I CSK 3688/25

I CSK 3688/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk 23 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (następcy prawnego S. spółki akcyjnej w K.) przy udziale P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. o ustanowienie służebności przesyłu oraz sprawy z wniosku P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (następcy prawnego S. spółki akcyjnej w K.) i I. w P. przy udziale P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. o ustanowienie służebności przesyłu, na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i I. w P. od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 4 lipca 2025 r., III Ca 526/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach oddalił wniosek S. Spółki Akcyjnej w K., I. I CSK 3688/25 2 w P. o ustanowienie służebności przesyłu przy udziale Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K., P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. i ustalił, że uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Postanowieniem z 4 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Katowicach sprostował w rubrum zaskarżonego postanowienia oznaczenie przedmiotu sprawy jako „sprawy z wniosku S. Spółki Akcyjnej w K. przy udziale P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. o ustanowienie służebności przesyłu oraz sprawy z wniosku S. Spółki Akcyjnej w K. i I. w P. przy udziale P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. o ustanowienie służebności przesyłu” (pkt 1); oddalił apelację (pkt 2); zasądził od wnioskodawcy P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz uczestnika P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. tytułem kosztów postępowania apelacyjnego związanych ze sprawą o sygn. akt II Ns 427/18 kwotę 240 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 3); zasądził od wnioskodawców P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie i I. w P. solidarnie na rzecz uczestnika P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. tytułem kosztów postępowania apelacyjnego związanych ze sprawą o sygn. akt II Ns 429/18 kwotę 240 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 4). Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną, w której zaskarżyli postanowienie Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołali się na nieważność postępowania, tj. art. 379 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. ze względu na sprzeczność składu sądu z przepisami prawa. Ponadto skarżący wskazali, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd drugiej instancji dokonał rażąco błędnej wykładni umów z 28 października 2005 r. i z 18 stycznia 2002 r. bez zastosowania dyrektyw wynikających z treści art. 65 § 2 k.c. W ocenie skarżącego, dokonując wykładni tych umów Sąd Okręgowy nie uwzględnił zgodnego zamiaru stron i celu tych I CSK 3688/25 3 umów, sposobu realizacji ich postanowień przez strony oraz okoliczności, że strony pozostawały we wcześniejszych stosunkach prawnych, co doprowadziło do błędnej konstatacji, że zawarcie odnośnych umów i ich wykonanie nie spowodowało nabycia prawa własności urządzeń, o których mowa w treści art. 49 §1 k.c. przez poprzedników prawnych P. oraz przez P.1. Poza tym wskutek błędnej wykładni Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy pomijając wnioski dowodowe, których uwzględnienie pozwoliłoby na wszechstronne rozważenie roszczenia, z którym wystąpili wnioskodawcy. W ocenie skarżących, Sąd Okręgowy powinien był zwrócić się do wnioskodawców o sprecyzowanie wniosku, skoro uznał jego treść za nieprecyzyjną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu nieważności postępowania należy stwierdzić, że przywołane w uzasadnieniu tego zarzutu okoliczności nie świadczą o nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym. W orzecznictwie wielokrotnie wykluczono – co do zasady – możliwość podważenia uprawnienia do orzekania osoby, która została powołana na urząd sędziego przez Prezydenta (por. postanowienia SN z: 13 lipca 2020 r., II CSK 581/19, i przywołane tam orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, I CSK 3688/25 4 z 29 listopada 2023 r., I CSK 5848/22; z 20 listopada 2025 r., I CSK 2703/25; z 26 listopada 2025 r., V KK 469/25). Nadto, zgodnie z art. 29 ust. 3 u.s.n. niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do pominięcia stosowania przytoczonego tu przepisu ustawy, co wprost wynika z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP; działanie takie byłoby przy tym sprzeczne z konstytucyjną zasadą niepodważalności powołania sędziego na podstawie art. 179 Konstytucji RP. Na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. wydaną w sprawie BSA I-4110-1/20, OSNC 2020 r., nr 4, poz. 34 (uznaną za niekonstytucyjną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20), o sprzeczności składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. można mówić wówczas, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi – w konkretnych okolicznościach – do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący nie wykazali ww. przesłanek, dlatego też zarzut nieważności postępowania drugoinstancyjnego jest chybiony. Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona wtedy, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania mają charakter kwalifikowany i bez wątpienia uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą, w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to I CSK 3688/25 5 twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07). Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym wyżej rozumieniu. Pominięcie wniosków dowodowych nie może być kwalifikowane jako nierozpoznanie istoty sprawy, jeżeli sąd odniósł się do przedmiotu sprawy i zbadał materialnoprawną podstawę żądania (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z: 30 czerwca 2025 r., III CZ 45/25; 27 maja 2022 r., III CZ 69/22). W pozostałym zakresie uzasadnienie wniosku nie spełnia przedstawionych wyżej wymagań, gdyż nie zawiera argumentacji wykazującej oczywisty charakter zarzuconych naruszeń prawa, mogących świadczyć o oczywistej zasadności skargi. Argumentacja skarżących nie uwzględnia dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych lub stanowi wprost polemikę z nimi, chociaż ustawodawca wyłączył możliwość oparcia skargi na zarzutach dotyczących błędów w ustaleniach faktycznych lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.) i przyjął, że Sąd Najwyższy jest związany przy rozpoznawaniu sprawy oceną dowodów i ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd drugiej instancji (art. 39813 § 2 k.p.c.). I CSK 3688/25 6 Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). A.G. [a.ł]