I CSK 2629/24

I CSK 2629/24 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk 26 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 26 czerwca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J.K. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w S. z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 12 lutego 2024 r., V ACa 1511/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego poniesionymi przez pozwanego i interwenienta ubocznego po stronie pozwanej. (A.G.) UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i I CSK 2629/24 2 uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 12 lutego 2024 r. (sygn. akt V ACa 1511/23), pełnomocnik powoda J.K., opierając skargę kasacyjną na zarzutach naruszenia art. 444 § 1 k.c. i art. 444 § 2 k.c., wniósł o przyjęcie jej do rozpoznania, nie wskazując jednak wyraźnie, na której z przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. opiera ten wniosek. Uzasadnienie wniosku ograniczył do stwierdzenia, że „zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 444 § 1 oraz art. 444 § 2 k.c.”, że wykładnia tych przepisów oraz stan faktyczny „w efekcie jednolitego stanowiska judykatury i doktryny nie powinna budzić żadnych wątpliwości”, oraz że „niniejsza skarga jest oczywiście uzasadniona i jako taka winna zostać przyjęta przez Sąd Najwyższy do rozpoznania”. Należało zatem przyjąć, że skarżący odwołuje się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odnosząc się do tej przesłanki, należy stwierdzić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że zachodzi ona wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez potrzeby przeprowadzania głębszej analizy prawnej. Dotyczy to uchybień – przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej – o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, zastosowaniu przepisu już nieobowiązującego albo jego oczywiście błędnym zastosowaniu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza i przekonująca od razu teza wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym I CSK 2629/24 3 w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19). Nie jest natomiast wystarczające samo twierdzenie o oczywistym lub rażącym naruszeniu prawa. O spełnieniu przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. można mówić dopiero wówczas, gdy wskazywane naruszenie prawa prowadzi do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Postępowanie kasacyjne – poza sytuacją określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – nie służy realizacji indywidualnego interesu strony, lecz ma na celu ochronę interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni prawa oraz wkład w rozwój jurysprudencji. Tym samym, na etapie przedsądu brak jest podstaw do poszukiwania przesłanek przyjęcia skargi wyłącznie w treści zarzutów kasacyjnych – obowiązek ich wykazania ciąży na stronie skarżącej i nie może być przedmiotem rekonstruowania przez Sąd Najwyższy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99). Dlatego ocena spełnienia wskazanych przesłanek ogranicza się do analizy argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Wniosek ten powinien być zredagowany w sposób umożliwiający ocenę, czy skarżący wykazał istnienie którejkolwiek z przesłanek z art. 3989 § 1 k.p.c. bez konieczności poszukiwania przez Sąd Najwyższy uchybień i argumentów w obrębie środka zaskarżenia. Obowiązek ten – w zakresie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania określony w art. 3984 § 2 in fine k.p.c. – nie jest tożsamy z obowiązkiem uzasadnienia przytoczonych podstaw kasacyjnych (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), a argumentacja dotycząca zarzutów nie może zastępować przesłanek przedsądu. W obu przypadkach chodzi bowiem o odmienne metody argumentowania (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, z 5 czerwca 2001 r., IV CZ 45/01, z 10 stycznia 2003 r., V CZ 189/02, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, z 11 kwietnia 2018 r., V CSK 547/17 i z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17). Przesłanki te muszą zostać przez skarżącego wyraźnie wyodrębnione i odrębnie uzasadnione. Wymaga to przedstawienia odpowiedniego wywodu jurydycznego, opartego na analizie przepisów, orzecznictwa i argumentów wskazujących, że – w świetle kryteriów określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. – istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 stycznia 2020 r., II I CSK 2629/24 4 CSK 432/19, z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06 i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11). Skarżący nie sprostał powyższym wymaganiom. Na uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przytoczył jedynie – w dwóch zdaniach – ogólnikowe twierdzenia o oczywistym naruszeniu art. 444 § 1 i § 2 k.c., jednolitości stanowiska judykatury i doktryny oraz oczywistej zasadności skargi. Nie przedstawił natomiast żadnego wyodrębnionego wywodu prawnego pozwalającego stwierdzić, że zarzucane naruszenia mają charakter kwalifikowany, dostrzegalny prima facie i prowadzą do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Poprzestał w istocie na wyrażeniu własnego przekonania o wadliwości zaskarżonego wyroku. Już z tej przyczyny nie można uznać, że skarżący wykazał przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że argumentacja rozwinięta w uzasadnieniu skargi nie odnosi się do rzeczywistych podstaw rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego. Sąd drugiej instancji nie oddalił roszczeń dochodzonych na podstawie art. 444 § 1 i § 2 k.c. wskutek odmiennej wykładni tych przepisów, lecz z uwagi na niewykazanie przez powoda przesłanek dochodzonych roszczeń. W odniesieniu do odszkodowania Sąd Apelacyjny wskazał w szczególności, że powód nie przedstawił dowodów pozwalających ustalić wysokość poniesionych kosztów leczenia, rehabilitacji i innych wydatków oraz nie wykazał, jaka ich część pozostawała w związku z nieprawidłowościami w procesie leczenia. Z kolei w odniesieniu do renty uznał, że powód nie wykazał ani uszczerbku majątkowego wynikającego z utraty zdolności do pracy zarobkowej, ani zakresu zwiększonych potrzeb, ich związku ze zdarzeniem szkodzącym oraz wysokości związanych z nimi kosztów. Zasadnicza część wywodów zawartych w uzasadnieniu skargi koncentruje się natomiast na kwestii ciężaru dowodu oraz możliwości zastosowania art. 322 k.p.c. Skarżący nie podniósł jednak zarzutu naruszenia art. 322 k.p.c. ani jakiegokolwiek innego przepisu procesowego odnoszącego się do zasad ustalania wysokości świadczenia lub rozkładu ciężaru dowodu. Skarga została oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia art. 444 § 1 i § 2 k.c. W konsekwencji I CSK 2629/24 5 zasadniczy wywód uzasadnienia skargi odnosi się do kwestii nieobjętej przytoczonymi podstawami kasacyjnymi, wobec czego nie może stanowić argumentacji wykazującej wystąpienie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Treść zarzutu naruszenia art. 444 § 1 k.c. wprost zmierza do zakwestionowania oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji, co narusza zakaz zawarty w art. 3983 § 3 k.p.c. oparcia podstawy skargi kasacyjnej na zarzutach kwestionujących ocenę dowodów i ustalenia faktyczne. Już tylko na marginesie można zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd Apelacyjny nie pominął art. 322 k.p.c., lecz wyraźnie rozważył możliwość jego zastosowania, uznając że powód nie wykazał podstawowych przesłanek dochodzonych roszczeń. Stanowisko to pozostaje zgodne z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, zgodnie z którym art. 322 k.p.c. ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie dopiero wtedy, gdy wykazana została zasadność roszczenia co do zasady, natomiast ścisłe udowodnienie jego wysokości jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Przepis ten nie zwalnia strony z obowiązku wykazania przesłanek dochodzonego roszczenia ani nie może zastępować inicjatywy dowodowej strony (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 6 listopada 2020 r., I CSK 721/18 oraz z 29 października 2024 r., II CSKP 1652/22, postanowienia Sądu Najwyższego z 17 września 2021 r., II CSK 303/21 oraz z 22 sierpnia 2013 r., IV CSK 185/13 wraz z powołanym tam orzecznictwem). Kwestia prawidłowości stanowiska Sądu Apelacyjnego w tym zakresie pozostaje jednak poza granicami podstaw kasacyjnych wyznaczonych przez skarżącego. W sprawie nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., odstępując od obciążania powoda kosztami postępowania kasacyjnego poniesionymi przez pozwanego oraz I CSK 2629/24 6 interwenienta ubocznego z uwagi na charakter sprawy oraz sytuację majątkową i osobistą powoda. (A.G.) [a.ł]