VIII SAB/Wa 37/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego w [...]dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku J. S. z dnia 26 lutego 2026 r. (doprecyzowanego pismem z 2 marca 2026r.) o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...]nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w [...]na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu 26 lutego 2026 r. J. S. (dalej: strona, skarżący) złożył drogą elektroniczną do Prezesa Sądu Rejonowego w G. (dalej: organ, Prezes SR) wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 18 grudnia 2024 r., wydanym przez Sąd Rejonowy w G., II Wydział Karny, w sprawie dotyczącej czynu z art. 93 pkt 4 Prawa budowlanego. W przypadku, gdy w dniu 18 grudnia 2024 r. wydano więcej niż jeden wyrok dotyczący czynu z art. 93 pkt 4 Prawa budowlanego, wniósł o udostępnienie informacji dotyczących wszystkich takich spraw. Jednocześnie wskazał, że wnosi o udostępnienie, w szczególności: 1. Treści wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem - w wersji zanonimizowanej. 2. Informacji, czy wyrok jest prawomocny, a jeżeli tak - od kiedy. 3. Informacji, czy w sprawie zostały wniesione środki odwoławcze (apelacja, zażalenie). 4. Informacji, czy w toku postępowania sąd korzystał z opinii biegłych lub zlecał przeprowadzenie czynności dowodowych innym organom (jeżeli tak-jakiego rodzaju były to czynności). Pismem z dnia 2 marca 2026r. (znak: [...]) organ, odnosząc się do przedmiotowego wniosku, poinformował stronę, że nadal zachowują swoją aktualność informacje udzielone w piśmie z dnia 25 lutego 2026 r. stanowiące odpowiedź na wniosek z dnia 15 lutego 2026 r., nr [...]. Jednocześnie organ zauważył, iż wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien zawierać jasne i precyzyjne określenie przedmiotu oraz zakresu żądania, tak aby możliwe było jednoznaczne ustalenie, jakiej informacji dotyczy. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji jest związany treścią wniosku i nie jest uprawniony do jego modyfikowania ani do wzywania wnioskodawcy do doprecyzowania lub uzupełnienia żądania. Podniósł, iż w sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej nie znajduje zastosowania art. 64 § 2 K.p.a., przewidujący możliwość wezwania strony do usunięcia braków formalnych podania. Uznał, iż w przedmiotowej sprawie z treści złożonego wniosku nie wynika, jakiej konkretnej sprawy (prowadzonej pod jaką sygnaturą) dotyczy żądanie. Brak tych informacji uniemożliwia jednoznaczne ustalenie przedmiotu wniosku, a tym samym jego rozpoznanie jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z 2 marca 2026r. skarżący doprecyzował ww. wniosek z 26 lutego 2026r., wnosząc o ustalenie sygnatur wszystkich spraw karnych rozpoznanych przez Sąd Rejonowy w G. II Wydział Karny, zakończonych w dniu 18 grudnia 2024r. wyrokiem dotyczącym czynu z art. 93 pkt 4 Prawa budowlanego, a następnie udostępnienie – odrębnie dla każdej z ustalonych spraw – następujących informacji i dokumentów: a) treści wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem - w wersji zanonimizowanej; b) informacji, czy wyrok jest prawomocny, a jeżeli tak - od kiedy; c) informacji, czy w sprawie zostały wniesione środki odwoławcze (apelacja, zażalenie); d) informacji, czy w toku postępowania sąd korzystał z opinii biegłych lub zlecał przeprowadzenie czynności dowodowych innym organom (jeżeli tak-jakiego rodzaju były to czynności). Pismem z dnia 16 marca 2026 r. skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w G. w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 2 marca 2026 r.; 2) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku i udostępnienia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt sprawy organowi; 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz.143, dalej: p.p.s.a.); 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, m.in., że żądane informacje dotyczą działalności sądu jako organu władzy publicznej i stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.). Jednocześnie przytoczył brzmienie art. 13 ust. 1 u.d.i.p., podnosząc, że pomimo upływu ustawowego terminu organ nie udostępnił żądanych informacji, nie wydał decyzji o odmowne udostępnienia informacji publicznej, jak i nie poinformował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p.. Brak jakiejkolwiek reakcji organu oznacza pozostawanie w stanie bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego, bezczynność ta ma charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż obowiązek udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni wynika wprost z ustawy i ma charakter jednoznaczny. Organ w ogóle nie podjął czynności zmierzających do realizacji ustawowego obowiązku, co stanowi oczywiste naruszenie przepisów prawa. W tej sytuacji zasadne jest również zastosowanie środka dyscyplinującego w postaci grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., gdyż organ całkowicie zignorował ustawowy obowiązek wynikający z ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes SR wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, wstępna analiza wniosku, z uwagi na brak wskazania sygnatur akt, skłoniła organ do wystosowania pisma informacyjnego. Jednakże po dalszej, pogłębionej analizie charakteru żądania, organ doszedł do przekonania, że wniosek, mimo iż formalnie możliwy do zrealizowania, dotyczy informacji przetworzonej. W konsekwencji, wobec niewykazania przez Wnioskodawcę szczególnie istotnego interesu publicznego, organ wydał w dniu 17 marca 2026 r. decyzję odmawiającą udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Dalej organ wskazał, że skarga na bezczynność, w jego ocenie, stała się bezprzedmiotowa z chwilą wydania decyzji merytorycznej w dniu 17 marca 2026 r. Tym samym ustał stan, na który skarżył Wnioskodawca. Ewentualny okres bezczynności, poprzedzający wydanie decyzji, nie nosił znamion rażącego naruszenia prawa. Wynikał on nie ze złej woli czy lekceważenia obowiązków, lecz ze złożonego charakteru wniosku, który wymagał pogłębionej analizy prawnej co do jego charakteru (informacja prosta vs. przetworzona), co ostatecznie doprowadziło do zmiany stanowiska organu i wydania formalnej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 30 marca 2026r. skarżący podtrzymał skargę w całości. Stanowisko organu, jakoby skarga na bezczynność stała się bezprzedmiotowa z uwagi na wydanie decyzji w dniu 17 marca 2026 r., uznał za niezasadne. Wskazał m.in., iż bezczynność organu powstaje z chwilą bezskutecznego upływu terminu do załatwienia sprawy i podlega ocenie według stanu istniejącego w dacie wniesienia skargi. W niniejszej sprawie do dnia wniesienia skargi organ pozostawał w całkowitej bezczynności. Późniejsze wydanie decyzji nie niweczy stanu bezczynności, lecz jedynie go kończy. Tym samym istnieją podstawy do jej stwierdzenia przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Nadto, w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., jeśli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. W pierwszej kolejności należy wskazać, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność, gdyż skarga w tym przedmiocie dotycząca informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ dopuścił się tak rozumianej bezczynności. Nie ulega wątpliwości i nie jest pomiędzy stronami sporne, że informacje, których żąda skarżący we wniosku złożonym do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej 26 lutego 2026 r. (doprecyzowanym pismem z 2 marca 2026r.), stanowią informację, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 61 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Tymczasem załatwienie wniosku w niniejszej sprawie nastąpiło dopiero wydaniem przez organ w dniu 17 marca 2026r. decyzji znak: [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej, czyli po wniesieniu skargi na bezczynność. Sąd zauważa, iż w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły przy tym ze strony organu czynności polegające na powiadomieniu skarżącego o przyczynach opóźnienia oraz terminie, w jakim wniosek zostanie załatwiony. Rozpoznanie wniosku z 26 lutego 2026 r. (doprecyzowanego pismem z 2 marca 2026r.), poprzez wydanie decyzji odmownej spowodowało jednak ten skutek, że bezprzedmiotowe było zawnioskowane w skardze zobowiązanie organu do jego rozpoznania. Rozstrzygając zaś sprawę, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić bezczynność, bowiem stan faktyczny sprawy wykazywał cechy bezczynności, z opisanych powyżej powodów (punkt 1 wyroku). Jednocześnie Sąd, działając na podstawie art. 149 §1a p.p.s.a. orzekł w punkcie 2 wyroku, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O kwalifikowanym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, publ. CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu, w związku z tym uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się natomiast do żądania wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) wyjaśnić trzeba, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter dyscyplinująco - represyjny, a więc powinno być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Zastosowanie tej instytucji zostało pozostawione przez ustawodawcę uznaniu sądu. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Wobec treści art. 149 § 2 p.p.s.a. podkreślić należy, że akt bezczynności, nawet w stopniu rażącym (czego Sąd nie stwierdził w kontrolowanej sprawie), sama w sobie nie stanowi dostatecznej postawy do wymierzenia organowi grzywny. Co istotne, w niniejszej sprawie wniosek skarżącego, choć z uchybieniem ustawowych terminów, został ostatecznie rozpatrzony wydaniem decyzji odmownej. Dlatego tez Sąd w punkcie 3 wyroku oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 151 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 (sto) złotych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., jak w punkcie 4 wyroku.