VIII SO/Wa 12/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku R. S. S. im. T. C. w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. S. im. T. C. w R. na decyzję Zarządu Województwa M. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2016 r.

W dniu [...] listopada 2016 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek R. S. S. im. T. C. (dalej powoływany jako "szpital" lub "strona") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że jest podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, którego głównym celem jest profilaktyka, diagnozowanie, leczenie i rehabilitacja pacjentów. Od lat znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, a nie pokryta strata z lat ubiegłych na dzień [...] września 2016 r. wynosi (-) [...] zł, natomiast w okresie dziewięciu miesięcy bieżącego roku szpital wygenerował ujemny wynik finansowy w wysokości (-)[...] zł. W dalszej części urzędowego formularza strona wykazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu (-)[...] zł. Strona ujawniła, iż posiada pięć rachunków bankowych, na których znajdują się środki w wysokości ok. [...] zł. W rubryce "Inne dane dotyczące majątku" podano: fundusz własny – (-)[...]zł, niepokryta strata z lat ubiegłych (-)[...]zł, zobowiązania długoterminowe - [...] zł, zobowiązania krótkoterminowe - [...] zł. Do wniosku strona załączyła dokumenty finansowe, z których wynika, że na koniec 2015 r. działalność szpitala zakończyła się stratą w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że w stanie faktycznym sprawy brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślił przy tym, że zestawienie wysokości kosztów sądowych do jakich byłaby zobowiązana po wpłynięciu skargi – [...] zł z sytuacją majątkową (wartość środków trwałych – [...] zł) i finansową (łączna wysokość środków na rachunkach bankowych – [...] zł), nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca istotnie nie jest w stanie ponieść koniecznego wydatku tytułem wpisu od skargi. Jednocześnie w ocenie referendarza sądowego okoliczność, że za ostatni rok obrotowy strona odnotowała stratę, nie może przemawiać za uznaniem, że nie posiada ona możliwości ponoszenia kosztów sądowych. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem w dniu [...] stycznia 2017 r. (data wpływu do Sądu) szpital złożył sprzeciw, w którym wskazał, że na jedynym rachunku prowadzonym w ramach bieżącej działalności stan konta wynosi [...] zł, pozostałe rachunki są pomocniczymi, a wydatkowanie środków tam zgromadzonych, niezgodnie z ich przeznaczeniem może skutkować zarzutem naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Co do posiadanego majątku wyjaśniono, że istnieją ograniczenia w gospodarowaniu nim przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. zobowiązano stronę do uzupełnienie wniosku poprzez złożenie wyciągów z rachunku bankowych prowadzonych w ramach bieżącej działalności szpitala za ostatnie sześć miesięcy. W dniu [...] stycznia 2017 r. strona złożyła niezbędne dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny. Stosownie do art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W rozpoznawanej sprawie strona wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jako zatem przesłankę udzielenia tego prawa ustawodawca wskazał brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto ustawodawca przesądził, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając przedstawioną przez skarżącą sytuację majątkową i wykazane zdolności płatnicze w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Dał temu wyraz szpital także uzupełniając po sprzeciwie wniosek na wezwanie Sądu, poprzez złożenie wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych w ramach bieżącej działalności. Wynika z nich, że w ostatnich dniach miesięcy lipiec – grudzień 2016 r. saldo końcowe wynosiło odpowiednio [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, przy czym w samym grudniu 2016 r. tj. w miesiącu, w którym został złożony wniosek o prawo pomocy szpital dokonywał np. otwarcia lokaty na sumę [...]zł, otwarcia lokaty "[...]" na sumę [...] zł, zaś saldo na rachunku w dniu [...]i [...]grudnia wynosiło odpowiednio [...]zł i [...]zł. W dniu [...]grudnia 2016 r. przeksięgowano na wymieniony rachunek saldo lokaty w wysokości [...]zł (data rozpoczęcia [...] grudnia, data zapadalności [...]grudnia), w dniu [...]grudnia 2016 r. saldo wynosiło [...]zł. W dniu [...] grudnia 2016 r. przeksięgowano saldo lokaty na łączną sumę [...] zł. Z wyciągu tego nie wynika, jak podaje szpital we wniosku, że stan środków na rachunku bieżącym w dacie składania wniosku ([...] grudnia) wynosił zaledwie [...] zł, faktycznie bowiem kształtował się na poziomie [...] zł. Z wyciągu wynika natomiast, że przepływ środków finansowych jest bardzo dynamiczny – sumy obrotów w poszczególnych miesiącach są milionowe, szpital reguluje bieżące zobowiązania, także cywilnoprawne z tytuł spłaty zaciągniętych kredytów, co w żaden sposób nie stanowi o niemożliwości ponoszenia kosztów sądowych, które należy traktować na równi z innymi zobowiązaniami podmiotu występującego z wnioskiem o prawo pomocy. Sąd w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że koszty sądowe nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia (vide: postanowienia NSA z 18.02.3010 r., I FZ 447/09 oraz z 06.11.2009 r., II OZ 971/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona postępowania ma obowiązek podjąć starania o wygospodarowanie stosownych środków, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia rozważenie możliwości uwzględnienie jej wniosku o prawo pomocy. Podzielając zatem stanowisko referendarza sądowego, co do możliwości poniesienia przez szpital kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa i wykazane zdolności płatnicze, nie dają podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania we wnioskowanym zakresie. Tym samym Sąd za zasadne uznaje utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia