VIII SAB/Wa 27/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu D. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 31 marca 2017 r. w sprawie ze skargi D. P. na bezczynność Dyrektora Publicznego Gimnazjum nr [...] w R. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym D. P. wyjaśnił, że od [...] lat jest osobą bezrobotną. Oświadczył, że dochody [...] rodziny są na bardzo niskim poziomie ([...] zł) ponieważ pracuje wyłącznie żona, dlatego nie jest w stanie bez ich uszczuplenia ponieść kosztów postepowania sądowego oraz ustanowienia adwokata. Wyjaśnił, że ma sprawy w kilku sądach także w WSA w S. i Sądzie Rejonowym w R.. W części wniosku obejmującej stałe zobowiązania i wydatki wymienił czynsz – [...] zł, woda – [...] zł, energia – [...] zł, TV + internet – [...] zł, "kapitał na emeryturę" żony – [...] zł, leczenie – [...] zł, komunikacja – [...] zł, przejazdy do "urzędów warszawskich" – [...] zł, telefon – [...] zł, opłaty pocztowe i xero pism kierowanych do urzędów – [...] zł. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez m.in. złożenie zeznania podatkowego żony skarżącego za 2015 i 2016 r., złożenia wyciągów z rachunków bankowych zwierających historię operacji, wyjaśnienia jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają mu podjęcie jakiejkolwiek pracy. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że w sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem tj. VIII SA/Wa 87/17 i 88/17 składał wyjaśnienia w powyższym zakresie i nic w jego sytuacji się od tamtej pory nie zmieniło. Stwierdził, że Sąd nie może nakazywać mu składania "co kilka dni jednych i tych samych papierów" dotyczących sytuacji materialnej rodziny. Postanowieniem z dnia 31 marca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że skarżący w sposób nienależyty wykonał zobowiązanie do uzupełnienia wniosku, co uniemożliwiało ustalenie spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. skarżący złożył sprzeciw podnosząc ponownie, że nie ma obowiązku składać Sądowi "co dwa tygodnie" tych samych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny. Stosownie do art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jako zatem przesłankę udzielenia tego prawa ustawodawca wskazał brak jakichkolwiek środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto ustawodawca przesądził, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając przedstawione przez skarżącego wyjaśnienia w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., referendarz sądowy prawidłowo uznał, że nie są one wystarczające do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy. Skarżący uchylił się bowiem od wykazania własnej sytuacji finansowej "odsyłając" niejako Sąd do dokumentów znajdujących się w aktach innych zawisłych spraw. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że nie jest rolą Sądu kopiowanie i dołączanie do poszczególnych spraw dokumentów znajdujących się w innych aktach sprawy, a mających stanowić podstawę przyznania prawa pomocy zwłaszcza, że skarżący wydatki na "druk i xero" oraz przesyłanie pocztą pism do Sądu, wymienia jako stałe w treści formularza wniosku. Niezależnie od powyższego skarżący konsekwentnie nie wyjaśnia jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają mu podjęcie pracy, choćby dorywczej tym bardziej, że jest on nauczycielem języka angielskiego. Nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego, że przeszkodą jest np. stan zdrowia. Wyjaśnień tych skarżący nie zawarł także w złożonym sprzeciwie. Podnieść należy, że samo przekonanie strony także posiadającej status bezrobotnego o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Podzielić należy stanowisko referendarza, że odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Tym samym Sąd za zasadne uznał utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.