I CSK 1672/24

I CSK 1672/24 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk 26 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 26 czerwca 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.J. z udziałem T.J. o podział majątku wspólnego, na skutek skargi kasacyjnej T.J. od postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z 12 lipca 2023 r., III Ca 284/23, 1. odrzuca skargę kasacyjną; 2. obciąża uczestnika T.J. kosztami kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie sądowemu. postępowania referendarzowi (A.G.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 stycznia 2023 r. (sygn. akt I Ns 282/21) Sąd Rejonowy w Gliwicach dokonał podziału majątku wspólnego M.J. i T.J., przyznając uczestnikowi m.in. nieruchomość położoną w S. o wartości 425 000 zł oraz zasądzając od niego na rzecz wnioskodawczyni kwotę 202 318,08 zł tytułem spłaty udziału w majątku wspólnym. Apelację od tego postanowienia wniósł uczestnik, kwestionując w szczególności ustalenie wartości nieruchomości bez uwzględnienia obciążenia hipotecznego oraz wynikającą z tego wysokość spłaty. Postanowieniem z 12 lipca 2023 r. (sygn. akt III Ca 284/23) Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił apelację. I CSK 1672/24 2 Uczestnik wniósł skargę kasacyjną od tego postanowienia, zaskarżając je w całości i oznaczając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 200 878 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 5191 § 2 k.p.c. w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 150 000 zł. Przystępując do oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej, należało ustalić rzeczywisty zakres zaskarżenia oraz odpowiadającą mu wartość przedmiotu zaskarżenia. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sprawach działowych wartość przedmiotu zaskarżenia nie odpowiada wartości całego dzielonego majątku ani wartości składnika majątkowego, którego dotyczą zarzuty środka zaskarżenia, lecz wartości konkretnego interesu majątkowego skarżącego objętego zaskarżeniem. Wskazana przez stronę wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest przy tym wiążąca dla Sądu Najwyższego i podlega weryfikacji na podstawie akt sprawy, z pominięciem zasad określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, z 22 sierpnia 2019 r., V CSK 468/18, z 25 lutego 2026 r., I CSK 1323/25, z 4 marca 2026 r., I CSK 1625/25, z 18 września 2025 r., I CSK 3723/23, z 1 grudnia 2016 r., IV CSK 247/16, z 25 czerwca 2015 r., III CZ 31/15, z 15 czerwca 2020 r., IV CSK 670/19, z 10 lipca 2020 r., I CZ 29/20, z 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, z 20 lutego 2015 r., V CSK 239/14, z 18 marca 2015 r., III CSK 419/14, z 19 czerwca 2015 r., IV CZ 16/15, z 6 listopada 2015 r., II CZ 76/15 oraz z 23 marca 2018 r., I CZ 33/18). Określona przez skarżącego wartość przedmiotu zaskarżenia (200 878 zł) nie odpowiada rzeczywistemu interesowi majątkowemu skarżącego. Z treści apelacji oraz skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kwestionował nieuwzględnienie przy ustaleniu wartości nieruchomości obciążenia hipotecznego w kwocie 200 877,43 zł, domagając się przyjęcia, iż wartość nieruchomości wynosi 224 122,57 zł zamiast 425 000 zł. Zarzut ten nie był jednak celem samym w sobie, lecz służył uzyskaniu określonego skutku majątkowego w postaci obniżenia spłaty należnej wnioskodawczyni. Jak wynika z wniosków apelacji oraz skargi kasacyjnej, I CSK 1672/24 3 skarżący domagał się zmiany rozstrzygnięcia przez zasądzenie od niego na rzecz wnioskodawczyni kwoty 101 879,37 zł tytułem wyrównania udziałów w majątku wspólnym i rozliczenia nakładów, podczas gdy prawomocnym postanowieniem zasądzono od niego kwotę 202 318,08 zł. Już z tego względu oczywiste jest, że rzeczywisty interes majątkowy skarżącego nie odpowiada wskazanej przez niego kwocie 200 878 zł. Nawet przy przyjęciu najkorzystniejszego dla skarżącego sposobu ustalenia jego interesu majątkowego, odpowiadającego kwocie spłaty, której ustalenia domagał się on w miejsce spłaty zasądzonej, wartość ta wynosiłaby 101 879,37 zł. Tak określona wartość pozostaje jednak niższa od progu 150 000 zł przewidzianego w art. 5191 § 2 k.p.c. Brak jest zatem podstaw do utożsamiania wartości przedmiotu zaskarżenia z pełną wysokością zadłużenia hipotecznego, skoro kwota ta nie wyraża rzeczywistego interesu majątkowego skarżącego objętego skargą kasacyjną. Interes ten wyraża się wyłącznie w oczekiwanym przez skarżącego obniżeniu zasądzonej od niego spłaty. Skoro rzeczywisty interes majątkowy skarżącego nie osiąga ustawowego progu określonego w art. 5191 § 2 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna ratione valoris. Z tych względów, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., skargę kasacyjną należało odrzucić. O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowany wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., obciążając nimi uczestnika postępowania, który przegrał sprawę w postępowaniu kasacyjnym. (A.G.) [SOP]