VIII SAB/Wa 7/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 czerwca 2024 r. postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 20 stycznia 2025 r. (data wpływu do organu) M. K. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd) skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) w przedmiocie rozpoznania odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 czerwca 2024 r., wnosząc o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, tj. w sprawach, gdy właściwy organ ma wydać decyzję, postanowienie, o jakim mowa w pkt 2 i 3, jak też wydać akt, czy dokonać czynności, o których mowa w pkt 4 oraz w pkt 4a. Zasadniczym celem skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie przez organ administracyjny postępowania jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności/przewlekłości, a więc załatwienie sprawy. W związku z powyższym nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w danej sprawie w sytuacji, gdy została ona już załatwiona. Pogląd taki przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w dwóch uchwałach składu siedmiu sędziów: z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (w odniesieniu do bezczynności) oraz z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (w odniesieniu do przewlekłości). W uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, NSA stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W kolejnej uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21, NSA wskazał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W jej uzasadnieniu wskazano, że przyjęty w uchwale z 22 czerwca 2020 r. w sprawie II OPS 5/19 pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Zarówno skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania, skierowane są przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona. Podkreślić przy tym trzeba, że ocena wystąpienia każdego ze stanów opieszałości organu administracji powinna być dokonywana przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi. Skoro zatem w realiach rozpoznawanej sprawy w chwili wniesienia skargi (20 stycznia 2025 r.) nie występował zarzucany skargą stan bezczynności organu, ponieważ w postępowaniu w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci skarżącej: syna J. K. oraz córkę K. K. zostały przez niego wydane decyzje z 17 grudnia 2024 r.: znak: [...], postępowanie: [...] oraz znak: [...], postępowanie: [...] (k. 175 i k. 181 akt administracyjnych), to w kontekście wskazanych wyżej uchwał brak jest - w ocenie Sądu - podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie w zakresie stwierdzania o tym, czy organ ten dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołań od decyzji wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 24 czerwca 2024 r. (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Z uwagi na stan sprawy wniesiona skarga nie mogła zatem zmierzać do uchylenia zarzucanego stanu opieszałości organu administracyjnego, a zatem nie mogła realizować przedstawionego wyżej celu tej skargi (jej istoty), co uzasadniało jej odrzucenie (por. postanowienie NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 26/20, publ. cbosa). Wniesienie w takim przypadku skargi na bezczynność stanowi przeszkodę w merytorycznym jej rozpoznaniu przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podobne stanowisko przedstawił NSA w postanowieniu z 8 września 2023 r., sygn. akt I OZ 361/23 (publ. cbosa), konstatując, że o ile skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.), o tyle jej wniesienie po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1575/22; postanowienie WSA w Olsztynie z 23 marca 2023 r., sygn. akt I SAB/Ol 4/23; postanowienia WSA w Lublinie z: 4 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 45/23; 10 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 70/23; postanowienie WSA w Łodzi z 10 maja 2023 r., sygn. akt III SAB/Łd 13/23; postanowienie WSA we Wrocławiu z 29 maja 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 215/23; postanowienia WSA w Gdańsku z: 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gd 66/23; 7 lipca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gd 89/23, wszystkie publ. cbosa). Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. Sąd jest związany stanowiskiem wyrażonym w wyżej wymienionych uchwałach NSA, bowiem powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zajętym w uchwale składu siedmiu sędziów i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została zaakceptowana przez poszerzony skład NSA. Mając powyższe na uwadze, Sąd odrzucił skargę, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.