I CSK 850/26

I CSK 850/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski 23 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.K. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 października 2025 r., V ACa 1752/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda tytułem kosztów postępowania kasacyjnego 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pozwanemu do dnia zapłaty. (E.M.) UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 października 2025r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub I CSK 850/26 2 wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały spełnione. Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22). Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub I CSK 850/26 3 podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06). W pierwszej kolejności skarżący zakomunikował, że stoi na stanowisku, że zawarta pomiędzy nim, a powodem umowa była umową kredytu walutowego, stąd w jego opinii nie dotyczyła jej uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W oparciu o przyjęte powyżej założenie skarżący wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne sprowadzające się do następujących pytań: „a. Czy określenie w umowie kredytu sposobu wypłaty kredytu jest elementem przedmiotowo istotnym (essentialia negotii) umowy kredytu czy też stanowa jedynie element fakultatywny umowy kredytu? b. Czy w ramach umowy kredytu walutowego w miejsce kursów wymiany walut wynikających z tabel kursowych banku może znaleźć zastosowania kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski? c. Czy dopuszczalne jest zasądzenie na rzecz konsumenta zwrotu uiszczonych przez niego świadczeń w związku uznaniem postanowień umowy powiązanej z walutą obcą za abuzywne, w sytuacji, gdy - wobec wcześniejszej i dobrowolnej spłaty kredytu, niepoprzedzonej ze strony konsumenta jakimikolwiek zastrzeżeniami - kwestionowana umowa kredytu została w całości wykonana i nie wiązała już stron? oraz czy uwzględnienie tego rodzaju świadczenia nie pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego?” Jednocześnie w ocenie skarżącego w sprawie zaistniała potrzeba wykładni przepisów prawa, gdyż budziła ona „rozbieżności w orzecznictwie wynikające z całkowicie odmiennej interpretacji treści umowy kredytu, która od momentu jej zawarcia dopuszczała możliwość wypłaty oraz spłaty kredytu zarówno w walucie obcej oraz walucie polskiej, przejawiające się w odpowiedzi na pytanie: I CSK 850/26 4 Czy umową kredytu walutowego jest tylko taka umowa kredytu, w której doszło do wypłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej jak i też spłaty rat kredytu były realizowane w walucie obcej, czy też do uznania umowy kredytu za umowę kredytu walutowego wystarczająca jest możliwość żądania wypłaty kwoty kredytu w walucie obcej i od dnia zawarcia umowy kredytu możliwość spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej, nawet jeśli nie doszło do rzeczywistej realizacji tej umowy w walucie obcej?” Ponadto autor skargi kasacyjnej wskazał, że w sprawie ujawniły się „rozbieżności w orzecznictwie w zakresie tego, czy w przypadku jeżeli kredytobiorca (będący konsumentem) w całości wykonał umowę zawartą z przedsiębiorcą przed jakimkolwiek zamanifestowaniem faktu, iż kwestionuje postanowienia tak wykonanej umowy, zaś świadczenia te były realizowane bez zastrzeżenia zwrotu, fakt ten powinien być brany pod uwagę przez sąd orzekający w kontekście oceny zasadność roszczeń dochodzonych przez kredytobiorcę (będącego konsumentem) i powinien powodować oddalenie powództwa, w przypadku jeśli do zakwestionowania umowy kredytu pierwszy raz doszło dopiero po całkowitej spłacie kredytu przez kredytobiorcę (będącego konsumentem)?” W przeciwieństwie do tego co stara się przeforsować pozwany, należy z całą pewnością przyjąć, że przedmiotowa umowa była umową o kredyt denominowany do CHF, a nie umową o kredyt dewizowy. Ten ostatni charakteryzuje się tym, że na żadnym etapie, ani zawarcia umowy, ani jej wykonywania, nie dochodzi do przeliczenia waluty obcej na walutę polską, w związku z czym środki z kredytu są przedstawiane do dyspozycji kredytobiorcy w walucie obcej i w tejże walucie następuje spłata kredytu. W stosunku do tych umów nie zachodzi zatem problem dotyczący wadliwości postanowień umownych odnoszących się do sposobu określenia kursu waluty obcej. Sądy obu instancji wyczerpująco, rzetelnie i w pełni przekonująco wykazały, że wskazane przez nie klauzule umowne miały charakter niedozwolony, a Sąd Najwyższy w składzie orzekającym podziela tę ocenę. Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmuje, że oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwałę SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2) i od tego momentu I CSK 850/26 5 klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie go takimi postanowieniami umownymi. Skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką klauzulę pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych postanowień umownych. Oznacza to, że fakt wykonania umowy nie stanowi przeszkody do odchodzenia roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia w sytuacji, gdy umowa uznana jest za nieważną. Należy zatem przyjąć, że problematyka podniesiona we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania była już omówiona w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego i nie wymaga dalszej analizy (zob. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22; w uchwale z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109, i w wyrokach: z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia 2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r., II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 711/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września 2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1442/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z 17 marca 2023 r., II CSKP 924/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 26 stycznia 2023 I CSK 850/26 6 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22; z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 1052/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 23 maja 2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II CSKP 1722/22, i z 27 marca 2024 r., II CSKP 1258/22). Rozwój orzecznictwa w tej materii podsumowała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, mająca moc zasady prawnej i wiążąca wszystkie składy Sądu Najwyższego (art. 87 ustawy o SN). Powyższa uchwała kompleksowo rozstrzygnęła kwestie sygnalizowane przez skarżącego w ramach istotnych zagadnień prawnych oraz potrzeby wykładni przytoczonych przepisów prawa. W uchwale tej Sąd Najwyższy podsumował dotychczasową linię orzeczniczą przyjmując, że: 1) W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. 2) W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. 3) Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. 4) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w I CSK 850/26 7 którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy. 5) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. Konkludując, należy uznać, że problemy podniesione przez skarżącego zostały już wyczerpująco wyjaśnione w orzecznictwie SN i obecnie nie wymagają dalszej analizy. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. M.L. [SOP]