VIII SA/Wa 914/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi I. S. i K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę.

Syg. akt VIII SA/Wa 914/25 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 6 października 2025 roku M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego( dalej organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2024 roku, poz. 572 dalej jako k.p.a.) oraz art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowalne( DZ.U z 2025 roku, poz. 418 dalej jako prawo budowlane lub p.b.) po rozpatrzeniu odwołania I.S. i K.S., od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w L.( dalej organ pierwszej instancji), nr [...] z dnia 14 lipca 2025 roku nakazujące I.S. i K.S. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach szer. 5,85 m x dług. 11,70 i wys. 3,9 m, zlokalizowanego na działkach [...] i [...] , w miejscowości C.D., gm. C. – utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. W dniu 02.08.2024r. do PINB w L. wpłynęło pismo E.M. w sprawie dotyczącej m. in. budynku gospodarczego o wymiarach 5,5m x 11m usytuowanego na działkach nr ew. [...] i [...], w miejscowości C.D., gm. C.. Do akt sprawy załączono kopię zgłoszenia I.S.i K.S. z dnia 30.04.2019r. budowy budynku gospodarczego, parterowego, konstrukcji murowanej, o wymiarach 5,5m x 6m na działkach nr ew. [...] i [...], w miejscowości C.D.. Przedstawiciele organu powiatowego w dniu 16.08.2024r. przeprowadzili czynności kontrolne w ww. sprawie. W ich wyniku ustalono: "f...} Budynek gospodarczy o wym. - szer. 5,85 x dł. 5,90 + 5,80, wysokość 3,90m. Ściany bloczek siporex gr. 0,24. Dach w połowie krokwiowy, w połowie kratownica. Zwieńczenie ścian wieńcem żelbetowym 24x20. Na połowie budynku 4 słupy żelbetowe. Współwłaściciele budynku Pan K.S.oraz Pani I.S.". W uwagach do ww. protokołu inwestor wskazał: ,,(...) W momencie rozpoczęcia budowy budynku gospodarczego wraz z wiatą tj. ok. 2019 sąsiad nie wnosił żadnych zastrzeżeń. Zawiadomieniem z dnia 16.10.2024r. PINB w L. poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stanu prawnego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] i [...], w miejscowości C.D., gm. C. oraz o uprawnieniach stron wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Postanowieniem Nr [...] z dnia 28.11.2024r. PINB w L. zawiesił postępowanie administracyjne prowadzone w ww. sprawie z uwagi na złożony do sądu wniosek o rozgraniczenie działek nr ew. [...] oraz [...] i [...], w miejscowości C.D., gm. C.. Pismem z dnia 27.02.2025r. Sąd Rejonowy w L. I Wydział Cywilny wskazał, że wniosek w ww. przedmiocie został odrzucony z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej postanowieniem z dnia 21.11.2024r. W związku z tym, organ powiatowy postanowieniem nr [...] z dnia 05.03.2025r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne w ww. sprawie. W dniu 25.03.2025r. przedstawiciele PINB w L. ponownie przeprowadzili czynności kontrolne na ww. nieruchomości. Postanowieniem nr [...] z dnia 06.05.2025r. organ powiatowy wstrzymał I.S. i K.S. budowę budynku gospodarczego o wymiarach szer. 5,85m, dł. 11,70m, wys. 3,90m, zlokalizowanego na działkach nr ew. [...], [...], w miejscowości C.D., gm. C., w tym poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Następnie, PINB w L. decyzją Nr [...] z dnia 14.07.2025r. nakazał I.S. i K.S. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach szer. 5,85m x dł. 11,70m i wys. 3,90m, zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] , w miejscowości C.D., gm. C.. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, w ustawowym terminie, złożyli I.S. i K.S.. W ocenie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzja organu I instancji Nr [...] z dnia 14.07.2025r. jest zasadna, zaś argumenty podnoszone w odwołaniu nie mają wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. PINB w L. prowadzi postępowanie legalizacyjne w sprawie budynku gospodarczego o wymiarach szer. 5,85m x dł. 11.70m i wys. 3,90m, zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] . w miejscowości C.D., gm. C.. Przedstawiciele organu powiatowego w dniu 16.08.2024r. przeprowadzili czynności kontrolne w ww. sprawie. W ich wyniku ustalono: "(... Budynek gospodarczy o wym. - szer. 5,85 x dł. 5,90 + 5,80, wysokość 3,90m. Ściany bloczek siporex gr. 0,24. Dach w połowie krokwiowy, w połowie kratownica. Zwieńczenie ścian wieńcem żelbetowym 24x20. Na połowie budynku 4 słupy żelbetowe. Współwłaściciele budynku K.S.oraz I.S.". W uwagach do ww. protokołu inwestor wskazał: "(...) W momencie rozpoczęcia budowy budynku gospodarczego wraz z wiatą tj. ok. 2019 sąsiad nie wnosił żadnych zastrzeżeń. Na budowę budynku gospodarczego posiadam zgłoszenie w Starostwie Powiatowym w L.. Został wylany fundament, zbrojony drutem. Budynek gospodarczy i wiata zostały wzniesione z bloczków siporex 24x24. W budynku gospodarczym nad wrotami znajduje się nadproże na słupach. Całość jest zwieńczona wieńcem ze zbrojeniem. Dach konstrukcji drewnianej pokryty blachą bez docieplenia. Jeśli chodzi o wiatę to bloczki takie same, wiata na 4 słupach betonowych, również na górze wieniec. Jedną stronę wiaty oparłem o ścianę zewnętrzną budynku gospodarczego, kratownice wsparte na ścianach podłużnych". Zauważyć należy, że jakkolwiek inwestorzy dokonali w dniu 06.05.2019r. zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w L. budowy budynku gospodarczego, parterowego, konstrukcji murowanej, o wymiarach 5,5m x 6m na działkach nr ew. [...] i [...], w miejscowości C.D., to nie zrealizowali obiektu ujętego w zgłoszeniu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ powiatowy ustalił, że zrealizowano zamierzenie znacznie wykraczające poza zakres zgłoszenia, tj. ,,(...) Budynek gospodarczy o wym. - szer. 5,85 x dł. 5,90 + 5,80, wysokość 3,90m". A zatem ww. zgłoszenie nie może stanowić o legalności wykonanego obiektu, bowiem zakres prac realizowanych jest różny od przedmiotu' i zakresu określonego w zgłoszeniu, dlatego też uzasadnione jest zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Mając na uwadze ugruntowane orzecznictwo sądowo - administracyjne podkreślić należy, ze realizacja robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia świadczy o zamiarze inwestora zrealizowania od początku (czyli już w chwili zgłoszenia) innego obiektu. Niemniej, w wyroku NSA z dnia 09.01.2018r., sygn. akt II OSK 732/16, wskazano: ( ) 1. Realizacja przez inwestora robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia uprawnia organ nadzoru budowlanego do przypisania mu chęci obejścia prawa i uznania, że jego zamiarem od samego początku była realizacja inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę. 2. Ocena, czy w danym przypadku inwestor jedynie wykroczył poza zakres zgłoszenia w niewielkim stopniu, czy też wykonał roboty znacząco odbiegające od zgłoszenia na tyle, że taki zamiar można mu przypisać, w każdym przypadku jednak zależy od stanu faktycznego sprawy. 3. Nadawaniu inwestycjom pozorów legalności przez wykorzystywanie do tego celu instytucji zgłoszenia ma przeciwdziałać stosowanie w takich przypadkach trybu uregulowanego w art. 48 p.b. przewidzianego dla likwidacji skutków samowoli budowlanej zamiast korzystniejszego dla inwestorów trybu naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i art. 51 p.b. 4. Prezentowane stanowisko nie jest jednak regułą i nie może oznaczać, że w każdym przypadku przekroczenia zakresu zgłoszenia zastosowanie znajduje art. 48 p.b. Każdy przypadek wyjścia przez inwestora poza zakres zgłoszenia, czy też jego odstąpienia lub zmiany od dokumentacji załączonej do zgłoszenia musi być rozpatrywany indywidualnie i w zależności od dokonanych ustaleń powinny zapadać decyzje, który tryb z p.b. powinien być zastosowany". \N ocenie MWINB stan faktyczny omawianej sprawy wypełnia dyspozycję art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 50-51 Prawa budowlanego. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego (w brzmieniu aktualnie obowiązującym): Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących: a) parterowych budynków gospodarczych, b) garaży, c) wiat - o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. Powierzchnia ww. budynku przekracza 68m², a zatem inwestorzy winni przed jego realizacją uzyskać pozwolenie na budowę, czego nie dopełnili. Nie można uznać, że inwestorzy zrealizowali budynek gospodarczy, o którym mowa w ww. zgłoszeniu wraz z dodatkową wiatą (która nie wymaga dokonania zgłoszenia ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę), bowiem część uznawana przez inwestorów za "wiatę" została wzniesiona na fundamencie, z bloczków siporex, na słupach betonowych, z dachem. W orzecznictwie sądów administracyjnych spójny jest pogląd, że pojęcie wiaty, którym posługuje się ustawa Prawo budowalne nie zostało zdefiniowane. Przyjmuje się jednocześnie, że wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Oznacza to, że jest ona obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentów lub dachu. Wystarczy przy tym, aby przynajmniej jedna z tych przesłanek została spełniona - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18.08.2016r., sygn. II SA/Po 1151/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30.01.2018r., sygn. II SA/Kr 1471/17. Interpretując ten termin należy odwołać się do jego potocznego znaczenia. W powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach (...)" (Słownik Języka Polskiego). W świetle powyższego za podstawowe cechy wiaty uznać należy wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny (nośny), więżący budowlę z gruntem. Natomiast w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999r., Nr 112, poz. 1316 z póżn. zm.) wskazano, że wiata jest szczególnym rodzajem budynku, stanowiącym pomieszczenie naziemne nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. W ocenie MWINB omawiana część obiektu, jak wynika z akt sprawy organu powiatowego, nie spełnia cech właściwych dla wiaty w ww. rozumieniu (z uwagi na konstrukcję i użyte materiały), jest konstrukcyjnie powiązana z budynkiem objętym zgłoszeniem i dlatego też trafne jest stanowisko, że cały obiekt (budynek gospodarczy) wymagał uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Nieposiadanie przez obiekt budowlany ścian ze wszystkich stron nie uniemożliwia zakwalifikowania go jako budynku. Zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 15,12.2010r., sygn. akt III SA/Po 356/10: "Z racji braku definicji (...) w prawie budowlanym pojęć ‘przegrody budowlane’ oraz ‘wydzielenie z przestrzeni’ należy dokonać wykładni językowej wskazanych pojęć. ‘Wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych’ nie oznacza tylko takiej sytuacji, iż obiekt budowlany musi być zamknięty ze wszystkich stron i zabezpieczony przed wpływem czynników zewnętrznych. Wystarczy bowiem, aby istniejące przegrody zakreśliły granice obiektu". Podobnie wskazał NSA w wyroku z dnia 25.09.2015r., sygn. akt II FSK 2086/13: "Dla spełnienia przez obiekt budowalny przesłanki wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowalnych nie jest konieczne zamknięcie obiektu ze wszystkich stron. ", a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 17.07.2019r., sygn. akt II SA/Po 255/19 "W orzecznictwie wskazuje się również, że pojęcie przegród budowlanych jest szerokie i nie ogranicza się do ścian w tradycyjnym rozumieniu. Tą kategorią pojęciową należy objąć również inne elementy struktury budynku, które mogą pełnić tę samą funkcję co ściana, i które strukturalnie wydzielają budynek lub jego część z przestrzeni. Przegrodą budowlaną mogą być filary, słupy, kolumny, które w sensie konstrukcyjnym mogą pełnić tę samą funkcję co ściana i które strukturalnie wydzielają budynek lub jego część z przestrzeni. Funkcja przegrody budowlanej to wyodrębnienie (a nie zamknięcie) budynku od okalającej go przestrzeni (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.05.2016r., sygn. akt ll FSK 1581/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 07.02.2018r., sygn. akt I SA/Lu 999/17)". Na marginesie, odnosząc się do treści odwołania, MWINB wskazuje, że nawet prawidłowo dokonane zgłoszenie nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (o ile zajdzie taka konieczność). Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22.09.2021r., sygn. akt II SA/Gd 509/21: "Okoliczność zrealizowania inwestycji w następstwie zgłoszenia, w odniesieniu do którego nie został wniesiony sprzeciw, nie wyłącza zasadności prowadzenia postępowania naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego." Niemniej, takiej zgodności w omawianej sprawie nie stwierdzono. Zdaniem organów nadzoru budowlanego inwestorzy zrealizowali zupełnie inny obiekt niż ten ujęty w zgłoszeniu, wymagający uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Wdrożenie postępowania w trybie art. 48 i następnych Prawa budowlanego było zatem właściwe. Postanowieniem nr [...] z dnia 06.05.2025r. PINB w L. wstrzymał I.S. i K.S. budowę budynku gospodarczego o wymiarach szer. 5,85m, dł. 11,70m, wys. 3,90m, zlokalizowanego na działkach nr ew. [...], [...], w miejscowości C.D., gm. C., w tym poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Ww. rozstrzygnięcie (odebrane przez pełnomocnika skarżących w dniu 23.05.2025r.) nie zostało zaskarżone przez strony, w tym przez inwestorów. Wobec nieprzedłożenia wniosku o legalizację, organ powiatowy skarżoną decyzją nr [...] z dnia 14.07.2025r. nakazał I.S. i K.S. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach szer. 5,85m x dł. 11,70m i wys. 3,90m, zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] , w miejscowości C.D., gm. C.. Stosownie do treści art 49e pkt 1 Prawa budowlanego: Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: 1) niezłożenia wniosku o legalizacje w wymaganym terminie. Należy podkreślić należy, że orzeczony w niniejszej sprawie nakaz rozbiórki jest konsekwencją niewykonania obowiązków wynikających z postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych Nr [...] z dnia 06.05.2025r. Bezsporne jest, że postanowienie wydane w niniejszej sprawie w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego zawierało - zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego informację o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Organ prawidłowo ustalił, że postanowienie to stało się ostateczne, a strona skarżąca nie złożyła wniosku o legalizację ani w czasie biegu terminu ani też po jego upływie. Skoro strona skarżąca nie dopełniła w terminie wymaganej czynności wszczęcia procedury legalizacyjnej, tj. nie złożyła wniosku o legalizację, organ miał obowiązek wydania decyzji o nakazie rozbiórki. W myśl art. 49e pkt 1 ww. ustawy organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w przytoczonym przepisie powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Złożenie wniosku o legalizację jest przy tym prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona (jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie) z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki (por. wyrok WSA w Warszawie z 24.04.2023r., sygn. VII SA/Wa 2410/22). Skargę na decyzję organu odwoławczego wnieśli I.S. oraz K.S.. Zaskarżonej decyzji zarzucam rażące naruszenie przepisów prawa mających istotne znaczenie dla przebiegu postępowania oraz dla wyniku sprawy, tj.: 1. naruszenie art. 156 §1 pkt 3 w zw. z art. 157 §1 i 158 §1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zrn., dalej:.k.p.a.), poprzez utrzymanie w mocy nieważnej decyzji, podczas gdy zaistniała przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na powagę rzeczy osądzonej (res iudicata); 2. naruszenie art. 16 k.p.a. w zw. z art. 122c §1 k.p.a. tj. naruszeniu zasady trwałości decyzji administracyjnych, poprzez uznanie za zgodne z prawem wzruszenia przez organ I instancji decyzji ostatecznej sprzed ponad 5 lat, pomimo braku wszczęcia przez organ nadzwyczajnego trybu postępowania, który umożliwiałby zakwestionowanie decyzji ostatecznej w sposób zgodny z prawem; 3. naruszenie art. 122c §1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U.2025.418 t.j. z dnia 2025.04.01, dalej: Prawo budowlane), polegające na zakwestionowaniu legalności trybu działań podjętych przez skarżących, pomimo niewniesienia przez żaden z uprawnionych podmiotów w ustawowym terminie sprzeciwu, co poskutkowało prawomocnością decyzji rozstrzygniętej wobec skarżących w sposób milczący; 4. naruszenie art. 37b Prawa budowlanego w zw. z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, polegającego na uznaniu wzruszenia decyzji ostatecznej przez organ I instancji, z pominięciem przewidzianego ustawowo terminu oraz trybu, podczas gdy decyzja wydana ponad 5 lat temu jest ostateczna i podlega wzruszeniu wyłączenie w nadzwyczajnych trybach postępowania, co nie miało miejsca w niniejszym postępowaniu; 5. naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, polegające na uznaniu, iż wystąpienie z wnioskiem o legalizację po upływie ponad 5 lat od wydania prawomocnej decyzji ostatecznej jest prawnie uzasadnione, podczas gdy organ nie wykazał reżimu skutecznie wzruszającego decyzję ostateczną; naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a, polegające na wybiórczej i częściowej ocenie materiału dowodowego, podczas gdy argumenty przytoczone przez organ II instancji w treści uzasadnienia nie tylko nie obalają podniesionych w odwołaniu zarzutów, ale wprost nie odpowiadają zarzutom podniesionym przez skarżących w odwołaniu, jak również są wzajemnie sprzeczne w sprawach kluczowych dla prawidłowego rozpoznania sprawy; 7. naruszenie art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu przez organ II instancji dokonania własnej, ponownej oceny stanu faktycznego, w tym zaniechania przez organ II instancji odtworzenia całokształtu stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem argumentacji skarżących względem stanowiska organu I instancji, jak również poprzez nie odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez skarżących, mimo, że organ II instancji przy odnoszeniu się do całokształtu sprawy zobowiązany był w świetle z art. 37b §1 Prawa budowlanego oraz podnoszonych na gruncie tej normy zarzutów przez skarżących w odwołaniu od decyzji organu I instancji, uznać decyzję organu I instancji za nieważną, względnie uchylić decyzję i skierować sprawę do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem normy art. 37b §1 Prawa budowlanego; naruszenie art. 10 §1 k.p.a. w zw. z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez zignorowanie faktu, iż obiekt budowlany został poprawnie zgłoszony w sposób przewidziany ustawą, co poskutkowało błędnym przekonaniem organu odwoławczego, iż obiekt stanowi samowolę budowlaną, mimo braku przesłanek faktycznych i formalnych do takiego uznania, co w konsekwencji usankcjonowało błędne uznanie zasadności do wydania decyzji o rozbiórce. . Mając powyższe na uwadze, wnosili o: - stwierdzenie nieważności decyzji zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podnosili, że I.S. i K.S. w dniu 30 kwietnia 2019 roku jako inwestorzy dokonali zgłoszenia budynku gospodarczego do właściwego organu – Starostwa Powiatowego. Organ w ustawowym terminie przewidzianym w art. 30 ust.5 ustawy prawo budowlane nie wniósł sprzeciwu. Milczące załatwienie sprawy nastąpiło w trybie art. 122c § 1 k.p.a. Skarżący jako inwestorzy, działając w zaufaniu do legalności tak uzyskanej zgody zrealizowali inwestycję. Po upływie ponad pięciu lat, w wyniku zgłoszenia dokonanego przez właściciela sąsiedniej nieruchomości, po 27 latach niekwestionowanego korzystania z utrwalonych granic, zakwestionował ich przebieg oraz samą budowlę wniesioną przez skarżących 5 lat wcześniej. Organ wszczął postępowanie, które przebiegało w sposób naruszający zasady postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżących organ błędnie ustalił, iż obiekt budowlany w sposób rażący odbiega od zgłoszenia dokonanego w 2019 roku. Decyzja uwzględniająca zgłoszenie skarżących stała się ostateczna i prawomocna w wyniku nie złożenia sprzeciwu przez organ. Art. 145 k.p.a. reguluje w jakich okolicznościach istnieje możliwość rewizji takich decyzji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nadto upłynął 5 letni termin do jej wzruszenia. Skarżący powołali się na wyrok TK z 12 maja 2015 roku, syg. P 46/13, który częściowo uznał art. 156 § 2 k.p.a. za niezgodny z art. 156 § 2 Konstytucji RP w zakresie możliwości stwierdzania nieważności decyzji z uwagi na znaczny upływ czasu. Na dzień orzekania w przedmiotowej sprawie brzmienie normy art. 37b prawa budowalnego wskazuje wprost na termin 5 lat. Skoro skarga E.M. w dniu 2 sierpnia 2024 roku, to w związku z upływem 5 letniego terminu w dniu 22 maja 2024 roku organ winien odmówić podjęcia postępowania. Brak umorzenia postępowania pomimo upływu 5 letniego terminu, pozwalającego na stwierdzenie nieważności decyzji wydanych po upływie znacznego czasu, stanowiło naruszenie przez organ art. 16 k.p.a. w związku z art. 122c § 1 k.p.a., jak również skutkowało naruszeniem art. 122c § 1 k.p.a. w związku z art. 30 ust.5 prawa budowlanego. Okoliczność ta doprowadziła do nieuprawnionego i niedopuszczalnego wydania postanowienia w trybie art. 49e pkt 1 prawa budowlanego, wzywającego do złożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie 30 dni, pod rygorem wydania decyzji nakazującej rozbiórkę budynku. Zachowanie organu I Instancji stanowiło naruszenie art. 37b prawa budowalnego w związku z art. 49e pkt 1 i wynikało wprost jako konsekwencja naruszenia art. 122c § 1 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 5 prawa budowalnego oraz art. 16 k.p.a. Skarżący podnosili, że organ odwoławczy nie dokonał wyczerpującej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a także nie dokonał własnej samodzielnej oceny stanu faktycznego, co skutkowało wydaniem analogicznej decyzji jak organ pierwszej instancji. Postępowanie w sprawie narusza nie tylko przepisy szczególne i tryby dla nich przewidziane, ale również sama kwalifikacja robót budowlanych powinna następować według stanu prawnego i faktycznie obowiązującego w dacie ich wykonania. Tymczasem organy ograniczyły się do arbitralnego stwierdzenia, że obiekt wymagał pozwolenia na budowę, nie wykazując na jakiej podstawie faktycznej i prawnej doszedł do odmiennych wniosków niż organ, który nie wniósł sprzeciwu od zgłoszenia budowlanego. Skoro skarżący korzystali z materianoprawnej ochrony przysługującej im na mocy decyzji w związku z ich zgłoszeniem z dnia 30 kwietnia 2019 roku, nie sposób uznać, by byli obowiązani do ponownego udowadniania okoliczności stwierdzonych wprost stanem faktyczno – prawnym potwierdzonym przez właściwy organ administracyjny. Organ pomija, że zgłoszenie skarżących z 30 kwietnia 2019 roku obejmowało wszystkie elementy objęte wymogami prawa, a organ miał pełną możliwość wniesienia sprzeciwu. Skarżący podnosili, że kwestia sporu granicznego stanowi zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie należy do sądu powszechnego, a nie do organu nadzoru budowlanego. Z uwagi na niekonwalidowalny upływ terminu na wzruszenie prawomocnej decyzji, postępowanie w ogóle nie powinno zostać podjęte. Skarżący podkreślali, że w świetle przepisów prawa budowlanego, procedura nakazania rozbiórki może być zastosowana wyłącznie wobec obiektów wzniesionych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, co w niniejszym stanie nie miało miejsca, gdyż skarżący jako inwestorzy prawidłowo zrealizowali inwestycję, dochowując należytej staranności. W tym zakresie skarżący dochowali należytej staranności. W ocenie skarżących organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionych w odwołaniu, ale również stwierdził, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia, podczas gdy skarżący kwestionują zasadnicze podstawy, tak faktyczne, jak i prawne, na bazie których organ I instancji wydał utrzymana w mocy decyzję. Podnosili, że przywoływany przez organ przepis art. 48 prawa budowalnego wprost stwierdza istnienie samowoli budowlanej i możliwość rozbiórki w dwóch enumeratywnie wymienionych przypadkach( braku zgłoszenia budowy lub mimo sprzeciwu do rzeczonego zgłoszenia), a żadna z tych okoliczności nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji z dnia 6 października 2025 roku r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona WINB nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, a tym bardziej stwierdzenie jej nieważności, o co całkowicie nietrafnie wystąpił skarżący w treści swojej skargi. Kluczową kwestią, która doprowadziła Sąd do oceny, że nałożony na skarżącego nakaz rozbiórki polegający na rozbiórce budynku gospodarczego o wymiarach 5,85 x 11,70 X 3,90 m na działkach nr [...], [...] w miejscowości C.D. jest prawidłowy, a równocześnie zarzuty sformułowane w skardze w całości nieuprawnione. Należy zauważyć, że przedmiotem kontrolowanego postępowania zakończonego decyzją z dnia 6 października 2025 roku pozostaje wyłącznie przesądzenie tego, czy obowiązek określony przez organ nadzoru budowlanego we wcześniejszym postanowieniu nr [...] z dnia 2025 roku na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. został przez skarżącego w terminie wykonany. Należy zauważyć, iż realizacja przez inwestora robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia uprawnia organ do przypisania mu chęci obejścia prawa i uznania, że jego zamiarem od początku była realizacja inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę. Wyjaśnić w tym kontekście trzeba, że specyfika postępowania legalizacyjnego powoduje, iż w związku z wydaniem przez organ postanowienia wstrzymującego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. roboty budowlane i nakładającego na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów umożliwiających ocenę dopuszczalności legalizacji samowolnie realizowanego obiektu budowlanego inwestor, jak i pozostałe strony tego postępowania mogą nie tylko kwestionować treść nałożonych na inwestora poszczególnych obowiązków wskazanych w rozstrzygnięciu, ale również podważać z punktu widzenia przepisów p.b. samo założenie, na którym oparł się organ, iż budowa stanowiąca przedmiot postępowania legalizacyjnego ma charakter samowoli budowlanej, jak i to, że podlega zastosowanemu przez organ trybowi legalizacji określonemu w art. 48-49a p.b. Decyzja administracyjna odpowiadająca decyzji zaskarżonej przez skarżącego, której podstawę prawną stanowi art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49e pkt 1 p.b., nie może z tego względu podlegać kontroli instancyjnej, a następczo kontroli sądowej, której zakres pokrywałby się z zakresem badania prawidłowości postanowienia wstrzymującego roboty budowlane i nakładającego na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej, skoro wyłączną przesłanką jej wydania jest w świetle powołanego wyżej przepisu jedynie stwierdzenie tego, czy skierowany do adresata nakazu obowiązek został przez niego spełniony. Decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49e pkt 1 p.b., należy postrzegać jako sankcję wymierzaną podmiotowi, który nie doprowadził do dobrowolnego wykonania obowiązku nałożonego na niego w postanowieniu, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 p.b. Należy zauważyć, iż szeroko rozbudowane zarzuty skargi wskazujące, iż doszło do rażącego naruszenia prawa – naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., art. 16 w związku z art. 122c § 1 k.p.a., art. 122c § 1 w związku z art. 30 ust.5 ustawy prawo budowalne, art. 37b w związku z art. 49e pkt 1 prawa budowalnego nie zasługują na uwzględnienie ponieważ ewentualnie mogłyby być przedmiotem kontroli legalności postanowienia z dnia 6 maja 2025 roku, nr [...], które nie zostało zaskarżone. To w tamtym postepowaniu organ ustalał stan faktyczny, iż inwestor przekroczył zakres robót objęty zgłoszeniem i został wybudowany obiekt budowlany na którego wybudowanie potrzebna była decyzja o pozwoleniu na budowę. Nie można się zgodzić i zaakceptować poglądu skarżących, iż skoro organ nie wniósł sprzeciwu od zgłoszenia robót budowalnych, to nie było podstaw wydania decyzji o nakazaniu rozbiórki legalnie wybudowanego obiektu na podstawie zgłoszenia robót budowlanych. Kwestionowanie, że inwestor wybudował obiekt budowlany niezgodnie ze zgłoszeniem mogło być przeprowadzone w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 6 maja 2025 roku, nr [...]. Prawidłowość wydanego postanowienia nie może zostać dokonane w przedmiotowym zakończonym decyzją o nakazaniu rozbiórki obiektu. Ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., do k.p.a. dodano m.in. rozdział 8a "Milczące załatwienie sprawy". Zgodnie z art. 122a § 1 k.p.a. sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W myśl art. 122a § 2 k.p.a. sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym organ ten: 1) nie wyda decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (milczące zakończenie postępowania) albo 2) nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda). Zgodnie z art. 122c § 1 k.p.a. milczące załatwienie sprawy następuje w dniu następującym po dniu, w którym upływa termin przewidziany do wydania decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie albo wniesienia sprzeciwu. W przypadku gdy organ przed upływem terminu do załatwienia sprawy zawiadomi stronę o braku sprzeciwu, milczące załatwienie sprawy następuje w dniu doręczenia tego zawiadomienia. Zgodnie z art. 122g k.p.a. do spraw załatwionych milcząco przepisy rozdziałów 12 i 13 w dziale II stosuje się odpowiednio. Przyjmuje się, że skutek wydania decyzji ostatecznej powstał w terminie czternastu dni od dnia upływu terminu, o którym mowa w art. 122c § 1. Odnotować należy, że w judykaturze zarysował się spór co do tego, czy przepisy Działu II Rozdziału 8a k.p.a. mają zastosowanie do instytucji zgłoszenia robót budowlanych uregulowanej w Prawie budowlanym (w przypadku braku sprzeciwu). Część orzecznictwa stoi bowiem na stanowisku, że przepisy Działu II Rozdziału 8a k.p.a. nie mają zastosowania do instytucji zgłoszenia robót budowlanych uregulowanej w Prawie budowlanym (zob. wyroki NSA: z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 2625/20, z 19 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 941/18, wyrok WSA w Łodzi z 9 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 197/21, wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1856/20, wyrok WSA w Warszawie z 10 czerwca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 803/22), natomiast według drugiej grupy poglądów unormowanie art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego odpowiada hipotezie art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 427/21, wyrok WSA w Krakowie z 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 663/21). Należy jednak zwrócić uwagę na istotny fakt, że niezależnie od tego, do której grupy poglądów się przychylić, odpowiedź na zasadnicze w tej sprawie pytanie, czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania, czy stwierdzenie nieważności w sprawie załatwionej wskutek zgłoszenia przyjętego przez właściwy organ bez sprzeciwu, jest negatywna, zgodna z zajętym w tej sprawie przez organy stanowiskiem. Konsekwencją przyjęcia pierwszego poglądu (tak jak uczyniły to organy) jest niewątpliwie brak podstaw do odpowiedniego stosowania - w przypadku niezgłoszenia przez organ sprzeciwu do dokonanego zgłoszenia zamiaru budowlanego w trybie art. 30 Prawa budowlanego - przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania , czy też stwierdzenia nieważności.. Kwestia ta była przyjmowana jednolicie w orzecznictwie na gruncie stanu prawnego do dnia wejścia w życie powołanej wyżej ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Nawet jednak przy przyjęciu, że art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego stanowi milczące załatwienie sprawy w formie przewidzianej w art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a., nadal nie można uznać, że sprawa załatwiona wskutek zgłoszenia przyjętego przez właściwy organ bez sprzeciwu podlega weryfikacji w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 145 k.p.a. w zw. z art. 122g k.p.a. Wynika to bowiem z art. 122g k.p.a., w myśl którego do spraw załatwionych milcząco przepisy rozdziałów 12 i 13 w dziale II stosuje się odpowiednio. Jak należy rozumieć odpowiednie stosowanie tych przepisów do spraw załatwianych w trybie art. 30 Prawa budowalnego wskutek zgłoszenia przyjętego przez właściwy organ bez sprzeciwu, wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 427/21, wskazując, że "przewidziana w art. 122g k.p.a. możliwość poddania weryfikacji stanów zaistniałych wskutek milczącego załatwienia sprawy wymaga odpowiedniego zastosowania przepisów rozdziałów 12 i 13 k.p.a., a więc sprawdzenia, czy przepisy tych rozdziałów w konkretnej kategorii spraw mogą być zastosowane wprost, bądź z odpowiednimi modyfikacjami, czy też nie mogą być w ogóle zastosowane. W odniesieniu do załatwionej milcząco sprawy wskutek zgłoszenia robót budowlanych (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 122g k.p.a. nie mogą znaleźć zastosowania z uwagi na zawarte w Prawie budowlanym odrębne regulacje umożliwiające weryfikację zgodności z prawem robót budowlanych zrealizowanych w trybie zgłoszenia.". W wyroku tym NSA zwrócił również uwagę, że o ile uruchomienie trybu nadzwyczajnego na podstawie art. 156 k.p.a. pozwala na wyeliminowanie skutków prawnych tylko kwalifikowanych naruszeń przepisów prawa, to mechanizmy kontrolne przewidziane w Prawie budowlanym mogą być uruchomione w szerszym zakresie przez organy nadzoru budowlanego, do kompetencji których należy m.in. kontrola zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, w tym badanie prawidłowości postępowań administracyjnych przed organami administracji architektoniczno-budowlanej (art. 84 ust. 1 pkt 1, art. 84a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego). NSA stwierdził, że "w sprawach zgłoszeń robót budowlanych przyjętych bez sprzeciwu (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) nie ma potrzeby korzystania z trybu weryfikacji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., skoro organy nadzoru budowlanego są uprawnione na podstawie przepisów Prawa budowlanego do sprawdzenia legalności obiektów budowlanych i robót budowlanych realizowanych na podstawie zgłoszenia, a w razie stwierdzonych naruszeń prawa - do wdrożenia procedury mającej doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem.". Z poglądem powyższym należy się zgodzić, odnosząc go nie tylko do wskazanego przez NSA trybu weryfikacji rozstrzygnięć na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., ale również trybu weryfikacji aktów na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., zawarta bowiem w tym wyroku argumentacja dotycząca wykładni art. 122g k.p.a. ma odniesienie do obu trybów nadzwyczajnych. Podkreślić zatem należy, że stosownie do przepisów art. 48, art. 49b oraz art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego prowadzą postępowania ukierunkowane na badanie zgodności z prawem obiektów budowlanych i robót budowlanych, z możliwością stosowania sankcji rozbiórki bądź nałożenia innych obowiązków w celu ich legalizacji. W związku z powyższym zarzuty że zaszła przesłanka nieważnościowa – powaga rzeczy osadzonej, czy też upływu czasu i brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 77 § 1, art. 80, nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Skarżący co prawda wskazują na naruszenia podnosząc niepełne ustalenia w sprawie i dowolną ocenę zgromadzonego materiału. Jednocześnie nie wskazują jakie dowody zebrane nie zostały ocenione i dlaczego dokonana ocena jest wadliwa. To strona winna wykazać, że gdyby nie uchybienia procesowa to treść decyzji byłaby odmienna. W ocenie Sądu zarzuty te są polemiką z oceną dokonaną przez organ i nie podważają ustaleń i oceny dokonanej przez organ. W sytuacji gdy skarżący nie zaskarżyli postanowienia z postanowienia z 6 maja 2025 roku w postepowaniu o nakazanie rozbiórki na nowo nie mogły być podważane ustalenia tam poczynione. Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.