I CSK 1786/25

I CSK 1786/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 27 maja 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P.K. i A.B. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 24 lutego 2025 r., I ACa 2061//23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz P.K. i A.B. kwoty po 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. [J.T.] I CSK 1786/25 2 UZASADNIENIE Pozwany Bank S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, którym oddalono apelację skarżącego od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie o zapłatę toczącej się z powództwa P.K. i A.K. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bank wskazał siedem przyczyn kasacyjnych w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. Pięć z nich dotyczyło występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a dwie – potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Natura obu wspomnianych przyczyn kasacyjnych była już przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego i została szczegółowo omówiona m.in. w postanowieniu SN z 28 marca 2025 r., I CSK 703/24, wydanym w sprawie z udziałem pozwanego. Żadna z przyczyn kasacyjnych wskazanych przez bank nie występuje w sprawie. Choć sygnalizowane na s. 5-6 i opisane szerzej w dalszej części skargi kwestie dotyczące problematyki kredytów powiązanych z kursem waluty obcej (przyczyny kasacyjne 2-6) są obiektywnie istotne, a dawniej rzeczywiście budziły poważne wątpliwości, to obecnie należy uznać je za wyjaśnione – w kierunku odmiennym od oczekiwanego przez pozwanego – dzięki uchwale Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wobec braku podstaw do podjęcia działań unormowanych w art. 88 § 1 u.s.n., przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd Najwyższy pozostaje przy tym, na mocy art. 87 § 1 u.s.n., związany stanowiskiem wyrażonym w sentencji tego orzeczenia. We wspomnianej uchwale szeroko umotywowano zajęte w niej stanowiska; powtarzanie obecnie tej argumentacji trzeba więc uznać za niecelowe. Uzupełniająco należy dodać, że przyczyna oznaczona numerem pierwszym pozornie dotyczy kwestii nieobjętej zakresem ww. uchwały, to jest tego, które I CSK 1786/25 3 postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanego do waluty obcej są abuzywne; bank wyróżnił przy tym klauzulę kursową oraz klauzulę ryzyka walutowego. Rzecz jednak w tym, że w świetle wspomnianej uchwały rozróżnienie takie, nawet jeżeli in abstracto uznać je za zasadne także w przypadku spornej obecnie umowy, nie ma znaczenia. Stan niezwiązania stron umową powoduje bowiem już sama tylko abuzywność klauzuli kursowej. O zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie świadczy również przyczyna kasacyjna numer siedem, dotycząca tego, czy w świetle art. 411 pkt 2 i 4 k.c. kredytobiorca może domagać się od banku zwrotu kwot świadczonych w wykonaniu umowy kredytu, która okazała się nieważna z powodu niedozwolonego charakteru części jej postanowień, w sytuacji, w której „kredyt został całkowicie spłacony przed terminem wymagalności określonym w umowie kredytu”. Należy przypomnieć, że z nieważnej umowy kredytu nie wynika roszczenie o jego spłatę. Nie można zatem mówić o „spłacie kredytu” ani terminie wymagalności tego rodzaju roszczenia. W opisanej przez bank sytuacji konsument nie spełnia świadczeń z umowy kredytu przed terminem, gdyż z nieważnej umowy nie wynika stosunek prawny, w ramach którego miały być spełniane świadczenia. Z kolei nawiązanie przez skarżącego do art. 411 pkt 4 k.c. i tego, czy w takiej sytuacji spełnienie przez konsumenta świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego, nie świadczy o występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Kwestie związane z art. 411 pkt 4 k.c., jak wszystkie przypadki, w których ustawodawca posługuje się klauzulą generalną zasad współżycia społecznego, nie podlegają generalizacji i powinny być badane ad casum. W orzecznictwie wyjaśniono przy tym, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, to powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (zob. uchwałę Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Skoro bankowi przysługuje I CSK 1786/25 4 roszczenie o zwrot środków wypłaconych jako kapitał kredytu, to nie sposób przyjąć, by konsumentowi nie przysługiwało roszczenie o zwrot kwot świadczeń mających z założenia stanowić raty tego kredytu. W orzecznictwie odrzucono tzw. teorię salda, a zacytowana ostatnio uchwała jest dla Sądu Najwyższego wiążąca. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi nie wynika, by zachodziły określone w art. 3989 § 1 k.p.c. przyczyny kasacyjne, co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. Beata Janiszewska [J.T.] [SOP]