VIII SA/Wa 99/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]z dnia 27 stycznia 2025 r. nr [...]; 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego D. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga D. P. (dalej: wnioskodawca, skarżący, strona) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji) z 20 listopada 2025 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR, organ I instancji) z 27 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej: PROW) 2014-2020. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 25 lutego 2019 r. Dyrektor ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Decyzja została stronie doręczona w dniu 5 marca 2019 r. W dniu 6 czerwca 2019 r. skarżący złożył wniosek o płatność pierwszej raty pomocy, który został uznany za kompletny i poprawny, w związku z tym pierwsza rata pomocy została stronie wypłacona w dniu 20 sierpnia 2019 r. na konto wskazane przez stronę we wniosku o płatność. Termin na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy upływał w dniu 20 sierpnia 2022 r. Termin ten został następnie zmieniony do dnia 20 sierpnia 2023 r., zgodnie z decyzją nr [...] w sprawie zmiany założeń biznesplanu. W dniu 7 lipca 2023 r. (po wszczęciu postępowania w dniu 11 maja 2023 r.) Prezes ARiMR decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu pomocy nr [...] w ramach ww. działania. W dniu 22 maja 2024 r. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] przyznał skarżącemu pomoc finansową na operacje typu "Premie dla w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rolników" objętego PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, zmieniając termin (w pouczeniu) na zrealizowanie zobowiązań biznesplanu do dnia 20 sierpnia 2024 r. Decyzja została Stronie doręczona w dniu 21 maja 2024 r. Od ww. decyzji Strona nie złożyła odwołania. W dniu 13 sierpnia 2024 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora ARiMR z prośbą o wyjaśnienie i doprecyzowanie zapisów wskazanych w nowej decyzji o przyznaniu pomocy nr [...] z 22 maja 2024 r. Organ I instancji przychylił się do prośby strony wysyłając do niej w dniu 28 sierpnia 2024 r. pismo. W dniu 10 września 2024 r. (data nadania) skarżący zwrócił się ponownie do Dyrektora ARiMR z prośbą o przedstawienie rozwiązania w sposób niekrzywdzący dla strony. W dniu 11 września 2024 r. wystosowano do strony pismo informujące o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo zostało stronie doręczone w dniu 16 września 2024 r. W dniu 22 września 2024 r. (data nadania) skarżący zwrócił się ponownie do Dyrektora M. OR ARiMR z prośbą o odstąpienie od wydania decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy i możliwość złożenia dokumentów z realizacji biznesplanu i wniosku o płatność drugiej raty pomocy. Decyzją z 19 lutego 2025 r. Nr [...] Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 26 ust.1 i ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2298, dalej: ustawa PROW) oraz § 24 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U, z 2018 r. poz. 759, z późn. zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze) odmówił wypłaty drugiej raty pomocy finansowej. Wskazaną na wstępie decyzją z 4 grudnia 2025 r. Nr [...] Prezes ARiMR, po rozpoznaniu odwołania Strony, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020. Dalej organ wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy w dniu 7 lipca 2023 r. po wcześniejszym wszczęciu postępowania z dnia 11 maja 2023 r., decyzją nr [...] stwierdzona została nieważność decyzji o przyznaniu pomocy nr [...] w związku z wadą wynikającą z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkującą sankcją stwierdzenia nieważności (brak dokumentu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie w zakresie kwalifikacji T.8, za co organ I instancji przyznał stronie niesłusznie 5 pkt rankingowych). Z chwilą stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie administracyjne w trakcie którego skarżący złożył dokument - świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie w zakresie kwalifikacji T.8, wykazując tym samym, spełnienie warunku koniecznego do przyznania pomocy. Dlatego Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 22 maja 2024 przyznał skarżącemu pomoc finansową w ramach ww. działania z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, zmieniając w niej termin na zrealizowanie zobowiązań biznesplanu i złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy do 20 sierpnia 2024 r. W wymienionej decyzji o przyznaniu pomocy organ I instancji uzasadnił przyczynę rozstrzygnięcia ww. decyzji. Jednocześnie w pkt 3 pouczenia ww. decyzji organ I instancji poinformował stronę o wypłacie pozostałej kwoty 20 % pomocy, którą wypłaca się na wniosek o płatność drugiej raty pomocy, który należy złożyć po realizacji biznesplanu, tj. do dnia 20 sierpnia 2024 r. Decyzja została stronie doręczona w dniu 31 maja 2024 r. Od ww. decyzji strona nie złożyła odwołania, wobec czego decyzja stała się ostateczna, a wniesienie odwołania stało się niemożliwe. W terminie wynikającym z decyzji o przyznaniu pomocy nr [...] strona nie złożyła wymaganych dokumentów, w tym wniosku o płatność drugiej raty pomocy, a jedynie składała pisma w dniu 13 sierpnia 2024 r. i w dniu 11 września 2024 r. o doprecyzowanie zapisów w nowej decyzji o przyznaniu pomocy oraz przedstawienia rozwiązania w sposób niekrzywdzący dla strony. Konsekwencją czego była decyzja nr [...] z 27 stycznia 2025 r. o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania PROW 2014-2020 "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników". Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązania strony wskazane w sentencji i pouczeniu decyzji o przyznaniu pomocy zostały określone na podstawie rozporządzenia wykonawczego i ustawy PROW. Oceniając zaskarżoną decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy wg powyższych kryteriów Prezes ARiMR nie stwierdził naruszeń prawa, które stanowiłyby przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji nr [...] o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. Naruszenie Konstytucji RP tj.: a. art. 2 poprzez prowadzenie postępowania w sposób chaotyczny, sprzeczny i wytwarzający stan niepewności prawnej co do istnienia i treści obowiązków strony; b. art. 7 poprzez wydanie decyzji o przyznaniu pomocy, a następnie jej uchylenie po kilku latach przez Prezesa ARMIR, co skutkowało wydaniem sprzecznej decyzji o przyznaniu pomocy przy istnieniu nierozstrzygniętej skargi kasacyjnej na uchyloną decyzję oraz nieuwzględnienie skutków własnych działań organu; c. art. 32 poprzez formalistyczne potraktowanie strony, z pominięciem nadzwyczajnych okoliczności wytworzonych przez sam organ; d. art. 8 poprzez brak bezpośredniego zastosowania zasad konstytucyjnych w toku postępowania, która jest najwyższym prawem RP. 2. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a. art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę lojalności organu wobec strony oraz obowiązek udzielania rzetelnych i jednoznacznych informacji w związku ze sformułowanym w sposób nieprecyzyjny rozstrzygnięciem decyzji; b. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności braku analizy wpływu wcześniejszego stwierdzenia nieważności decyzji, toczącego się postępowania sądowego oraz sprzecznej decyzji organu na możliwość złożenia wniosku o płatność; c. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie odnosi się do kluczowych argumentów strony, w szczególności do kwestii chaosu decyzyjnego, sprzecznych terminów oraz skutków prawnych uchylonej pierwotnej decyzji o przyznaniu pomocy, która w momencie wydania przedmiotowej decyzji była w kasacji. 3. Naruszenie prawa materialnego tj.: a. art. 26 ust. 1 oraz 27 ust. 1 ustawy PROW, zgodnie z którymi pomoc przyznawana jest w drodze decyzji administracyjnej, natomiast przedmiotowa decyzja I instancji o przyznaniu pomocy wydana została ze sprzecznym terminem realizacji, co obiektywnie uniemożliwiało jednoznaczne ustalenie daty granicznej, a organ nienależycie pouczył na żądanie Skarżącego o terminie złożenia wniosku o płatność II raty; b. § 23 i § 24 rozporządzenia wykonawczego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na automatycznym przyjęciu, że niezłożenie wniosku o płatność drugiej raty skutkuje odmową wypłaty pomocy, przy czym organ uchylił decyzję przyznającą I ratę pomocy i nie zbadał przyczyny uchybienia wskazanemu terminowi w ponownie przyznanej pomocy oraz wpływu działań organu na powstanie tej sytuacji. W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR oraz poprzedzającej jej decyzji Dyrektora ARiMR oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 t.j., dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji były przepisy ustawy PROW oraz rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z art. 26 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy PROW program w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej przez dyrektora regionalnego Agencji. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego w przypadku przyznania pomocy finansowej na ww. operacje konieczne jest łączne spełnienie szeregu warunków, a jednym z nich jest § 23 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia, z którego wynika, że drugą ratę pomocy, w wysokości 30.000 zł, wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się po realizacji biznesplanu, jednak nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy i nie później niż do dnia 31 sierpnia 2025 r. Wypłaty drugiej raty pomocy dokonuje się, jeżeli spełniony warunek, o którym mowa w § 22 pkt 4, jest spełniony warunek, o którym mowa w § 22 pkt 5 - w przypadku gdy upłynął termin, o którym mowa w § 22 pkt 6, oraz są spełniane warunki, o których mowa w § 22 pkt 1, 3, 7 i 9, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy (ust. 2). Jednocześnie, zgodnie z § 24 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 22 pkt 4, lub niespełnienia warunku, o którym mowa w § 22 pkt 6 - w przypadku gdy upłynął termin, o którym mowa w § 22 pkt 6, lub niespełnienia od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy warunków, o których mowa w § 22 pkt 1, 3, 7 i 9, lub nieprzedłożenia wniosku o płatność, o którym mowa w § 23 ust. 1, lub dokumentów, o których mowa w § 23 ust. 4, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy. W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż skarżący w określonym przepisami prawa terminie materialnym nie wykazał zaistnienia warunków niezbędnych do przyznania żądanej płatności tj. nie złożył wniosku o płatność drugiej raty w terminie. Organy uznały, że nieprzedłożenie wniosku o płatność stanowi samodzielną przesłankę do wydania decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy. Sąd nie zgadza się z twierdzeniami organów. Wskazać należy, że w sentencji decyzji nr [...] z 22 maja 2024 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. przyznał skarżącemu pomoc finansową w wysokości 100000 zł z zastrzeżeniem dopełnienia przez skarżącego warunków w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Jednym z tych warunków była realizacja biznesplanu (pkt 1 lit. f cyt. decyzji). Zauważyć trzeba, że w pouczeniu określono termin na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy, po zrealizowaniu biznesplanu jednak "w okresie nie dłuższym niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, tj. do 20.08.2024 r." Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązania strony wskazane w sentencji i pouczeniu decyzji o przyznaniu pomocy zostały określone na podstawie rozporządzenia wykonawczego i ustawy PROW. Nie można natomiast pominąć kwestii, iż przedmiotowa decyzja organu I instancji o przyznaniu pomocy wydana została ze wskazaniem dwóch sprzecznych terminów realizacji biznesplanu, co obiektywnie uniemożliwiało jednoznaczne ustalenie daty granicznej, a organ nienależycie pouczył na żądanie skarżącego o terminie złożenia wniosku o płatność II raty. Zauważyć też należy, iż Organ odpowiedział na pismo skarżącego z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sprzeczności już po terminie uznanym przez organy za prawidłowy tj. po 20 sierpnia 2024 r. Wskazać też trzeba, że w obiegu prawnym funkcjonuje nadal decyzja ustalająca termin złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy do dnia 20 sierpnia 2023 r., (decyzją nr [...] w sprawie zmiany założeń biznesplanu). Skarżący mógł mieć uzasadnione wątpliwości, czy termin na złożenie wniosku o płatność drugiej raty upływał z dniem 20 sierpnia 2024 r. (wynikającym z pouczenia decyzji) czy po upływie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji tj. z upływem 9 miesięcy od dnia 31 maja 2024 r. Termin ten mijał 28 lutego 2025 r., a zatem przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Jak stanowi art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2298, dalej: ustawa PROW) w postępowaniu o przyznanie pomocy organ przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, udziela na żądanie strony niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalanie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postepowania (pkt 3). Brak wskazania w decyzji Dyrektora ARiMR nr [...] z 22 maja 2024 roku jednoznacznej daty realizacji biznesplanu i w konsekwencji złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy narusza zasadę praworządności, podobnie jak i nie odniesienie się do wniosku strony o możliwość złożenia dokumentów i wniosku o płatność drugiej raty pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa ARiMR z 20 listopada 2025 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora ARiMR z 27 stycznia 2025 r. wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dlatego zasadnym było wyeliminowane ich z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozpatrując ponownie sprawę, organy uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.).