I CSK 740/26

I CSK 740/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.K., R.K., R.K.1, A.K.1 i M.K. przeciwko K.R. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej K.R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 31 lipca 2025 r., I ACa 1553/25, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. M.L. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanej K.R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 31 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych I CSK 740/26 2 funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Skarżąca wskazała, że oczywista zasadność jej skargi kasacyjnej wynika w szczególności, z naruszenia przez Sąd drugiej instancji „art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 285 § 1 k.p.c. w zw. z art. 676 k.c. w zw. z art. 694 k.c. w zw. z § 72 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości. Pomimo sporządzenia przez biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości rażąco błędnej opinii, Sąd Apelacyjny oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, opierając swoje rozstrzygnięcie na podstawie opinii nieprzydatnej dla rozstrzygnięcia sprawy.” Ponadto w ocenie skarżącej „w niniejszej sprawie doszło także do istotnego naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji pozwanej, a w szczególności zarzutu naruszenia art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie, przy czym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.” Oceniając wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej trzeba dostrzec, że ma ona charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego I CSK 740/26 3 wgłębiania się w sprawę (por. postanowienie z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny, że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu. W świetle motywów zaskarżonego postanowienia nie można jednak przyjąć, że nastąpiły uchybienia o charakterze elementarnym. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w niniejszej sprawie sprowadza się bowiem do kwestionowania oceny dowodów dokonanej przez Sąd drugiej instancji. Skarżąca polemizuje z oceną opinii biegłego T.M. i z ustaleniami Sądu Apelacyjnego odnośnie do okoliczności jej sporządzenia. Tymczasem zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.). Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat tego ograniczenia swojej kognicji, wskazując że nie jest ona zależna od sposobu ujęcia zarzutów przez samego skarżącego, jako zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego, jeżeli w istocie zmierzają one do I CSK 740/26 4 polemiki z ustaleniami faktycznymi lub oceną dowodów (zob. przykładowo postanowienia z 6 sierpnia 2012 r., II CSK 108/12; z 8 listopada 2013 r., II CSK 224/13; 11 kwietnia 2018 r. I CSK 701/17; z 28 lutego 2019 r., V CSK 394/18). Odniesienie wywodów do ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy powszechne oraz dokonanej przez nie oceny dowodów w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej jest zatem niedopuszczalne z mocy art. 3983 § 3 k.p.c., bowiem Sąd Najwyższy jako sąd prawa, a nie sąd faktu, jest związany ustaleniami i oceną dowodów dokonaną przez sądy meriti. Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (zob. m.in. wyrok z 4 września 2014 r. II CSK 478/13, OSNC-ZD 2015, nr 4, poz. 64 , wyrok z 4 września 2014 r., I PK 25/14, OSNP 2016, Nr 1, poz. 6). Sąd drugiej instancji wyjaśnił w sposób klarowny dlaczego w jego ocenie usprawiedliwione w realiach niniejszej sprawy było żądanie powodów zapłaty na ich rzecz sumy odpowiadającej wartości ulepszeń w chwili zwrotu dzierżawionej nieruchomości. Ocena ta mieściła się w granicach tzw. „uznania sędziowskiego”, właściwego dla stosowania art. 5 k.c. Sam ten przepis zawiera klauzule generalne nie podlegające jednolitej i ścisłej wykładni, lecz pozostawia sądowi rozstrzygającemu sprawę pewien luz decyzyjny, ograniczony zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Naruszenie takiego typu przepisu mogłoby uzasadniać przyjęcie skargi do rozpoznania jako oczywiście zasadnej tylko, gdyby sąd meriti dokonał wykładni oczywiście sprzecznej z zasadami logiki czy doświadczenia życiowego albo ze sposobem rozumienia występujących w nim klauzul generalnych jednolicie sformułowanym w orzecznictwie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 września 2020 r., I CSK 674/19). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. I CSK 740/26 5 (E.M.) [SOP]