VIII SA/Wa 815/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 30 sierpnia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z 27 czerwca 2022 r., Nr [...];

Zaskarżoną decyzją z 30 sierpnia 2022 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, SKO, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. (dalej: Wójt, organ I instancji) z 27 czerwca 2022 r., znak: [...]. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z 18 maja 2022 r. I. B. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką E. B., urodzoną 5 czerwca 1949 r., która orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 6 maja 2022 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności - do 31 maja 2025 r. We wskazaniach podano, że niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednocześnie w orzeczeniu wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 marca 2022 r., natomiast nie dało się w tym przypadku ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Jednocześnie do wniosku wnioskodawczyni dołączyła akt zgonu ojca – T. B., który zmarł 2 sierpnia 2011 r. Decyzją z 27 czerwca 2022 r. nr [...] Wójt, działając m.in. na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615, dalej: u.ś.r.), odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że odmowa przyznania ww. świadczenia została spowodowana faktem niepowstania niepełnosprawności matki wnioskodawczyni przed 18 lub 25 rokiem w trakcie nauki w szkole, co stanowiło negatywną przesłankę z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ I instancji wskazał na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13, w którym stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jednak jego skutkiem nie jest uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., tylko wykreowanie obowiązku dla ustawodawcy do poprawy stanu prawnego w tym zakresie, aby przywrócić równe traktowanie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że nie widzi związku między niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką, ponieważ zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby na część etatu w niepełnym wymiarze czasu pracy czy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Wójt stwierdził też, że czynności, które wykonuje skarżąca, opiekując się matką, można równie dobrze wykonywać, będąc w zatrudnieniu. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym podniosła, że nie może podjąć żadnej pracy nawet dorywczej, ponieważ musi być dostępna i gotowa do opieki 24 godziny na dobę. Dodała, że czasem zabiera mamę do siebie do domu na dłuższy okres, kiedy ta źle się czuje lub gdy wyjdzie ze szpitala. Wskazała, że z pracy dorywczej nie utrzyma rodziny, a ma jeszcze 5 letnią córkę, o którą też musi zadbać. Kolegium decyzją z 30 sierpnia 2022 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania strony, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności odniosło się do ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, wskazując, że z uwagi na jego treść nie podziela stanowiska organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy uznał, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (por. np. wyroki NSA z 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 8/19; z 29 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 300/19, - wyroki dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: cbosa). Niezależnie od powyższego Kolegium uznało, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie została spełniona przesłanka sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką w sposób stały i ciągły oraz w zakresie, jaki uniemożliwiałby jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby na część etatu. Skarżąca nie sprawuje opieki całodobowo, mieszka w innej miejscowości (Ś., gmina W.) wraz z mężem i 2 dzieci (syn ma 20 lat, córka 6 lat), dojeżdża do matki do R. na kilka godzin dziennie (od 8 do 10-11 oraz od 13 do 16), ponadto musi opiekować się małoletnią córką. Organ II instancji wprawdzie podkreślił, że E. B. ma problemy z poruszaniem się, przede wszystkim po wypadku samochodowym w 2011 r., podczas którego doszło do złamania obu nóg. Z tego powodu przeszła kilka bardzo skomplikowanych operacji. Była też na rencie z powodu zwyrodnienia kręgosłupa (dyskopatia), a po wypadku ujawniła się cukrzyca typu II, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca i zaćma. Jest pod stałą opieką lekarzy, jednak większość czynności samoobsługowych wykonuje samodzielnie, np. przygotowanie i spożywanie posiłków, korzystanie z toalety i WC, ubieranie i rozbieranie się, panowanie nad moczem i stolcem czy poruszanie się po mieszkaniu. Matka strony wymaga pomocy przede wszystkim przy wejściu do wanny i wyjściu z wanny oraz koniecznie asekuracji drugiej osoby po opuszczeniu mieszkania (np. wyjście na spacer). W takiej sytuacji nie jest wymagana opieka całodobowa. Kolegium zauważyło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad rodzicem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie organ I instancji trafnie uznał, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką i jednocześnie niezbędnej dla niej w chwili obecnej nie wyklucza podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia, chociażby na część etatu. Charakter i zakres opieki oraz pomocy, jakiej wymaga matka skarżącej, został potwierdzony w zgromadzonym materiale dowodowym i wynika z niego, że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności jest ona w dużym stopniu samodzielna, jeśli chodzi o funkcjonowanie w domu, gdzie porusza się sama, samodzielnie ubiera się i rozbiera, utrzymuje higienę osobistą, jak również spożywa samodzielnie posiłki i przyjmuje leki. Kolegium podkreśliło, że konieczność wykonywania takich czynności jak: sprzątanie, robienie zakupów, pomoc w przygotowaniu posiłków, zawiezienie do lekarza, nie są czynnościami uniemożliwiającymi skarżącej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby na część etatu. Czynności te mogą być wykonane w ciągu dnia w uzgodnionym czasie i z pewnością nie kolidują z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową, czego przykładem są liczne rodziny, gdzie pełnoletnie dzieci pracują, ale także opiekują się swoimi niepełnosprawnymi rodzicami przed pracą i po pracy, tj. podają leki, robią zakupy, przygotowują posiłki, sprzątają, piorą, umawiają wizyty lekarskie i zawożą do lekarza. Oczywiście zakres czynności opiekuńczych w ciągu dnia zależy przede wszystkim od stanu zdrowia niepełnosprawnego członka rodziny. W świetle ustalonego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego Kolegium stwierdziło, że zakres opieki i pomocy, jakiej wymaga matka skarżącej, i jednocześnie sprawowanej przez stronę, nie wskazuje na wystąpienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a mianowicie niemożliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki. Zdaniem Kolegium, przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez: a) wadliwie pominięcie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 6 maja 2022 r. dotyczące E. B., w którym wskazano, że wymaga ona korzystania ze stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nadto że zaliczona ona została do znacznego stopnia niepełnosprawności, b) błędne ustalenia co do rzekomej możliwości wykonywania szeregu czynności samodzielnie przez E. B., mimo że organ nie posiada w tym zakresie wiedzy specjalnej (medycznej), nie jest więc w stanie samodzielnie poczynić ustaleń w tej kwestii, a dodatkowo ustalenia te są sprzeczne z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wskazanym powyżej, c) dowolne i błędne wskazanie, że strona nie zajmuje się swoją mamą w sposób stały i ciągły, w sytuacji gdy zajmuje się nią codziennie od lat, często przyjeżdżając nawet kilka razy w ciągu doby oraz śpiąc u niej, wykonuje czynności dotyczące podstawowych potrzeb mamy, jak m.in. ubieranie, mycie, sprzątanie, pranie, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, karmienie, kupowanie leków i pilnowanie, aby były one systematycznie przyjmowane, dokonuje codziennych pomiarów jej ciśnienia i cukru, ponadto zawozi ją do lekarzy, d) pominięcie faktu, że nieustannie dochodzi do pogorszenia się stanu zdrowia jej mamy i nawet jeśli jednego dnia jest ona w stanie przykładowo samodzielnie zjeść przygotowany przez nią posiłek, to już następnego musi zostać nakarmiona, a ponadto zdarzają się okresy, kiedy z uwagi na owe pogorszenia skarżąca zabiera mamę do siebie, gdzie mieszka do czasu polepszenia się stanu jej zdrowia, e) lakoniczne powołanie się na fakt, że strona mieszka w innej miejscowości niż jej mama, w sytuacji gdy odległość między nimi wynosi jedynie około 10 km i dojazd do niej zajmuje tylko ok. 10 minut, przez co praktycznie w każdej chwili jest w stanie natychmiast u niej być, f) nierozważenie właściwie sytuacji rodzinnej skarżącej, szczególnie w kontekście dzieci, w sytuacji gdy starszy syn ma już 20 lat, jest pełnoletni i nie wymaga żadnej opieki ze strony rodziców, zaś co do córki w wieku 6 lat, to opiekę nad nią sprawuje również jej ojciec oraz starszy syn, którzy rozumieją zaistniałą sytuację, w tym w szczególności fakt, że strona musi opiekować się ciężko chorą mamą; nadto córka wnioskodawczyni uczęszcza do zerówki, więc znaczną część dnia spędza w przedszkolu, gdzie nie jest wówczas wymagana opieka rodziców. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o w spieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak wynika z akt sprawy E. B. jest wdową i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wiąże się z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym samym skarżąca, jako jej córka (zstępna), jest uprawniona na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad swoją niepełnosprawną matką. Dokonując wykładni tego przepisu należy mieć na uwadze cel regulacji zawartej w przepisach u.ś.r., jakim jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16, publ. cbosa). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19 (publ. cbosa) treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej lub jej nie podejmują, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Przy czym opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostające z tą opieką w związku przyczynowo - skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy jako podstawę odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazał brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną opieką, uznając, że czynności wykonywane przez nią w stosunku do matki ograniczają się do typowych czynności życia codziennego, które wykonywane są przez większość dzieci wobec starszych rodziców i dodatkowo łączone są z pracą zawodową, bowiem zakres udzielanej pomocy nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem organów matka skarżącej, pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności, jest w dużym stopniu samodzielna, jeśli chodzi o funkcjonowanie w domu: sama się w nim porusza, samodzielnie się ubiera i rozbiera, utrzymuje higienę osobistą oraz spożywa samodzielnie posiłki i przyjmuje leki. Natomiast takie czynności, które wykonuje przy niepełnosprawnej matce skarżąca, a mianowicie: sprzątanie, robienie zakupów, pomoc w przygotowaniu posiłków, zawiezienie do lekarza, nie kolidują z możliwością podjęcia przez nią pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu taka ocena materiału dowodowego zarówno Kolegium, jak i organu I instancji, jest dowolna. Organy bowiem pominęły niekwestionowaną okoliczność, że wnioskodawczyni przebywa u matki codziennie przez około 6 godzin w dwóch przedziałach czasowych: od 8 do 10-11 oraz od 13 do 16 (oświadczenie strony z 3 maja 2022 r., wywiad środowiskowy z 3 czerwca 2022 r.). Poza tym przyjeżdża do matki również wieczorem, jeśli jest taka potrzeba, jak również jest z nią w stałym kontakcie telefonicznym. Matka skarżącej po wypadku samochodowym, który miał miejsce w 2011 r., ma problemy z poruszaniem się (jest po złamaniu obu nóg oraz po skomplikowanych operacjach), a dodatkowo ujawniły się choroby takie, jak: niewydolność serca, zaćma, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni w związku z opieką nad matką pobierała w przeszłości świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 2011 r. do 2013 r. Poza sporem pozostaje nadto okoliczność, że pomocy udziela jej jedynie skarżąca, mimo że osoba wymagająca opieki posiada jeszcze inne dzieci - 2 synów, z których jeden nie interesuje się matką, a drugi pracuje w delegacjach za granicą. W ocenie Sądu trudno wymagać od skarżącej, aby dojeżdżając do niepełnosprawnej matki w celu opieki codziennie po 2 razy (co łącznie z dojazdami wynosi około 6-7 godzin dziennie) oraz będąc w ciągłej jej dyspozycji "pod telefonem", mogła jeszcze podjąć pracę zawodową, chociażby w niepełnym wymiarze. Organ odwoławczy nie wyjaśnił, w jakim zakresie skarżąca mogłaby podjąć zatrudnienie przy ustalonych w toku postępowania granicach czasowych codziennej opieki nad niepełnosprawną matką, która tylko w niewielkim zakresie jest samodzielna, tj. przy niektórych czynnościach w domu. Z uwagi na swoje schorzenia E. B. ma znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji, co wynika wprost z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ocena Kolegium, że matka strony jest "w dużym stopniu samodzielna" nie jest swobodna, nie uwzględnia całokształtu materiału dowodowego, tylko fragment dotyczący jej funkcjonowania w domu. Tymczasem skarżąca w skardze podniosła, że stan zdrowia mamy pogarsza się, przez co wymaga ona pomocy nawet przy ubieraniu się, myciu czy jedzeniu. Zdarza się, że choroby, które posiada, nie pozwalają jej na samodzielne podniesienie się z łóżka. Skarżąca jest do jej dyspozycji całą dobę, więc nie ma możliwości podjęcia pracy nawet na niepełny etat (oświadczenie strony z 20 września 2022 r.). W ocenie Sądu organy błędnie zinterpretowały zakres niezbędnej opieki nad E. B., wymagany do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że nie jest ona ciągła i stała. Do spełnienia tej przesłanki, wbrew stanowisku SKO, nie jest wymagana opieka całodobowa nad osobą niepełnosprawną. Wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki w stosunku do osoby niepełnosprawnej – w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności – może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. wyroki WSA: w Lublinie z 20 października 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 531/22, publ. cbosa; w Olsztynie z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 231/21, publ. Lex nr 3171662). Sprawowanie opieki nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale, przez cały dzień". Nie chodzi tu o ocenę charakteru sprawowanej opieki, ale ustalenie częstotliwości świadczonej pomocy (por. wyrok NSA z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19, publ. cbosa). Jak już wyżej podniesiono, opieka wnioskodawczyni nad swoją matką wynosi co najmniej 6 godzin dziennie, a żaden z braci nie pomaga jej przy tym. Nie można zatem oczekiwać i wymagać od skarżącej, aby w jej sytuacji rodzinnej podjęła zatrudnienie (organy nie wskazują na ile godzin dziennie), a jednocześnie w pełni spełniała opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Niewątpliwie skarżąca czynności opiekuńcze wobec matki wykonuje codziennie i pozostaje do stałej jej dyspozycji. Sąd w pełni podziela stanowisko strony zawarte w skardze, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zawiera przesłanki udzielania pomocy całodobowo. W tym zakresie warto w tym miejscu zacytować pogląd doktryny, przywołany w skardze, że opieka stała, poza tym, że wyklucza możliwość wykonywania pracy zarobkowej, powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać w dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Przy tym sprawowanie stałej opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązku bez przerwy, 24 godziny na dobę, oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (por. Piotr Rączka, Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021). Odnosząc się więc do wskazanej w zaskarżonej decyzji możliwości świadczenia przez skarżącą pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze, to należy mieć na uwadze, że wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki w stosunku do osoby niepełnosprawnej w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie stoi na przeszkodzie ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ani fakt niezamieszkiwania skarżącej razem z matką, ani fakt niesprawowania opieki całodobowo. W tym kontekście należy podkreślić, że przepisy procedury administracyjnej nakładają na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art.77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonania oceny tego materiału (art. 80 k.p.a.). Zwłaszcza, że w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Sądu organy winny ponownie ocenić, czy zakres opieki skarżącej nad swoją niepełnosprawną matką wyklucza możliwość podjęcia przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, na umowę zlecenie lub umowę o dzieło). Przy tej ocenie należy wziąć pod uwagę wytyczne wskazane przez Sąd oraz całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, uzupełnionego o przesłuchanie skarżącej w charakterze strony na powyższą okoliczność. W świetle powyższego Sąd uznał, że kontrolowane decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania wyjaśniającego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a organ odwoławczy dodatkowo naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazane uchybienia procesowe miały wpływ na błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. Dlatego uchylono zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Na marginesie należy jeszcze raz przypomnieć organowi I instancji, że z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U z 2014 r. poz. 1443). Organy administracji publicznej związane są tym orzeczeniem, dlatego nie mogą się uchylić od tego związania przez wzgląd na jakiekolwiek treści zawarte w uzasadnieniu takiego orzeczenia, czy też niepoprawienia tego stanu prawnego przez ustawodawcę.