I NSP 2/20; z 26 lutego 2020 r., I NSP 200/19; z 19 marca 2020 r., I NSP 11/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 14/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 15/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 8/20; z 23 marca 2020 r., I NSW 4/20; z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20; z 13 lutego 2020 r., I NO 187/19; z 23 marca 2020 r., I NSW 4/20; z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20). Także po wydaniu wyroku II NSK 127/23 5 Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), Sąd Najwyższy podkreślał konieczność podjęcia przez ustawodawcę koniecznych inicjatyw legislacyjnych (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2024 r., I NKRS 76/21; z 19 marca 2024 r., I NKRS 7/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 34/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 45/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 70/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 44/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 59/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 69/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 82/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 93/23; z 9 kwietnia 2024 r., II NSK 127/23; z 9 kwietnia 2024 r., II NSKP 11/23; z 11 kwietnia 2024 r., II NSKP 71/23; z 11 kwietnia 2024 r., II NSNc 470/23; z 11 kwietnia 2024 r., III CB 14/22; z 25 kwietnia 2024 r., I NB 6/22; z 18 kwietnia 2024 r., I NSW 14/18; z 9 lipca 2024 r., I NSW 23/24; z 8 października 2024 r., I NO 34/23; z 10 października 2024 r., II NSNc 181/24; z 10 października 2024 r., II NSNc 151/24; z 10 października 2024 r., II NSNc 194/24; z 10 października 2024 r., II NSNc 250/24). Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186) oraz art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5). Przechodząc do oceny formalnych podstaw dopuszczalności skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy przypomina, że zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. do elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej należą: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany. Skarga kasacyjna powinna zawierać wszystkie elementy konstrukcyjne pod rygorem jej odrzuceniem a limine (por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 lipca 2006 r., III CZ 41/06; z 8 maja 2008 r., V CZ 26/08; II NSK 127/23 6 z 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12; z 14 stycznia 2016 r., I CZ 116/15; z 31 sierpnia 2021 r., II CSK 81/21; z 8 marca 2023 r., I CSK 4727/22), z tym że samo literalne ujęcie skargi nie ma rozstrzygającego znaczenia w każdym przypadku (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 30 września 2016 r., I CZ 54/16; z 30 września 2016 r., I CZ 54/16; z 24 kwietnia 2018 r., V CZ 25/18; postanowienie Sądu Najwyższego z 4 października 2022 r., I NSNc 725/21; wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2022 r., I NSNc 748/21). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wniosek kasacyjny musi odpowiadać wskazanemu zakresowi zaskarżenia wyroku Sądu drugiej instancji, albowiem determinuje zakres orzekania przez Sąd Najwyższy i zakres dopuszczalnej ingerencji Sądu Najwyższego w prawomocne orzeczenie sądu drugiej instancji. Skarga kasacyjna, w której wniosek kasacyjny nie odpowiada zakresowi zaskarżenia podlega odrzuceniu przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. bez wzywania do uzupełnienia tego braku, albowiem nie jest rolą Sądu Najwyższego rekonstruowanie wymagań konstrukcyjnych skargi, które powinny być jednoznacznie w niej sformułowane (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2025 r., I CSK 813/24; por. również m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 2 października 2007 r., V CSK 309/07; z 3 czerwca 2016 r., IV CSK 796/15; z 19 marca 2021 r., II CSK 406/20). W realiach sprawy sformułowany przez skarżącego zakres zaskarżenia jest sprzeczny z wnioskiem kasacyjnym. Skarżący objął zakresem zaskarżenia jedynie część postanowienia Sądu drugiej instancji, tj. wyłącznie pkt 2, natomiast we wniosku kasacyjnym zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Tego rodzaju brak skargi kasacyjnej ma charakter nieusuwalny (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 października 2007 r., V CSK 309/07; z 9 marca 2021 r., II CSK 406/20; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1066/23; zob. również postanowienia Sądu Najwyższego: z 3 lipca 2024 r., II NSK 129/23; z 19 września 2024 r., II NSK 46/24; z 26 września 2024 r., II NSK 13/24; z 9 października 2024 r., II NSK 1/24; z 16 października 2024 r., II NSK 31/24; z 16 października 2024 r., II NSK 16/24; z 12 grudnia 2024 r., II NSK 65/24; z 17 grudnia 2024 r., II NSK 76/24; z 17 grudnia 2024 r., II NSK 107/23). II NSK 127/23 7 W związku z powyższym Sąd Najwyższy kierując się podstawowymi zasadami prawa procesowego uznał, że jego rolą nie jest konstruowanie skargi kasacyjnej w zastępstwie skarżącego, ani tym bardziej podejmowanie decyzji za skarżącego, co i w jakim zakresie należy zaskarżyć oraz z jakim skutkiem. Na marginesie Sąd Najwyższy wyjaśnia, że nawet gdyby skarga kasacyjna zawierała konstrukcyjne elementy, to nie mogłaby zostać przyjęta do rozpoznania. Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wyrażany był pogląd, że jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, to skarga nie może być jednocześnie w tym zakresie oczywiście uzasadniona (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 listopada 2013 r., I UK 291/13; z 20 marca 2014 r., I CSK 343/13; z 17 lipca 2019 r., III CSK 148/19; z 18 listopada 2020 r., III PK 192/19; z 2 listopada 2022 r., I CSK 1170/22; z 29 grudnia 2022 r., I CSK 1458/22; z 25 lipca 2024 r., I CSK 1891/23). Powołanie się przez skarżącego na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, wyklucza możliwość przyjęcia, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w ramach naruszenia tych samych przepisów. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 4 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 14 ust. 2 pkt 3 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 118). [kf] [a.ł] II NSK 127/23 8