VIII SA/Wa 95/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.

Syg.akt VIII SA/Wa 95/21 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postepowania administracyjnego( DZ.U z 2020 roku, poz. 256 ze zm. dalej kpa), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania W. G. od decyzji z dnia [...] października 2020 roku, nr [...] wydanej przez Wójta Gminy O., odmawiającego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad Z.G. – orzekło – utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. W. G. w dniu [...] sierpnia 2020 roku złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. G.. Wnioskodawca wskazywał, iż sprawuje opiekę nad matką, dojeżdżając dwa razy w tygodniu z G. do S., sprząta, gotuje, wozi do lekarzy, robi zakupy. Z dniem [...] lipca 2020 roku zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Z.G. jest wdową, legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności do [...] września 2020 roku. [...] stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2019 roku, tj. po [...] roku życia. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia ze względu na niespełnianie warunku określonego w art. 17 ust.1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych( DZ.U z 2020 roku, poz. 111 ze zm. dalej ustawa). Organ również uznał, iż opieka skarżącego nad matką budzi wątpliwości ponieważ nie sprawuje on opieki codziennie. Z pisma M. G. – żony skarżącego, dołączonego do akt wynika, że wobec W. G. zastosowany został zakaz zbliżania się na odległość nie mniejszą niż 50 m od żony i dzieci, które mieszkają w tym samym domu, co matka wnioskodawcy( maja osobne wejścia, domy są połączone jedną wspólną ścianą). Składając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zarzucał: - naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust.1b ustawy bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku, syg. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na dat e powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki; - naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię art. 17 ust.1 ustawy poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego nie wypełnia przesłanki tego przepisu. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie wskazał, iż Z.G. lat [...] jest wdową. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. orzeczeniem z dnia [...] września 2018 roku zaliczył Z.G. do [...] stopnia niepełnosprawności do dnia [...] września 2020 roku, ustalając że niepełnosprawność istnieje od [...] roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2014 roku. Z akt sprawy, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że niepełnosprawna matka skarżącego mieszka sama w S. przy ul. [...][...] i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Obok w tym samym domu mieszka M. G. – żona skarżącego wraz z dziećmi. Z.G. ma również córkę D. M., która oświadczyła, że z uwagi na odległość nie może opiekować się matką. Z. G. w protokole przesłuchania z [...] września 2020 roku podała, iż samodzielnie się myje, ubiera, chodzi, przygotowuje sobie posiłki. Skarżący jest u niej dwa razy w tygodniu robi jej większe zakupy, jeździ z nią do lekarza, pomaga w razie potrzeby. W. G. lat [...] mieszka w G. w domu po dziadkach, jest w trakcie rozwodu. Wobec niego zastosowano zakaz zbliżania się na odległość nie mniejszą niż 50 od zony i dzieci. Leczył się w okresie od [...] listopada 2019 roku do [...] stycznia 2020 roku z powodu zaburzeń [...] i zaburzeń [...] spowodowanych [...]. Wskazywał, iż mieszka w G.. Matka wymaga pomocy w zakresie robienia zakupów, wizyt u lekarza, palenia w piecu. Natomiast porusza się sama, gotuje i spożywa posiłki samodzielnie. Organ wskazywał na przesłanki z art. 17 ust.1 ustawy. Podnosił, iż jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka musi stanowić jednocześnie w sposób oczywisty przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia( albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Zdaniem organu matka skarżącego, pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności jest samodzielna jeśli chodzi o funkcjonowanie w domu , nie jest osobą leżącą, w domu porusza się sama, sama załatwia potrzeby fizjologiczne, jak również przygotowuje i spożywa posiłki. Natomiast konieczność wykonywania jedynie niektórych czynności – zakupy, wizyty lekarskie, palenie w kominku nie są czynnościami uniemożliwiającymi podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego. Czynności skarżącego mogą być wykonywane w dowolnym czasie lub poprzez odpowiednią organizację niektórych czynności. Obowiązki wykonywane przez skarżącego można określić jako jego pomoc niepełnosprawnej matce. Skarżący przy odpowiedniej organizacji pomocy jest w stanie wykonywać pracę zawodową – chociażby w niepełnym wymiarze. Odnośnie niespełnienia warunku z art. 17 ust.1 b, to zdaniem organu odwoławczego faktycznie organ dokonał błędnej wykładni przepisów prawa nie uwzględniając w tym zakresie stanowiska Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 roku, syg. akt K 38/13. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł W. G.. Zaskarżonej decyzji zarzucał: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię ustawy poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Z tej też racji wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazywał, iż zgodnie z art. 17 ust.1 ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawnej wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to stanowi rekompensatę za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która takiej opieki wymaga. Skarżący taką opiekę sprawuje, co uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od konieczności sprawowania opieki przez całą dobę. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a. Zdaniem Sądu zarzuty skargi w postaci naruszenia prawa materialnego błędną wykładnię przepisu art. 17 ust.1 ustawy nie zasługują na uwzględnienie. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, to mylne zrozumienie treści zastosowanego przepisu. W uzasadnieniu zarzutu błędnej wykładni należy przeprowadzić wywód prawny na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem , jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonej decyzji jego interpretacja jest błędna. Nie każde naruszenie prawa materialnego skutkuje uchyleniem decyzji. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego może nastąpić tylko wtedy gdy, gdy miało ono wpływ na wynik sprawy. O ,, wpływie ‘’ można mówić tylko w sytuacji gdyby naruszenie przepisów nie miało miejsca, to prawdopodobnym byłoby wydanie decyzji o odmiennej treści. Należy zgodzić się z organem administracji publicznej, iż realizacja dyspozycji art. 17 ust.1 w zakresie warunku ,, stałej opieki ‘’ wymaga trwałości rozciągłości w czasie nad osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością, a więc wykonywanie czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Zatem istotą opieki, której mowa w art. 17 ust.1 jest nie tylko stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie normalnych, codziennych potrzeb osoby nad którą jest sprawowana opieka, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Odnosząc się do opieki sprawowanej przez skarżącego W. G. to należy zauważyć, iż orzeczenie o niepełnosprawności matki skarżącego jest z [...] września 2018 roku, a ustalony stopień datuje się od [...] stycznia 2014 roku. Skarżący wniosek o przyznanie świadczenia złożył [...] sierpnia 2020 roku. Tak wiec stan zdrowia pozwalał funkcjonować matce skarżącego przez kilka lat i nie zachodziła potrzeba jego rezygnacji z zatrudnienia. Obecnie również skarżący bywa u matki dwa razy w tygodniu, służąc jej pomocą w zakupach, wizytach lekarskich. Matka skarżącego mimo orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu [...] jest osobą w dużym stopniu samodzielną, nie wymagająca bytności opiekuna codziennie. Większość dni w tygodniu radzi sobie sama z bieżącą egzystencją, choć z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, iż ma ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Faktycznie jak podnosi skarżący sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie wymaga bytności przez 24 godziny dziennie, ale z drugiej strony świadczenie pomocy w tylko w niektórych sprawach, co kilka dni nie spełnia przesłanki stałości. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez krótką część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, CBOSA). Zgodzić się należy z organem, że skarżący zasadniczo nie wykonuje w zasadzie czynności dnia codziennego albo w niewielkim stopniu wspierając matkę co kilka dni w niektórych czynnościach. W ocenie Sądu skarżący nie przedstawił argumentacji, która by jednoznacznie wskazywała, iż sytuacja jego matki na tyle uległa pogorszeniu, że był zmuszony do rezygnacji z zatrudnienia, celem zajęcia się stałą opieką nad matką, a świadczenie pielęgnacyjne będzie rekompensatą za utracony zarobek. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.