Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VIII SAB/Wa 87/25

Wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2025 r., VIII SAB/Wa 87/25

Wynik

Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
10 grudnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi G. P. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania aktu; 2. stwierdza, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 31 października 2024 r. nr [...]; 3. stwierdza, że bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego G. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

G. P. (dalej: skarżący) pismem z 6 sierpnia 2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: organ lub Minister) w przedmiocie braku rozstrzygnięcia - rozpoznania odwołania od decyzji M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: MWKZ, organ I instancji ) z 31 października 2024 r., nr [...] znak: [...]. W skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 6, 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 12 § 1 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a. i art. 37 § 5 k.p.a., poprzez wielokrotne przekroczenie terminów załatwienia sprawy, tj. pozostawanie w bezczynności przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wobec powyższego wniósł o zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, ustalenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa i orzeczenie wobec organu grzywny. Nadto domagał się zwrotu kosztów postepowania według norm przewidzianych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 5 grudnia 2024 r. MWKZ przekazał Ministrowi do rozpoznania odwołanie skarżącego od decyzji z 31 października 2024 r. Mimo upływu ustawowo określonych terminów i złożonego 3 lipca 205 r. ponaglenia Minister nie rozpoznał wniesionego odwołania. W ocenie skarżącego, takie działanie organu należy uznać za rażącą bezczynność. Zdaniem skarżącego przekroczenie terminów jest znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto organ zobowiązany jest w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, co w tej konkretnej sprawie nie nastąpiło. Skarżący podniósł ponadto, że na organach spoczywa obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zachowanie organu podważa w sposób oczywisty zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i nosi znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, MWKZ wydał 31 października 2024 r., decyzję nr [...] odmawiającą skarżącemu udzielenia pozwolenia na prowadzenie poszukiwań ukrytych bądź porzuconych przedmiotów z użyciem wykrywacza metali na terenie Nadleśnictwa M.. Skarżący pismem z 28 listopada 2025 r. (data wpływu do MWKZ) wniósł do Ministra odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Przedmiotowe odwołanie od ww. decyzji zostało przekazane przez MWKZ do Ministra pismem z 5 grudnia 2025 r. Pismem z 20 czerwca 2025 r. skarżący wniósł do Ministra ponaglenie w związku z brakiem rozpoznania jego odwołania od decyzji organu I instancji, które do dnia wniesienia skargi nie odniosło skutku. W dniu 12 sierpnia 2025 r. do Ministra wpłynęła wskazana na wstępie skarga na bezczynność organu. W dniu 5 września 2025 r. Minister wydał decyzję znak: [...] uchylającą decyzję organu I instancji z 31 października 2025 r. w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego, wyjaśniając, że została wydana decyzja w dniu 5 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, czyli w sytuacjach, gdy organ m.in. ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. p.p.s.a. W realiach rozpoznawanej sprawy, Sąd oceniając skargę przez pryzmat ww. przepisów doszedł do konkluzji, że skarga była dopuszczalna, gdyż skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do właściwego organu z ponagleniem, w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: k.p.a.). W świetle art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a więc w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności, które nie są niezbędne, następują w dużym odstępie czasu, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia, z jakich powodów aktu nie wydano i czy bezczynność była spowodowana zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że niewątpliwie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu. W rozpoznawanej sprawie Minister, już po wniesieniu przez skarżącego skargi do WSA w Warszawie na bezczynność (skarga wpłynęła do organu 12 sierpnia 2025 r.), wydał decyzję z 5 września 2025 r., którą uchylił decyzję organu I instancji z 31 października 2024 r. Natomiast z analizy przebiegu postępowania odwoławczego wynika, że organ nie podjął żadnej czynności po otrzymaniu odwołania w grudniu 2024 r. aż do wydania decyzji, a zatem do 5 września 2024 r., to jest przez okres 9 miesięcy. Minister nie zareagował również na ponaglenie skarżącego złożone 3 lipca 2025 r., jak i na to, że skarżący w dniu 12 sierpnia 2025 r. złożył skargę do sądu na jego bezczynność. Decyzję wydał dopiero prawie miesiąc później tj. w dniu przekazania odpowiedzi na skargę. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wobec powyższego Sąd uznał, że Minister pozostawał bezczynny w rozpoznaniu odwołania od decyzji MWKZ z 31 października 2024 r. (pkt 2 wyroku). Postępowanie odwoławcze prowadził bowiem z naruszeniem cytowanego wyżej art. 35 § 3 k.p.a. Ponieważ organ przed wydaniem wyroku wydał decyzję., to bezprzedmiotowe było zobowiązywanie organu do wydania rozstrzygnięcia dlatego, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu miało miejsce. Jak wynika z akt sprawy, co podnoszono już powyżej, po przesłaniu odwołania 5 grudnia 2024 r., Minister nie podjął żadnych czynności zmierzających do jego rozpoznania. Organ prowadząc przedmiotowe postępowanie nie zastosował się także do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., nie informował skarżącego o przewidywanym terminie jego zakończenia, czy też o przyczynach zwłoki. Odnosząc się natomiast do żądania wymierzenia Ministrowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) wyjaśnić trzeba, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter dyscyplinująco - represyjny, a więc powinno być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Zastosowanie tej instytucji zostało pozostawione przez ustawodawcę uznaniu sądu. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Wobec treści art. 149 § 2 p.p.s.a. podkreślić należy, że akt bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej postawy do wymierzenia organowi grzywny. Co istotne, w niniejszej sprawie odwołanie skarżącego, choć z uchybieniem ustawowych terminów, ale zostało ostatecznie rozpatrzone. Dlatego tez Sąd w pkt 3 wyroku oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 151 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 (sto) złotych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., jak w pkt 4 wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
19 września 2025
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sędziowie
Leszek Kobylski Marek Wroczyński /przewodniczący/ Renata Nawrot /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny