VIII SA/Wa 95/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu M. G. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lutego 2018 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, M. G. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]z [...]listopada 2017 r. Wyjaśnił, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Oboje są osobami bezrobotnymi, bez majątku i bez dochodów pozwalających na pokrycie kosztów niniejszego postępowania sądowego. Obecnie źródłem utrzymania rodziny jest pobierany przez skarżącego zasiłek dla bezrobotnych ([...]zł). W zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych małżonków pomaga im najbliższa rodzina, w tym dorosły syn, z którym zamieszkują. Dodał, że wynikające z zaskarżonej decyzji zaległości podatkowe są wynikiem zaniedbań kontrahenta skarżącego (nierzetelny dostawca paliwa). Wyjaśnił nadto, że jego żona nie posiada formalnie statusu osoby bezrobotnej. Jest ubezpieczona w KRUS jako domownik w gospodarstwie rolnym należącym do syna. Małżonkowie w 2016 r. umową darowizny przekazali jednemu synowi przedsiębiorstwo wraz z inwentarzem, natomiast drugiemu synowi gospodarstwo rolne (kopia aktu notarialnego w załączeniu). Do pisma skarżący załączył wyciąg z rachunku bankowego żony, kopię umowy darowizny przedsiębiorstwa, zeznania podatkowe (PIT – 36, PIT/B) za 2015 i 2016 r. z wykazanym przychodem odpowiednio w wysokości [...]zł przy kosztach uzyskania przychodów [...]zł oraz [...]zł przy kosztach uzyskania przychodów [...]zł oraz kopię umowy darowizny nieruchomości rolnych wraz z zabudowaniami. Postanowieniem z 15 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. Skarżący dobrowolnie wyzbył się majątku, a przez to pozbawił się możliwości uzyskiwania dochodów z posiadanego majątku oraz z prowadzonej działalności gospodarczej przekazując majątek członkom rodziny (przedsiębiorstwo, gospodarstwo rolne, niezabudowana działka rolna). Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Podtrzymał dotychczasową argumentację. Powtórzył, że nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Dodał, że przekazanie majątku dzieciom nie świadczy o jego wyzbywaniu się, gdyż w czasie dokonywania tych czynności skarżący nie zalegał z podatkami. Obowiązek alimentacyjny względem rodziców nie pozbawia skarżącego prawa do przyznania wnioskowanej pomocy. Wystąpił zatem o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie jego wniosku, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "ppsa") właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa). Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, iż zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że skarżący w latach 2015 - 2016 dysponował środkami finansowymi o wartości znacznie wyższej od wartości wpisu sądowego w sprawie z jego skargi ([...]zł). Prowadził działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (przychody [...]zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...]zł w 2015 r. oraz przychody w kwocie [...] zł przy kosztach ich uzyskania [...] zł). Za chybioną Sąd uznał argumentację skarżącego, jakoby nie mógł on oczekiwać pomocy finansowej w celu pokrycia kosztów sądowych od najbliższych członków rodziny (dzieci), którym przekazał swój majątek o znacznej wartości. Warto w tym miejscu zauważyć, że skarżący dokonał darowizny nieruchomości [...]kwietnia 2016 r., zaś darowizny przedsiębiorstwa dokonał dwa dni później - [...]kwietnia 2016 r., po przeprowadzonej kontroli podatkowej (protokół kontroli doręczono skarżącemu w dniu [...]marca 2016 r.). Należy zatem przyjąć, że skarżący co najmniej mógł przypuszczać, że w wyniku kontroli zostaną określone skarżącemu zobowiązania podatkowe w kwotach wyższych od deklarowanych. Nie bacząc jednak na konieczność obrony swoich interesów, wyzbył się na rzecz synów oraz siostrzenicy całego majątku o znacznej wartości ([...]zł wartość darowanego synowi przedsiębiorstwa, [...]zł wartość nieruchomości darowanych przez małżonków synowi, [...]wartość nieruchomości darowanych siostrzenicy). W związku z powyższym za uprawnione należy uznać stanowisko wyrażone przez starszego referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu co do tego, że w świetle przepisów art. 87, art. 128 i art. 129 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 j.t.) skarżący winien w pierwszej kolejności podjąć próbę uzyskania wsparcia finansowego ze strony synów, na rzecz których dokonał w kwietniu 2016 r. darowizn o znacznej wartości. Skarżący nie wykazał jednak nawet tego, że takową próbę podjął. Sąd podziela te poglądy prawne prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których nieodpłatne uzyskanie od skarżącego składnika majątkowego o znacznej wielkości uprawnia do stwierdzenia, że syn skarżącego powinien wspomóc ojca w poniesieniu kosztów niniejszego postępowania, w ramach oczywiście swoich możliwości (które pozostają zupełnie nieznane), i to niezależnie od faktu nieprowadzenia z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Bez znaczenia jest przy tym to, kiedy miała miejsce darowizna, ani to, czy jej celem było utrudnienie dochodzenia zobowiązań publicznoprawnych (do których należą nie tylko zobowiązania podatkowe, ale również koszty sądowe; por. postanowienie NSA z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 108/15; dostępne pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl). Z tych względów zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, iż nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jego skargi. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 ppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, utrzymując w mocy odpowiadające prawu postanowienie starszego referendarza sądowego.