VIII SO/Wa 1/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Nawrot o rozpoznaniu w dniu 22 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku J. F., S. F. o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego [...] grzywny za nieprzekazanie skargi J. F., S. F. (z dnia 30 maja 2023 r.) postanawia: 1. wymierzyć Prezesowi Sądu Rejonowego [...] grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 2. zasądzić od Prezesa Sądu Rejonowego [...] na rzecz skarżących J.F. i S. F. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia 30 maja 2023 r. J. F. i S. F. (dalej: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] skargę na postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] II Wydział Karny (dalej: Prezes Sądu Rejonowego ) z 26 kwietnia 2023 r [...], wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie [...]. Skarżący wnoszą o unieważnienie przez WSA w Warszawie ww. postanowienia z 26 kwietnia 2023 r., jak i usunięcie go z obrotu prawnego. W piśmie procesowym z 3 października 2023 r. skarżący wskazali, że ich skarga z 30 maja 2023 r. winna być rozpatrzona przez sąd administracyjny pod kątem przewlekłości i bezczynności organów, prokuratury oraz sądu, jak i czy postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie [...] zostało wydane bez naruszenia prawa pokrzywdzonych. Z kolei w piśmie z dnia 28 lipca 2023 r. (doprecyzowanym pismem 23 sierpnia 2023 r.) skarżący złożyli wniosek o ukaranie grzywną Prezes Sądu Rejonowego dla [...] za nieprzekazanie skargi do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę i na wniosek o wymierzenie grzywny, Prezes Sądu Rejonowego dla [...] (dalej: organ) wniósł o ich odrzucenie. Wyjaśnił, iż skardze (opatrzonej datą 30 maja 2022r.), adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie nadano dalszego biegu i pozostawiono w aktach sprawy. W ocenie organu, z uwagi na fakt, że nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną powinien być odrzucony także wniosek skarżących o ukaranie Prezesa Sądu Rejonowego dla [...]grzywną w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.). Nadto organ podniósł, iż nie zostały założone i prowadzone akta administracyjne, toteż nie ma możliwości ich nadesłania. Postanowieniem z 7 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżących o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego grzywny. Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2024 r. sygn. akt III OZ 65/24. W uzasadnieniu swojego postanowienia NSA wskazał, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny są: 1) wniosek o wymierzenie grzywny oraz 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a., bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie. Przesłanką niedopuszczalności wniosku o wymierzenie ww. grzywny nie jest zatem ewentualna niedopuszczalność skargi, której to organ nie przekazał do sądu. NSA zobowiązał Sąd pierwszej instancji do wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyn niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czasu, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu i czy są one uzasadnione. Następnie w oparciu o ww. przesłanki do oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przedmiotem mniejszego postępowania jest ocena zasadności wniosku o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego dla [...] w [...] grzywny z uwagi na niewywiązanie się z obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Zgodnie z art. 55 § 1 w zw. z art. 55 § 2 p.p.s.a.) wymierzenie organowi grzywny jest uzależnione od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny, oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Jak wskazano wcześniej przedmiotowy wniosek skarżących o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego grzywny w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę był już raz rozpoznany przez tutejszy Sąd, niemniej wydane uprzednio w tym przedmiocie postanowienie z 7 grudnia 2023 r. o sygn. akt VIII SO/Wa 9/23 zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 20 lutego 2024 r. sygn. akt III OZ 65/24.Trzeba przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w niniejszej sprawie. Wiążący będzie wyrażony w ww. postanowieniu NSA pogląd, iż przesłanką niedopuszczalności wniosku o wymierzenie ww. grzywny nie jest ewentualna niedopuszczalność skargi, której to organ nie przekazał do sądu. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w myśl art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na jego działanie lub bezczynność obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z powołanego wyżej art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny organowi może nastąpić zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900). Przepisy te przewidują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Jak zwraca się w uwagę w orzecznictwie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta do sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu. W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja skarżącego, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ. Konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy. Powyższe wskazuje, że w sprawie dotyczącej wymierzenia organowi grzywny zasadnicze znaczenie ma wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z przekazywaniem przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz odnoszących się do przyczyn złożenia tego rodzaju wniosku o wymierzenie grzywny przez skarżącego (wnioskodawcę). W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że Prezes Sądu Rejonowego dla [...]uchybił trzydziestodniowemu terminowi do przekazania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu w Poznaniu skargi J. F. i S. F. z dnia 30 maja 2023 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, co uzasadniało wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Skardze tej, jak wskazał organ, nie nadano dalszego biegu i pozostawiono w aktach sprawy o sygn. [...]. Sąd zauważa, iż w aktach sądowych sprawy prowadzonej pod sygn. akt VIII SAB/Wa 54/23 znajduje się skarga J. F. i S. F. z dnia 30 maja 2023 r. (k. 2 akt sąd. w sprawie o sygn. akt VIII SAB/Wa 54/23), która to skarga została złożona osobiście przez skarżącego na biurze podawczym sądu w dniu 28 lipca 2023r. Ponadto z odpowiedzi na skargę wynika, iż trafiła ona wcześniej także do organu. Do dnia rozpoznania wniosku skarżących o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego dla [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., skarga ta nie została przekazana sądowi administracyjnemu, a zatem organ uchybił terminowi do jej przekazania zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Aktualnie stanowi o tym komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r. (M.P. z 2023 r., poz. 171), zgodnie z którym wynagrodzenie to wyniosło – 6.346,15 zł. Wobec braku przekazania skargi, zasadne było wymierzenie grzywny w wysokości 200 zł, która nie przekracza maksymalnej wysokości grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.. W tym przedmiocie Sąd orzekł w pkt 1 postanowienia. O kosztach postępowania (pkt 2 postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez wnioskodawców wpis w wysokości 100 zł.