I CSK 2177/24

I CSK 2177/24 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk 26 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 26 czerwca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa U.W. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „[…]” w S. o ustalenie ewentualnie uchylenie uchwały, na skutek skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej „[…]” w S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 6 lutego 2024 r., I ACa 349/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu (A.G.) UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach I CSK 2177/24 2 Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 6 lutego 2024 r. (sygn. akt I ACa 349/23), pełnomocnik pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej „[…]” w S., opierając skargę na zarzutach naruszenia prawa materialnego i procesowego, wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania, powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistą zasadność skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że przesłanka określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez potrzeby przeprowadzania głębszej analizy prawnej. Dotyczy to uchybień – przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej – o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, zastosowaniu przepisu już nieobowiązującego albo jego oczywiście błędnym zastosowaniu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza i przekonująca od razu teza wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19). Nie jest natomiast wystarczające samo twierdzenie o oczywistym lub rażącym naruszeniu prawa. O spełnieniu przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. można mówić dopiero wówczas, gdy wskazywane naruszenie prawa prowadzi do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Postępowanie kasacyjne, także w przypadku powołania się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie zwalnia skarżącego z obowiązku przedstawienia odrębnego wywodu uzasadniającego potrzebę rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Na etapie przedsądu (posiedzenia Sądu Najwyższego w I CSK 2177/24 3 przedmiocie oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania) brak jest podstaw do poszukiwania przesłanek przyjęcia skargi wyłącznie w treści zarzutów kasacyjnych. Obowiązek ich wykazania ciąży na stronie skarżącej i nie może być przedmiotem rekonstruowania przez Sąd Najwyższy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99). Ocena spełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ogranicza się zatem do analizy argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu stosownego wniosku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi stanowić odrębny element konstrukcyjny skargi, odnoszący się do przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Nie jest wystarczające powtórzenie zarzutów podniesionych w ramach podstaw kasacyjnych oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Jak wskazał Sąd Najwyższy, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ze względu na związek z instytucją przedsądu, musi ściśle nawiązywać do przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania i nie może ograniczać się jedynie do powtórzenia zarzutów podniesionych w ramach podstaw kasacyjnych (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 5 października 2017 r., III CSK 168/17, z 18 września 2025 r., I CSK 3858/23 oraz z 26 lutego 2026 r., I CSK 752/24). Skarżąca nie sprostała powyższym wymaganiom. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera bowiem odrębnego wywodu jurydycznego ukierunkowanego na wykazanie wystąpienia przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W istocie sprowadza się ono do ponownego przedstawienia podstaw kasacyjnych oraz argumentacji przedstawionej na ich poparcie. Skarżąca kolejno powtarza zarzuty dotyczące naruszenia art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 498 § 1 k.c., art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c., art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., art. 38 § 1 pkt 2 w związku z art. 42 § 3 ustawy Prawo spółdzielcze oraz art. 54 ust. 2 ustawy o rachunkowości, zarzucając zarówno błędną wykładnię wskazanych przepisów, jak i wadliwość ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Następnie przytacza ogólne rozważania odnoszące się do pojęcia oczywistej zasadności skargi kasacyjnej i I CSK 2177/24 4 kończy wywód stwierdzeniem, że „na pierwszy rzut oka widoczna jest wada orzeczenia Sądu Okręgowego przejawiająca się w błędnej wykładni przepisów, a także błędnych ustaleniach Sądu”, a prawidłowe zastosowanie przepisów powinno było doprowadzić Sąd drugiej instancji do wydania odmiennego rozstrzygnięcia. Tak przedstawiona argumentacja nie wykazuje wystąpienia przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., lecz stanowi polemikę z oceną prawną i faktyczną przyjętą za podstawę zaskarżonego wyroku. Taka argumentacja nie pozwala na przyjęcie, że zasadność podniesionych zarzutów jest dostrzegalna prima facie, bez potrzeby przeprowadzania pogłębionej analizy prawnej. W szczególności skarżąca nie wykazała, aby zaskarżony wyrok opierał się na wykładni pozostającej w oczywistej sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem, zastosowaniu przepisu nieobowiązującego albo oczywiście błędnym zastosowaniu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Powyższą ocenę potwierdza analiza poszczególnych grup zarzutów podniesionych przez skarżącą. Znaczna część argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wniosku koncentruje się na kwestionowaniu oceny materiału dowodowego oraz ustaleń faktycznych przyjętych przez Sądy obu instancji. Dotyczy to w szczególności zarzutów odnoszących się do naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c., w ramach których skarżąca zarzuca Sądowi Apelacyjnemu przejęcie ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji oraz nierozpoznanie zarzutów apelacyjnych. Ocena tego rodzaju zarzutów wymaga szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przebiegu postępowania oraz motywów rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji, co wyklucza możliwość uznania, że wskazywane uchybienia mają charakter oczywisty w rozumieniu powołanej przesłanki przedsądu. Niezależnie od powyższego, zarzuty te w istocie zmierzają do podważenia oceny materiału dowodowego oraz ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Tymczasem zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, przy czym zakazu tego nie usuwa powiązanie art. 233 § 1 k.p.c. z art. 382 k.p.c. ani odwołanie się do art. 378 § 1 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2021 r., IV CSK 271/21 i z 6 listopada 2017 r., III CSK 219/17). Nie sposób także podzielić stanowiska I CSK 2177/24 5 skarżącej, jakoby sam fakt przyjęcia przez Sąd Apelacyjny za własne ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego świadczył o nierozpoznaniu zarzutów apelacyjnych. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sąd Apelacyjny odniósł się do podniesionych w apelacji zarzutów, przedstawił motywy uznania ich za bezzasadne oraz wyjaśnił przyczyny zaakceptowania ustaleń faktycznych i oceny prawnej Sądu pierwszej instancji. Samo niepodzielenie stanowiska apelującej nie może być utożsamiane z brakiem kontroli instancyjnej. Przeciwnie, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny przeprowadził własną analizę podniesionych zarzutów, dokonał oceny zgromadzonego materiału procesowego oraz wyjaśnił przyczyny podzielenia ustaleń faktycznych i oceny prawnej Sądu pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do ich korekty. Również zarzuty dotyczące naruszenia art. 38 § 1 pkt 2 i art. 42 § 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze oraz art. 54 ust. 2 ustawy o rachunkowości nie zostały powiązane z argumentacją pozwalającą na stwierdzenie, że zaskarżony wyrok pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tych przepisów albo utrwalonym kierunkiem ich wykładni. Skarżąca poprzestała na przedstawieniu własnego stanowiska interpretacyjnego i przeciwstawieniu go wykładni przyjętej przez Sądy obu instancji. Ocena trafności tych zarzutów wymagałaby przeprowadzenia pogłębionej analizy materialnoprawnej odnoszącej się do skutków zatwierdzenia sprawozdania finansowego obarczonego stwierdzonymi nieprawidłowościami oraz znaczenia art. 54 ustawy o rachunkowości dla oceny zaskarżonej uchwały, co również nie pozwala na przyjęcie, że podnoszone uchybienia mają charakter oczywisty w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W konsekwencji należy uznać, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stanowi jedynie rozwinięcie podstaw kasacyjnych i nie zawiera autonomicznej argumentacji wykazującej wystąpienie powołanej przesłanki przedsądu. Skarżąca nie wykazała, aby zasadność podniesionych zarzutów była dostrzegalna prima facie, bez potrzeby przeprowadzania pogłębionej analizy prawnej. Nie zachodzi zatem powołana przez nią przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. I CSK 2177/24 6 W sprawie nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowany wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym. (A.G.) [SOP]