VIII SA/Wa 94/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi N. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] listopada 2019 r. numer [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Postanowieniem z [...]listopada 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "DIAS", "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), w wyniku rozpatrzenia zażalenia N. R. (dalej: "skarżący", "zobowiązany") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny") z [...]września 2019 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia DIAS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096; dalej: "kpa") oraz art. 18 w zw. z art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.; dalej: "upea"). Postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie decyzji z dnia [...]maja 2019 r. nr [...] wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług obejmującej okresy rozliczeniowe od grudnia 2015 r. do lipca 2017 r., której postanowieniem z dnia [...]lipca 2019 r. nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Naczelnik US wystawił tytuły wykonawcze w dniu [...]sierpnia 2019 r. m.in.: nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i w dniu [...] sierpnia 2019 r.: nr [...], w których jako podstawę prawną obowiązku wskazał ww. decyzję z dnia [...] maja 2019 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Naczelnik US zawiadomił skarżącego o przekształceniu zajęć zabezpieczających w zarządzenia egzekucyjne, doręczając w załączeniu odpisy ww. tytułów wykonawczych. Powyższa korespondencja została skarżącemu doręczona w dniu [...]sierpnia 2019 r. Zawiadomieniem z [...] sierpnia 2019 r. organ egzekucyjny działając na podstawie m.in. ww. tytułów wykonawczych dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego u pracodawcy (L. A.z siedzibą w [...]). Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu i pracodawcy [...]sierpnia 2019 r. Pismem z dnia [...]września 2019 r. pracodawca poinformował, że zobowiązany zatrudniony jest na [...] etatu z wynagrodzeniem [...] zł brutto, która to kwota nie podlega egzekucji. Pismem z [...]sierpnia 2019 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie egzekucji i zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych w piśmie, ww. tytułów wykonawczych do momentu zakończenia postępowania prowadzonego w związku ze złożeniem przez skarżącego odwołania od decyzji Naczelnika US, stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny, postanowieniem z [...] września 2019 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż uznał, że skarżący nie przedstawił argumentów przemawiających za zawieszeniem postępowania egzekucyjnego obligujących organ do uwzględnienia jego wniosku. W szczególności, przesłanki takiej nie stanowi fakt złożenia odwołania od decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż nie wstrzymuje to jej wykonania. Wyjaśnił przy tym, wskazując na treść art. 23 § 6 upea, że wstrzymanie postępowanie egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z urzędu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a ustawodawca nie przyznał zobowiązanemu prawa do złożenia wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Wskazując na regulacje z art. 56 § 1 upea wskazał, iż przepis ten wylicza w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nie przewiduje jednak zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy wymiaru podatku VAT i podatku dochodowego. Podniósł szereg zarzutów, które odnoszą się prawidłowości i rzetelności prowadzonych postępowań podatkowych. Skarżący podtrzymał zatem swój dotychczasowy wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do momentu prawomocnego zakończenia postępowania podatkowego. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r., DIAS utrzymał w mocy wymienione wyżej postanowienie organu egzekucyjnego. Na wstępie przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując m.in., iż organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. oraz nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. obejmujących zaległości z tytułu w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2015 r. do lipca 2017 r., w łącznej kwocie [...]zł oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości. Dodał, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie części z ww. tytułów wykonawczych (dot. okresu od stycznia do kwietnia, czerwca, lipca, od września do grudnia 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r.) było poprzedzone postępowaniem zabezpieczającym prowadzonym na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] czerwca 2018 r. od nr [...] do nr [...], w toku którego organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia na ruchomościach zobowiązanego w postaci samochodu osobowego [...] nr rej. [...], samochodu osobowego [...] nr rej. [...] oraz samochodu osobowego [...] nr rej. [...]. W dniu [...]maja 2019 r. została wydana przez Naczelnika [...] Urzędu w [...] decyzja nr [...] określająca należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2015 r. do lipca 2017 r., której postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły podstawy do jego uwzględnienia w świetle treści art. 56 § 1 upea, który to przepis wylicza w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje omawianą instytucję prawa. Organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią tej normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru co do zawieszenia, czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z powyższych wskazanych w art. 56 upea przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. DIAS stwierdził również, że nie budzi wątpliwości, że upea nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany zatem do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 upea. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1765/16). Reasumując, DIAS uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy ani we wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, ani też w zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący nie wskazał na żadną okoliczność, która mogłaby świadczyć o zaistnieniu przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W szczególności, okoliczności takich nie stanowią podniesione we wniosku skarżącego argumenty, odnoszące się wyłącznie do prowadzonego przez Naczelnika US postępowania podatkowego. Zdaniem DIAS, kwestie te bowiem nie podlegają badaniu przez organ egzekucyjny w ramach postępowania egzekucyjnego. Powołując się następnie na treść art. 239a Op zauważył, że jak wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy, nieostatecznej decyzji Naczelnika US z [...] maja 2019 r., stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych nadano, postanowieniem z [...] lipca 2019 r. rygor natychmiastowej wykonalności. W myśl powołanego wyżej przepisu art. 239a Ordynacji podatkowej, decyzja ta podlega wykonaniu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym złożenie przez skarżącego odwołania od nieostatecznej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, której nadano rygor natychmiastowe wykonalności, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych w sprawie tytułów wykonawczych na podstawie tej decyzji. Tym samym brak było podstaw do zaniechania prowadzenia postępowania egzekucyjnego. O zasadności zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie może bowiem przesądzać przeświadczenie skarżącego, że postępowanie wymiarowe było prowadzone w sposób nierzetelny. Skoro zatem zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje w ściśle określonych w ustawie sytuacjach, a powołane przez skarżącego okoliczności, nie zostały wymienione wśród tych przesłanek, to zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej jako Sąd), skarżący wystąpił o uwzględnienie wniosku poprzez uchylenie czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia spraw o podatek dochodowy i podatek VAT. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, przedstawiając przy tym zarzuty skierowane przeciwko wydanej w sprawie decyzji wymiarowej, od której wniósł odwołanie. Zaznaczył, że w omawianym przypadku postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przedwcześnie, gdyż decyzja stanowiąca podstawę wystawienia w sprawie tytułów wykonawczych jest nieprawomocna. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325; dalej "ppsa"), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 2019, poz. 2167) sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie DIAS w przedmiocie odmowy przez organ egzekucyjny, zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek skarżącego z powodu wniesienia odwołania od wydanej w niniejszej sprawie nieostatecznej decyzji wymiarowej Naczelnika US z [...] maja 2019r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów egzekucyjnych. Przedmiotem prowadzonej egzekucji były zaś określone w tej decyzji zaległości skarżącego w podatku od towarów i usług. Zdaniem skarżącego, wniosek o zawieszenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego jest w pełni zasadny, gdyż przeszkodą do jego prowadzenia było zakwestionowanie, w złożonym przez skarżącego odwołaniu nieostatecznej decyzji wymiarowej, stanowiącej podstawę do wystawienia w sprawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Działanie to stanowiło przeszkodę do prowadzenia tego postępowania aż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania podatkowego. Organy orzekające w sprawie przyjęły natomiast, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w treści art. 56 § 1 upea, w szczególności powołana przez skarżącego we wniosku, gdyż jak zauważyły decyzji Naczelnika US z [...] maja 2019r., stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, o którego zawieszenie skarżący wnosi został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazały zatem, iż zgodnie z treścią art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. Uz 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "Op") decyzja podlega wykonaniu. Nie wystąpiły zatem przeszkody w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Wpływu na jego prowadzenie nie ma też brak waloru prawomocności tej decyzji. Spór między stronami dotyczy zatem oceny, czy w realiach rozpoznawanej sprawy wystąpiły podstawy do zawieszenia na wniosek skarżącego postępowania egzekucyjnego, na podstawie treści art. 56 upea z powodu tego, że jest ona prowadzona w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na podstawie nieostatecznej decyzji wymiarowej Naczelnika US z [...] maja 2019r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W tym miejscu wskazania wymaga, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 56 upea. Zgodnie z § 1 ww. przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W doktrynie i w orzecznictwie wskazuje się, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego możliwe jest tylko w przypadkach wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1- pkt 5 upea, a organ egzekucyjny związany jest zakresem przesłanek warunkujących zawieszenie, jak słusznie zresztą zauważyły organy obu instancji. Brak jest zatem podstawy prawnej do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn innych niż wymienione w tych przepisach. Jeśli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, wówczas organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony, w przypadku niewystąpienia żadnej z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny postępowania zawiesić nie może (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z 21 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 594/18; dostępny w internetowej bazie informacji o sprawach pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Z treści omawianego przepisu wynika również, że nie przewiduje on zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego (dłużnika). Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi zatem oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania, które stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Jednocześnie wskazać trzeba, że ocena czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy (por. wyrok WSA w Krakowie z 20 października 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 544/174). Wobec powyższego stwierdzić należy, że rozpoznając wniosek skarżącego organy obu instancji zasadnie dokonały oceny, czy wskazane w nim okoliczności mieszczą się w katalogu przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 upea, a także czy którakolwiek z przyczyn obligujących organ do zawieszenia postępowania w stanie faktycznym sprawy wystąpiła. Zdaniem Sądu, ocena organów w tym zakresie jest prawidłowa. Wbrew stanowisku skarżącego organy zasadnie stwierdziły zatem, że skorzystanie ze środków mających na celu podważenie decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu egzekucyjnym nie stanowi okoliczności obligującej organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż w art. 56 § 1 upea, nie przewidziano takiej sytuacji. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem na konieczność wykazania przez skarżącego jednej z przesłanek z art. 56 § 1 upea, uzasadniających zawieszenie postępowania. W przepisie tym zostały bowiem enumeratywnie wskazane przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1676/97). Tym samym wskazane przez skarżącego okoliczności nie zostały wymienione ani w art. 56 § 1 pkt 1 - pkt 4 upea, ani nie stanowią innego przypadku przewidzianego w ustawie (art. 56 § 1 pkt 5 upea). W art. 56 § 1 pkt 5 upea nie wskazano bezpośrednio kolejnej podstawy zawieszenia postępowania; upea odwołuje się tu bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to jednak takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem, tylko inne ustawy mogą określać inne, niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - pkt 4 upea, podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze przywołaną wykładnię art. 56 § 1 upea, wskazać należy, że organy w sprawie prawidłowo uznały, że wniesienie przez skarżącego odwołania od nieostatecznej decyzji wymiarowej Naczelnika US (obejmującej dochodzone należności) z [...]maja 2019r., stanowiącej podstawę do wystawienia w niniejszej sprawie tytułów wykonawczych, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności nie stanowiło żadnej z podstaw prawnych wymienionych w art. 56 § 1 upea, dających podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 239a Op decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wniesienie odwołania od tej decyzji pozostaje bez wpływu na tok postępowania egzekucyjnego i nie stanowi podstawy do jego zawieszenia. Zdaniem Sądu, z akt sprawy nie wynika również aby wystąpiła którakolwiek z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w powołanym wyżej przepisie ustawy egzekucyjnej. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem. Wskazywane przez skarżącego okoliczności dotyczące prawidłowości ustaleń będących podstawą wydania decyzji z dnia [...]maja 2019 r. i rzetelności prowadzonego postępowania podatkowego pozostają bez wpływu na zasadność wniosku o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te podlegają ocenie w toku postępowania odwoławczego, jak i w przypadku ewentualnej oceny zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Z tego też względu Sąd, działając na podstawie przepisów art. 119 pkt 3 oraz art. 151 ppsa oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.