VIII SA/Wa 828/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia 22 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.

Postanowieniem z 22 września 2023 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. (dalej: organ odwoławczy, KWP), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia A. G. (dalej: strona, skarżąca) na postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w R. (dalej: organ I instancji, KMP) z 3 sierpnia 2023 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 31 lipca 2023 r. strona wystąpiła do organu I instancji o wydanie zaświadczenia, potwierdzającego lub niepotwierdzającego, że śmierć jej męża – J. G. - nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz. U. z 2023 r., poz. 658, dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym). Postanowieniem nr [...] z dnia 3 sierpnia 2023 r. KMP, na podstawie art. 219 w zw. z art. 123-126 k.p.a. odmówił wydania zaświadczenia, że śmierć J. G. nastąpiła z dniem 30 marca 2013 r., w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. W zażaleniu wniesionym na ww. rozstrzygnięcie, strona zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 218 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z art. 217 § 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. W uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia, organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 2 ust. 1-2 i art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Podniósł, że celem wprowadzonej ustawy miało być zagwarantowanie wsparcia finansowego m.in. rodzinom funkcjonariuszy Policji, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Te przepisy uregulowały wskazaną kwestię przez wprowadzenie i wypłatę świadczenia pieniężnego. Odnosząc się do przedmiotowej sprawy, KWP wyjaśnił, że śmierć J. G. nie nastąpiła w związku z żadną z wymienionych przesłanek, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Nieuzasadnionym pozostaje zatem wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. w związku z art. 8 ust. 3 pkt 1 lub 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, zgodnie z protokołem powypadkowym. Organ odwoławczy podniósł, że śmierć J. G. nastąpiła na skutek wypadku samochodowego, przed rozpoczęciem służby, a więc jak wspomniano powyżej w okolicznościach, które nie zostały ujęte w katalogu art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Ponadto wskazał, że wypadek, w którym zginął J. G. miał charakter zdarzenia losowego. Droga jaką przebywa każdy funkcjonariusz przed lub po zakończeniu służby nie może zostać zaliczona do obowiązków, które obiektywnie i potencjalnie zagrażają życiu i zdrowiu. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał za poprawną odmową wydania stosownego zaświadczenia, na podstawie art. 219 k.p.a., ponieważ art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, nie narzuca procedury potwierdzenia oraz formy dokumentu jaki ma zostać wystawiony przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych stwierdzający, że śmierć funkcjonariusza nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 ww. ustawy. Jednocześnie KWP wskazał, że organ I instancji właściwie zastosował przepisy k.p.a. regulujące wydawanie zaświadczeń (art. 217-220 k.p.a.). W skardze na postanowienie organu odwoławczego z dn. 22 września 2023r. skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającego go postanowienia KMP z 3 sierpnia 2023 r. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa tj.: 1) art. 7 w zw. z art. 218 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z art. 217 § 2 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na odmowie wydania przedmiotowego zaświadczenia, w sytuacji gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie, a w szczególności protokół powypadkowy nr [...] r. Komendy Miejskiej w R. z 08.05.2013 r. jednoznacznie wskazuje, że śmierć J. G. miała bezpośredni związek z pełnieniem służby w Policji; 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez niezasadne zastosowanie tych przepisów przez organ II instancji i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie organu II instancji powinno polegać na zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 in fine k.p.a. i w rezultacie - na uchyleniu decyzji organu I instancji; 3) art. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym poprzez: a) wadliwą wykładnie tego przepisu i zastosowanie go w sposób zawężający, pomimo, iż brzmienie ust. 2 wskazuje na brak katalogu zamkniętego okoliczności śmierci funkcjonariusza, o ile nastąpiła ona w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu; b) błędną definicję sformułowania "w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu'', w sytuacji gdy osoba trzecia stworzyła niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia funkcjonariusza, podczas wykonywania przez niego bezpośredniej drogi z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby, tj. w związku z pełnieniem służby. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w kontrolowanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości odmowy wydania wnioskowanego przez skarżąca zaświadczenia potwierdzającego lub niepotwierdzającego, że śmierć jej męża – J. G. - nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Zgodnie z art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia, jeżeli: 1. urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1); 2. osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Należy wyjaśnić, iż z dniem 21 kwietnia 2023 r. weszła w życie ustawa o świadczeniu pieniężnym dla członków rodziny funkcjonariuszy, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Aby uzyskać prawo do przedmiotowego świadczenia do wniosku należy, stosownie do art. 8 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, dołączyć dokument wystawiony przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych stwierdzający, że śmierć funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2, albo dokument wystawiony przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych na podstawie decyzji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Obrony Narodowej albo Szefa Krajowej Administracji Skarbowej stwierdzającej zaginięcie funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego oraz związek zaginięcia z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2, albo brak tego związku. Okolicznościami, o których mowa w art. 2 ust. 1. ustawy o świadczeniu pieniężnym jest: 1) wykonywanie obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, jeżeli funkcjonariusz lub żołnierz zawodowy: a) podejmował czynności operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze albo interwencje w celu ochrony osób lub mienia, przywrócenia porządku prawnego, bezpieczeństwa i porządku publicznego lub ratowania życia lub zdrowia ludzkiego, b) uczestniczył w fizycznej ochronie osób lub mienia, c) brał udział w działaniach ratowniczych lub akcji ratowniczej, d) realizował czynności w zakresie bezpośredniej ochrony i opieki nad osadzonymi, e) realizował działania bojowe, w tym kontrterrorystyczne w rozumieniu ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2632), f) podejmował czynności związane z ochroną granicy państwowej, dokonywaniem kontroli ruchu granicznego lub zapobieganiem i przeciwdziałaniem nielegalnej migracji, g) wykonywał prace podwodne na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego, h) realizował czynności w składzie personelu latającego; 2) podjęcie poza służbą czynności związanych z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego lub czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, skutkujących narażeniem własnego życia lub zdrowia; 3) pełnienie służby przez funkcjonariusza w strefie działań wojennych albo w strefie konfliktu zbrojnego w czasie wykonywania zadań służbowych poza granicami państwa w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w składzie polskich kontyngentów do misji specjalnych organizacji międzynarodowych, w Policji, w Straży Granicznej, w Służbie Ochrony Państwa, w Agencji Wywiadu, w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub w Służbie Wywiadu Wojskowego albo delegowaniem do pełnienia służby poza granicami państwa w kontyngencie utworzonym do realizacji zadań określonych w przepisach ustawowych; 4) pełnienie służby przez żołnierza zawodowego w strefie działań wojennych w czasie wykonywania zadań służbowych poza granicami państwa związanych z realizacją celów, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 396 oraz z 2022 r. poz. 655). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, świadczenie pieniężne przysługuje również członkom rodziny funkcjonariuszy Policji, których śmierć nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych innych niż wymienione w ust. 1 w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. Zdaniem Sądu stanowisko przedstawione przez organy orzekające w wydanych rozstrzygnięciach jest prawidłowe. Zaznaczenia wymaga, że wydanie wnioskowanego zaświadczenia w niniejszej sprawie zależy w istocie od ustalenia, czy śmierć męża skarżącej nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach o których mowa w cytowanym wyżej art. 2 ust. 1-2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Z analizy akt sprawy, w tym protokołu powypadkowego nr [...]. z dnia 8 maja 2023r., wynika, że śmierć J. G. (funkcjonariusza policji) nastąpiła w dniu 30 marca 2013r. na skutek wypadku samochodowego, w którym doszło do zderzenia czołowego pojazdów. Jak wskazano w ww. protokole, powyższy wypadek jest wypadkiem związanym z pełnieniem służby w Policji, gdyż do zdarzenia doszło w trakcie przejazdu samochodem prywatnym do miejsca pełnienia służby. Przyczyną wypadku było naruszenie przepisów kodeksu drogowego przez innych użytkowników dróg. Komisja powypadkowa, w wyniku dokonanych ustaleń, stwierdziła, że wypadek nastąpił podczas wykonywania obowiązków służbowych lub czynności określonych w art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 grudnia 1972r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz.U. Nr 53, poz. 345 ze zm.). Należy wyjaśnić, iż ww. art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 grudnia 1972r. stanowi, że za wypadek pozostający w związku z pełnieniem służby w Policji uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które zaszło podczas lub w związku z odbywaniem bezpośredniej drogi do miejsca i z miejsca wykonywania czynności określonych w pkt 1-7 (podkreślenie Sądu) tj. 1) z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych, 2) z wykonywaniem czynności w interesie służby, nawet bez polecenia przełożonych, 3) z wykonywaniem funkcji lub zadań zleconych przez działające w resorcie spraw wewnętrznych organizacje polityczne, zawodowe albo społeczne, 4) z ratowaniem ludzi lub ich mienia z grożącego niebezpieczeństwa albo ratowaniem mienia społecznego przed zniszczeniem lub zagarnięciem, 5) z udzielaniem przedstawicielowi organu państwowego pomocy przy spełnianiu przez niego czynności urzędowych, 6) z udziałem w pościgu lub ujęciu osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa albo ochroną innych obywateli przed napaścią, 7) z udziałem w czynach społecznych organizowanych w resorcie spraw wewnętrznych. Powyższe ustalenia pozwalają Sądowi przyznać rację organom orzekającym, że śmierć J. G. nie nastąpiła w związku z żadną z wymienionych przesłanek, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Również stwierdzenia zawarte w protokole powypadkowym z dnia 8 maja 2013r. nie podważają powyższych ustaleń. Należy również zauważyć, iż w uzasadnieniu do projektu ww. ustawy z dnia 8 lutego 2023r. wskazano, że jej celem jest zagwarantowanie wsparcia finansowego rodzinom funkcjonariuszy, żołnierzy, druhów ochotniczych straży pożarnych oraz ratowników górskich, którzy podczas realizowania swoich obowiązków stracili życie (podkreślenie Sądu). Podejmując zaś decyzję o przyznaniu świadczenia pieniężnego członkom rodziny funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych, którzy poza służbą podjęli czynności związane z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego, ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia skutkujące narażeniem własnego życia lub zdrowia, kierowano się potrzebą zapewnienia wsparcia członkom rodzin funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych, którzy poza służbą podjęli czynności na rzecz ochrony dobra wspólnego skutkujące ich śmiercią. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wskazane powyżej okoliczności nie miały miejsca. Ponadto należy podkreślić, że przyznanie świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z 8 lutego 2023r. ma być dodatkowym zadośćuczynieniem na wypadek śmierci funkcjonariuszy w szczególnych, zagrażających życiu i zdrowiu okolicznościach, a nie w każdym przypadku śmierci w związku ze służbą. Odnosząc się zarzutów zawartych w skardze, tj. naruszenia przepisów postępowania administracyjnego art. 7 w zw. z art. 218 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z art. 217§ 2 k.p.a., Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała zaś, że brak jest podstaw do wydania wnioskowanego zaświadczenia. Zasadnie zatem organ odwoławczy zastosował kwestionowany przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. W świetle jego regulacji i wskazanych wyżej rozważań, nie można bowiem uznać, że śmierć męża skarżącej nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych innych niż wymienione w ust. 1, w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), sąd skargę oddalił.