VIII SAB/Wa 22/26

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność i przewlekłość Wójta Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy [...] do rozpatrzenia wniosku M. G. z 1 września 2025 r. w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy na działkę nr ewid. [...]; 2. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania w zakresie rozpoznania wniosku opisanego w punkcie 1 (pierwszym) wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w zakresie żądania wymierzenia Wójtowi Gminy [...] grzywny; 5. oddala skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej; 6. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz M. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W piśmie z 8 lutego 2026 r. M. G. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wójta Gminy W. w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [...]. Sekwencja czynności podejmowanych w niniejszej sprawie przedstawia się następująco: W dniu 1 września 2025 r. strona złożyła do Wójta Gminy W. (dalej: Wójt, organ) wniosek o ustalenie warunków zabudowy pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] o powierzchni 0,1353 ha, położonej w D., obręb D., gmina W.. W piśmie z 9 września 2025 r. skarżący poinformował Wójta, że 1 września 2025 r. złożył 7 wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla działek powstałych w wyniku podziału działki nr [...], co do której wcześniej (przed podziałem) została już wydana decyzja o warunkach zabudowy. Skarżący wniósł o pozytywne załatwienie sprawy w terminie 90 dni od daty złożenia ww. wniosków, przewidzianym w art. 64 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r. poz. 977 ze zm., dalej: u.p.z.p.). Zawiadomieniem z 15 września 2025 r. Wójt dokonał wszczęcia postępowania administracyjnego w odniesieniu do działki nr [...]. Jednocześnie w tym samym dniu organ zwrócił się do Nadzoru Wodnego w S. o udzielenie informacji, czy działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] są zmeliorowane, skąd uzyskał odpowiedź, że nie figurują one w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów. Wnioskodawca 13 października 2025 r. złożył do organu wniosek o zobowiązanie urbanisty do sporządzenia pozytywnych projektów decyzji o warunkach zabudowy dla działek o numerach: [...]-[...] z uwzględnieniem, że dla terenu całej działki nr [...] została wydana prawomocna już decyzja o warunkach zabudowy, przewidująca zabudowę mieszkaniową jednorodzinną dla 7 budynków mieszkalnych na tym terenie, a podział techniczny tej działki na mniejsze nie znosi obowiązujących warunków zabudowy. W piśmie z 16 października 2025 r. wnioskodawca przedstawił swoją argumentację w odniesieniu do rozmiaru obszaru analizowanego niezbędnego do przyjęcia przez urbanistę, zaś w piśmie z 22 października 2025 r. zarzucił "rażące naruszenie terminów" przez Wójta. W kolejnym piśmie z 3 listopada 2025 r. wnioskodawca zawarł stanowisko co do konieczności wydania pozytywnej decyzji. W toku postępowania strona w piśmie z 5 stycznia 2026 r. złożyła ponaglenie na niezałatwienie przez Wójta sprawy dotyczącej m.in. działki nr [...], wskazując na naruszenie art. 35 oraz art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.). Następnie pismem z 15 stycznia 2026 r. wniosła drugie ponaglenie, zarzucając organowi naruszenie art. 37 § 4 k.p.a., tj. brak przekazania organowi wyższego stopnia ponaglenia z 5 stycznia 2026 r. Pismem z 19 stycznia 2026 r. organ przesłał ponaglenie wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: SKO, Kolegium) zgodnie z art. 37 § 4 k.p.a. Natomiast zawiadomieniem z 23 stycznia 2026 r. Wójt poinformował stronę o zakończeniu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz możliwości zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym. Na skutek wezwania SKO z 3 lutego 2026 r. Wójt pismem z 6 lutego 2026 r. przesłał organowi wyższego stopnia oryginały ponagleń strony z 5 stycznia 2026 r. i 15 stycznia 2026 r., zamiast wcześniej przesłanych kserokopii tych pism. Postanowieniem z 10 lutego 2026 r. Kolegium uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło Wójtowi termin na załatwienie sprawy do 6 marca 2026 r., uznając, że do bezczynności organu doszło z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie z 9 lutego 2026 r. (data wpływu do organu) skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność i przewlekłość Wójta w prowadzeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego, zarzucając naruszenie: art. 35, art. 36, art. 37 § 1 pkt 1 i 2, § 4 k.p.a. Skarżący podniósł, że organ, pomimo upływu ustawowych terminów oraz wniesienia dwóch ponagleń, nie zakończył postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu działki nr [...]. Postępowanie nie zostało zakończone w terminie wynikającym z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., ani w trybie art. 36 § 1 i § 2 k.p.a., ani też w terminie maksymalnym 90 dni przewidzianym w przepisach szczególnych (art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.). Zdaniem skarżącego termin ustawowy minął 30 listopada 2025 r., a mimo to do dnia wniesienia skargi nie wydano decyzji, nie wyznaczono nowego terminu, nie wskazano przyczyn zwłoki i nie poinformowano o prawie wniesienia ponaglenia, co stanowi zaprzeczenie zasadzie szybkości i prostoty postępowania z art. 12 k.p.a. Poza tym organ nie przekazał pierwszego ponaglenia z 5 stycznia 2026 r. do SKO w terminie 7 dni, zgodnie z art. 37 § 4 k.p.a., więc skarżący był zmuszony złożyć drugie ponaglenie z 15 stycznia 2026 r., które organ przesłał do Kolegium, ale zrobił to wadliwie (brak przekazania oryginału pisma). W skardze skarżący zarzucił również, że Wójt nie określił w tej sprawie maksymalnego, sztywnego terminu dla urbanisty na wykonanie analizy, co skutkowało przetrzymaniem wniosku powyżej 120 dni (od około 12 września 2025 r. do około 16 stycznia 2026 r.), jednak bez reakcji organu na takie działanie urbanisty. W tym zakresie skarżący postulował zwiększenie liczby urbanistów i wzmocnienie kadrowe Urzędu Gminy, co realnie przyspieszyłoby postępowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Postępowanie prowadzone przez Wójta w przedmiotowej sprawie jest sprzeczne z prawem strony do skutecznego i terminowego rozpatrzenia sprawy, stanowi rażące naruszenie ww. przepisów, jak również art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., skutkujące bezczynnością i przewlekłością postępowania. W konsekwencji skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że Wójt dopuścił się bezczynności oraz przewlekłości niniejszego postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązanie Wójta do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [...] w terminie 7 dni od dnia przekazania akt organowi, 3) wymierzenie organowi grzywny do wysokości 90.000 zł, 4) przyznanie stronie rekompensaty pieniężnej za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, 5) zasądzenie od Wójta na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, przedstawił przebieg postępowania oraz wskazał, że przyczyną opóźnienia w załatwieniu sprawy był znaczny wpływ spraw tego rodzaju (tj. 165 spraw) i opóźnienia urbanisty w wykonywaniu projektów decyzji. Jednocześnie wskazał, że wydał decyzję w przedmiotowej sprawie przed terminem wyznaczonym przez SKO w postanowieniu z 10 lutego 2026 r. Wniósł także o niewymierzanie grzywny organowi i nieprzyznawanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. W piśmie z 15 marca 2026 r., nazwanym "uzupełnienie skargi", skarżący podkreślił, że nieprawdziwe są twierdzenia o niemożności załatwienia sprawy z uwagi na opóźnienia urbanisty. W tym zakresie wnioskodawca powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, które uznało, że do przyczyn uzasadniających wydłużenie postępowania nie można zaliczyć względów organizacyjnych leżących po stronie organu i dużą ilość załatwianych spraw. Skarżący zwrócił uwagę, że w § 5 pkt 2 umowy z urbanistą nr [...] z dnia 16 stycznia 2026 r. wskazany jest termin 14 dni na wykonanie projektu decyzji o warunkach zabudowy, a w § 10 pkt 1 zawarte są kary umowne za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przedmiotu umowy. Organ miał więc instrumenty prawne do dyscyplinowania urbanisty, jednak z nich nie skorzystał, co stanowi o rażącym naruszeniu prawa, prowadzącym do szkodliwych skutków finansowych i niematerialnych dla skarżącego. Urbanista działa na zlecenie gminy, więc odpowiedzialność za organizację pracy spoczywa na Wójcie. W uzupełnieniu skargi wnioskodawca wniósł o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 45.000 zł za przewlekłość postępowania, która trwała 176 dni (od 1 września 2025 r. do 24 lutego 2026 r. – doręczenie decyzji). Skarżący uzupełniał skargę jeszcze w kolejnych pismach, które wpłynęły do Sądu w dniach: 28 kwietnia 2026 r. i 29 kwietnia 2026 r., wskazując m.in., że przewlekłość postępowania doprowadziła również do szeregu dodatkowych strat finansowych, obejmujących blokadę planowanej inwestycji, obniżenie wartości nieruchomości w okresie niepewności prawnej, koszty przygotowania procesu inwestycyjnego oraz znaczący, wielomiesięczny nakład pracy własnej (koszty usług geodezyjnych – 4.000 zł, koszt pracy własnej – 10.000 zł). Doszło również do powstania szkody w postaci utraconych korzyści szacowanych z planowanej inwestycji na kwotę 250.000 zł, wynikających z utraty zainteresowania inwestora, braku możliwości zawarcia umowy w zakładanym czasie oraz obiektywnym wygaśnięciem możliwości realizacji przedsięwzięcia w pierwotnych warunkach rynkowych. Poza tym doszło do poważnych i długotrwałych skutków niemajątkowych bezczynności i przewlekłości postępowania w postaci stanu zdrowia skarżącego, potwierdzonego zaświadczeniem lekarskim z 28 kwietnia 2026 r. załączonym do akt sprawy. Skarżący przez wiele miesięcy pozostawał bowiem w stanie utrzymującej się niepewności prawnej, faktycznego zablokowania możliwości realizacji inwestycji, konieczności stałego i wymuszonego angażowania się w postępowanie w warunkach bezczynności organu, ciągłej konfrontacji z przewlekłością, mimo podejmowanych środków ochrony prawnej. Rzeczywisty wpływ opieszałości organu w załatwieniu przedmiotowej sprawy na zdrowie strony oraz skala szkód majątkowych poniesionych przez skarżącego ma charakter ponadprzeciętny, w sposób istotny odbiega od standardowych następstw przewlekłości postępowania administracyjnego, co dodatkowo uzasadnia żądanie przyznania maksymalnej sumy pieniężnej w wysokości 45.000 zł. W konsekwencji suma pieniężna nie może mieć charakteru symbolicznego, lecz musi odpowiadać rzeczywistej skali naruszeń oraz ich skutkom. Jej przyznanie powinno uwzględniać: skalę i długotrwałość naruszeń, ich powtarzalność i systemowy, trwały charakter, niewykonanie 6 postanowień SKO, naruszenie art. 37 § 5 k.p.a. (utrudnianie kontroli instancyjnej), rzeczywiste szkody majątkowe i niemajątkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 t.j., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [...], położonej w D., gmina W.. Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W świetle art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W obu przypadkach (tj. bezczynności oraz przewlekłości) istota sporu pozostaje ta sama, a mianowicie chodzi o sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność niewydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie. Użyte przez ustawodawcę w art. 149 § 1 p.p.s.a. sformułowanie: "skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy" należy rozumieć jako alternatywę nierozłączną, co oznacza możliwość wniesienia do sądu administracyjnego skargi, w której zarzuca się jednocześnie obie formy opieszałości organu. Zawarty w tym przepisie spójnik "lub" nie stanowi alternatywy rozłącznej, wyłączającej możliwość równoczesnego zaskarżenia zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1290/19, publ. cbosa). W judykaturze ugruntowane jest już stanowisko, że zarzucenie w jednym piśmie bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania (co w istocie w skardze uczynił skarżący) nie stanowi skumulowania dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność postępowania w zakończeniu tej samej sprawy administracyjnej. W takiej sytuacji dopuszczalność objęcia jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub podjęcia czynności. Należy przy tym podkreślić, że w obu przypadkach (tj. bezczynności i przewlekłości) sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. wyroki NSA: z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 709/12; z 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2225/14; z 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2567/14; z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 255/16; z 21 września 2018 r., sygn. akt I OSK 16/17; z 18 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1290/19, wszystkie publ. cbosa). Innymi słowy, decyzja, która z form nieterminowego załatwienia sprawy ma miejsce w danej sprawie, należy do sądu rozpoznającego skargę (por. wyrok NSA z 22 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1029/15, publ cbosa oraz wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 457/15, z aprobująca glosą J. Chmielewskiego, publ. OSP 2017, nr 7-8, poz. 69). Zgodnie z przepisem art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona może wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący spełnił ten warunek, składając do SKO (za pośrednictwem Wójta) 15 stycznia 2026 r. ponaglenie, które zostało rozpoznane przez Kolegium postanowieniem z 10 lutego 2026 r. Natomiast skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wójta przedmiotowego postępowania wpłynęła do Sądu 9 lutego 2026 r., a zatem po wniesieniu ponaglenia. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Bezczynność organu i przewlekłe prowadzenia postępowania są to dwa stany zaniechania odrębnie typizowane, choć powodujące takie same konsekwencje prawne. Zgodnie z brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłość postępowania zaś to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Przewlekłość oznacza opieszałe, niesprawne i nieskuteczne lub nieporadne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W ocenie Sądu Wójt dopuścił się zarówno bezczynności, jak i przewlekłości postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie warunków zabudowy dla działki nr [...] w miejscowości D., gm. W.. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy wpłynął do organu 1 września 2025 r., postępowanie zostało wszczęte zawiadomieniem z 15 września 2025 r., zaś decyzja w tym przedmiocie (o odmowie ustalenia warunków zabudowy) została wydana dopiero 19 lutego 2026 r. (doręczona stronie 24 lutego 2026 r. – decyzja i dowód doręczenia w aktach administracyjnych sprawy). Zatem organ nie dochował terminów załatwienia sprawy, określonych w art. 35 § 3 k.p.a., które minęły 15 października 2025 r. i 15 listopada 2025 r., ani też terminu przewidzianego w art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. (90 dni od dnia złożenia wniosku), który minął 30 listopada 2025 r. W tym czasie nie podjął również czynności przedłużenia terminu na załatwienie sprawy i wskazania przyczyn opóźnienia (art. 36 k.p.a.). W rezultacie Wójt był bezczynny w okresie co najmniej od 1 grudnia 2025 r. do 18 lutego 2026 r. (niespełna 3 miesiące). Powyższe naruszenie terminu do załatwienia sprawy jest wystarczającą przesłanką do uznania, że Wójt pozostawał w bezczynności, przy czym dla stwierdzenia tej kwestii nie ma znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności – czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności te są badane przez Sąd przy ocenie charakteru naruszenia prawa. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wójta Sąd upatruje w niesprawnym przekazaniu ponaglenia złożonego przez stronę z 15 stycznia 2026 r., jak również wcześniejszego pisma z 5 stycznia 2026 r. skierowanego do Wójta nazwanego "ponaglenie". Zgodnie z art. 37 § 4 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Organ przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy. Przekazując ponaglenie, organ jest obowiązany ustosunkować się do niego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ pismem z 19 stycznia 2026 r. przekazał ponaglenie i akta sprawy Kolegium na podstawie art. 37 § 4 k.p.a. (wpływ do SKO – 26 stycznia 2026 r.), jednak pismem z 3 lutego 2026 r. organ wyższego stopnia wezwał Wójta do przekazania oryginałów ponagleń złożonych przez stronę w dniach: 5 i 15 stycznia 2026 r., ponieważ przekazane akta zawierały jedynie kserokopie tych dokumentów. Ponadto organ wykazał się nieskutecznym działaniem wobec urbanisty wykonującego analizę niezbędną do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W aktach administracyjnych brak jest informacji o dacie zlecenia wykonania analizy, zakreślenia terminu tego wykonania, jak i ponaglania urbanisty, jeśli termin ten został przekroczony (w odpowiedzi na skargę wskazano, że wystąpiły opóźnienia w wykonaniu projektu analizy). W związku z powyższym Sąd w punkcie 2 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się zarówno bezczynności, jak i przewlekłości w rozpoznaniu wniosku z 1 września 2025 r. w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy na działkę nr [...]. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że dla stwierdzenia, że organ był bezczynny bądź opieszale prowadził postępowanie nie ma znaczenia wzrost ilości wpływających spraw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wr 263/21, publ. cbosa). Realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z 24 maja 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 144/22; z 22 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 793/20, wszystkie publ. cbosa). Tym samym okoliczności podniesione w odpowiedzi na skargę nie mogły zmienić stwierdzenia przez Sąd zaistnienia stanu bezczynności i przewlekłości postępowania. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dacie wydania wyroku. Jeżeli więc przed dniem orzekania organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to Sąd nie może zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, publ. cbosa). Zatem, skoro organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego z 1 września 2025 r. odnoszący się do działki nr [...], to postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie tego wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Równocześnie Sąd, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., był zobowiązany do oceny, czy stwierdzone stany opieszałości organu: bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości jest zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być ciężkie, oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (wyrok NSA z 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17, publ. cbosa). Mając na uwadze charakter sprawy, długość prowadzonego postępowania oraz jego zakończenie wydaniem merytorycznej decyzji przed upływem terminu wyznaczonego przez SKO, Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie opieszałość organu w rozpatrzeniu wniosku strony z 1 września 2025 r. w odniesieniu do działki nr [...] nie miała charakteru rażącego naruszenia praw, o czym orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku. W tym miejscu należy zauważyć, że ocena SKO, zawarta w postanowieniu z 10 lutego 2026 r. co do wystąpienia w niniejszej sprawie kwalifikowanej bezczynności, nie jest wiążąca dla Sądu, który stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. dokonuje samodzielnej kwalifikacji prawnej stopnia naruszenia. W ocenie Sądu rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w sytuacji oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie były podejmowane czynności przez organ (wszczęcie postępowania, zapytanie w przedmiocie melioracji terenu, zlecenie sporządzenia projektu analizy urbaniście, zawiadomienie o zakończeniu postępowania z pouczeniem o art. 10 § 1 k.p.a., wydanie decyzji merytorycznej). Rozważając przyznanie skarżącemu od Wójta wnioskowanej w skardze sumy pieniężnej, jak również odnosząc się do wniosku o ukaranie organu grzywną, o których to żądaniach mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd uwzględnił okoliczność, że te rozstrzygnięcia mają charakter fakultatywny i zależne są wyłącznie od uznania Sądu. Ich celem jest oddziaływanie na organ mobilizująco (w sytuacji gdy organ nadal pozostaje w stanie bezczynności), ale także represyjnie (z uwagi na stwierdzony stan bezczynności czy przewlekłości) i prewencyjnie – aby wzmocnić gwarancje terminowego załatwiania spraw. Decyzja, zarówno co do wymierzenia grzywny, jak i przyznania sumy pieniężnej czy też odstąpienia od zastosowania tychże środków, powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, którym jest zwalczenie stanu opieszałości i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W ocenie Sądu analiza akt sprawy pozwala jednak uznać, że całokształt działań organu nie nosi znamion celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym nie stwierdzono w kontrolowanej sprawie bezczynności i przewlekłości o charakterze rażącym. Dlatego żądania skargi w zakresie wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej nie mogły zostać uwzględnione i podlegały oddaleniu, o czym Sąd orzekł w punktach 4 i 5 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania należnych stronie, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 6 sentencji wyroku).