I CSK 1764/25

I CSK 1764/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa T.S. przeciwko E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w S. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 30 stycznia 2025 r., I AGa 23/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. oddala wniosek pozwanej o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. (a.z.) UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 30 stycznia 2025 r. powód wniósł o przyjęcie jej do rozpoznania wskazując, że jest ona oczywiście uzasadniona a ponadto, w odniesieniu do części przedstawionych w skardze kwestii prawnych, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Odwołując się do powołanych w podstawach skargi naruszeń prawa materialnego podniósł, że sąd drugiej instancji oddalając apelację powoda, podzielając i przyjmując za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, uznał, że § 4 I CSK 1764/25 2 ust. 4 spornej umowy, stanowiący, iż wcześniejsze wypowiedzenie umowy najmu przez najemcę możliwe będzie z zachowaniem miesięcznego terminu wypowiedzenia, za zapłatą na rzecz wynajmującego kary umownej narusza art. 483 § 1 k.c. Powyższe skutkowało przyjęciem, że zgodnie z przedmiotowa umowa jest nieważna w tej części (art. 58 § 1 i 3 k.c.), a co za tym idzie powód nie może dochodzić kary umownej z tytułu wypowiedzenia przez pozwaną umowy w terminie określonym w jej § 4 ust. 4. W ocenie skarżącego wyrok Sądu Apelacyjnego narusza normę zawartą w art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 65 § 2 k.c. w zw. z § 4 ust. umowy. Błędna wykładnia doprowadziła Sąd Apelacyjny do uznania, że na podstawie § 4 ust. 4 umowy strony postanowiły obciążyć karą umowną niewywiązywanie się przez pozwaną z świadczeń czynszowych. Skarżący podniósł ponadto, że za uznaniem jego skargi za oczywiście uzasadnioną przemawia także naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 664 § 2 k.c. przez uznanie, iż rozwiązanie spornej umowy nastąpiło skutecznie w dniu 30 sierpnia 2022 r, w trybie art. 664 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny uzasadnił swoje stanowisko oświadczeniem pozwanej złożonym powodowi o rozwiązaniu umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia w dniu 30 sierpnia 2022 r., sporządzeniem w kolejnym dniu protokołu zdawczo - odbiorczego oraz wydaniem powodowi przedmiotu umowy przez przekazanie mu dwóch kompletów kluczy. Sąd Apelacyjny wskazał ponadto, że powód wypowiedzenie to uznał za skuteczne, albowiem przyjął od pozwanej klucze i dysponował przedmiotem umowy. Powód podniósł także, że przedmiot umowy w dacie wydania go pozwanej nie posiadał wad, które uniemożliwiałby korzystanie z niego w sposób przewidziany w umowie a wskazywane wady nie powstały w czasie obowiązywania umowy, a co za tym idzie, brak jest w sprawie podstaw do uznania, iż zaszły przesłanki do wypowiedzenia umowy z uwagi na wady rzeczy najętej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła: a) o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie w razie gdyby Sąd Najwyższy przyjął skargę do rozpoznania: b) o oddalenie skargi oraz c) zasądzenie od skarżącego na rzecz I CSK 1764/25 3 pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1673/23). Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie I CSK 1764/25 4 obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK 5300/22 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie, twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że strony przewidziały możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy najmu jedynie przy ziszczeniu się warunków określonych w umowie bądź przepisach kodeksu cywilnego, uzasadniających wypowiedzenie umowy najmu bez zachowania okresu wypowiedzenia. W § 4 pkt 4 umowy przewidziały, że wcześniejsze wypowiedzenie umowy najmu przez najemcę możliwe będzie z zachowaniem miesięcznego terminu wypowiedzenia, za zapłatą na rzecz wynajmującego kary umownej w wysokości 8-krotności czynszu najmu - w przypadku wypowiedzenia umowy przed upływem 24 miesięcy od dnia zawarcia umowy najmu. Karę umowną można zastrzec na wypadek niewykonania lub niewykonanie należytego wykonania przez dłużnika zobowiązania niepieniężnego (art. 483 § 1 k.c.). Nie można zatem zastrzec kary umownej na wypadek skorzystanie z prawa podmiotowego jakim jest uprawnienie do wypowiedzenia umowy niezależnie od tego czy istniały do tego podstawy. Dopuszczalność tego rodzaju dodatkowego zastrzeżenia umownego podlega ocenie na podstawie art. 3531 § 1 k.c. Powód wskazując na dopuszczalność zastrzeżenia kary umownej na wypadek wypowiedzenia umowy nie wykazał zatem, że zastosowanie powołanych w podstawach skargi przepisów, których naruszenie mogłoby wskazywać na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, było - w okolicznościach I CSK 1764/25 5 sprawy - oczywiście błędne lub doprowadziło do tego, że zaskarżone orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano ponadto, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Stwierdzenie to nie znalazło jednak żadnego odzwierciedlenia w jego uzasadnieniu, co zwalniało od bliższych rozważań w tym zakresie (zob. np. postanowienie SN z 19 lutego 2026 r., I CSK 1123/25). W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Ujęcie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w taki sposób, który nie łączy go bezpośrednio z rozstrzygnięciem w postaci odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnia jego oddalenie (zob. mutatis mutandis postanowienie SN z 28 maja 2020 r., IV CSK 349/19). Maciej Kowalski (K.W.) [SOP]