VIII SA/Wa 813/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku Krajowego Związku Grup Producentów [...] i [...] – Spółdzielnia [...] o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanowił: odmówić dopuszczenia Krajowego Związku Grup Producentów [...] i [...] – Spółdzielnia [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

1.1. Pismem z [...] lutego 2017 r. Krajowy Związek Grup Producentów [...] i [...] – Spółdzielnia [...] (dalej: "Związek" lub "KZGPOiW") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony w sprawie ze skargi R. sp. z o. o. z siedzibą w W. [...] (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") na powołaną wyżej interpretację indywidualną z [...] czerwca 2016 r. Zdaniem Związku, z uwagi na jego cele statutowe oraz interes prawny, dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu nie budzi wątpliwości w świetle treści art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "uppsa"). 1.2. Z akt sprawy nie wynika przy tym, że Związek w niniejszej sprawie posiada uprawnienia strony, na podstawie przepisów art. 32 lub (i) art. 33 § 1 – 1a uppsa. Dodać należy, że wyrokiem z 22 lutego 2017 r., czyli przed wystąpieniem przez Związek o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu, Sąd oddalił skargę Spółki. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Związek nie wykazał, że wystąpiły alternatywne przesłanki przewidziane w art. 33 § 2 uppsa, uzasadniające dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd nie dopatrzył się podstaw do ich poszukiwania z urzędu. 2.1. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 uppsa, udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. 2.2. Rozważenia wymagało zatem przez Sąd, czy Związek posiada interes prawny w rozumieniu art. 33 § 2 uppsa lub (i) jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 uppsa, uprawnioną do działania w niniejszej sprawie jako dotyczącej zakresu jej statutowej działalności. 3.1. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Uprawnienie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika przysługuje między innymi organizacji społecznej, choćby nie posiadała osobowości prawnej, w zakresie jej działalności statutowej, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Dokonując wykładni art. 33 § 2 uppsa należy nadto wskazać, że organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej. Nadto udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji". Sąd administracyjny rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć przy tym zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 uppsa, realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. Ten kierunek wykładni potwierdza także rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy (2004)20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych, zachęcająca państwa do przyznawania prawa do wniesienia skargi do sądu także stowarzyszeniom lub innym osobom i ciałom - ale nie wszystkim, lecz tylko tym, które są uprawnione do "ochrony interesu zbiorowego" (por. postanowienie NSA z 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2/23). 3.2. Przedmiot postępowania sądowego w niniejszej sprawie dotyczy sądowej kontroli legalności indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanej z wniosku Spółki przez Ministra Finansów. Zgodnie z art.14k § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: "Op"), organ podatkowy prowadząc jurysdykcyjne postępowanie wymiarowe, nie ma obowiązku uwzględnienia treści interpretacji w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Także wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej nie stwarza dla wnioskodawcy obowiązku, lecz jedynie uprawnienie do zastosowania się do jej treści w toku realizacji ciążących na nim obowiązków podatkowych, co także wynika z art. 14k, czy art. 14m Op. Dopiero okoliczność wydania interpretacji indywidualnej, a następnie okoliczność zastosowania się do jej treści przez wnioskodawcę, z uwzględnieniem reguł zawartych w przepisach art. 14k – 14n Op, mogą stanowić elementy stanu faktycznego przyszłego postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego przez organy podatkowe wobec wnioskodawcy, który w tym postępowaniu występuje co do zasady jako podatnik, a więc podmiot podlegający konkretnemu obowiązkowi podatkowemu. Z zaistniałymi w ten sposób elementami faktycznymi, to jest po pierwsze wydaniem interpretacji, a po drugie zastosowaniem się wnioskodawcy do jej treści, ustawodawca wiąże określone skutki prawne polegające na zwolnieniu jedynie wnioskodawcy z obowiązku zapłaty podatku w zakresie wynikającym ze zdarzenia będącego przedmiotem interpretacji, co wynika z art. 14m Op. Z tej przyczyny, wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego należy rozpatrywać jedynie w charakterze czynności chroniącej wnioskodawcę, jako podatnika, na przyszłość. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 14k § 1 Op, gdzie ustawodawca założył, że zastosowanie się do interpretacji indywidualnej z uwzględnieniem norm wyrażonych w tym przepisie, nie może szkodzić wnioskodawcy. Wydany w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lutego 2017 r. (VIII SA/Wa 813/16) dotyczy interesu prawnego strony skarżącej (Spółki), tj. podmiotu, który wystąpił wcześniej do organu z wnioskiem o udzielenie interpretacji indywidualnej. Nie dotyczy zaś interesu prawnego Związku. Pierwsza przesłanka dopuszczenia go do udziału w postępowaniu, o której mowa w art. 33 § 2 uppsa, nie została zatem spełniona (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia 2011 r., II FSK 2300/10; wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej także jako: "CBOSA"). 3.3. Dodać należy, że z akt sprawy nie wynika, iż Związek nabył prawo do udziału w postępowaniu podatkowym na podstawie przepisów art. 133a Op. Nie wykazał, że występuje z wnioskiem o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowym ze skargi Spółki jako organizacja społeczna, gdyż sprawa dotyczy jego działalności statutowej (nie złożył do akt sądowych statutu). Z jego argumentacji wynika przy tym, że domaga się dopuszczenia go do udziału w niniejszym postępowaniu celem obrony interesów Spółki i innych członków Związku (zob. s. 4 – 7 wniosku). Zdaniem Sadu, uznać w tej sytuacji należy, że intencją Związku nie była realizacja interesu publicznego. To zaś oznacza, że nie wystąpiła także druga przesłanka przewidziana w art. 33 § 2 uppsa, gdyż Sąd podziela te poglądy prawne, w świetle których udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniami administracji (zob. postanowienia NSA: z 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2/23; z 29 kwietnia 2013 r., II FZ 174/13, Lex nr 1310050; ww. orzeczenia zostały przywołane przez M. Niezgódkę – Medek [w:] Komentarz do art. 25 oraz art. 33 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odpowiednio pkt 10 i pkt 6, Lex). 4. Zdaniem Sądu, w świetle powyższych rozważań należało odmówić Związkowi dopuszczenia go do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego, bez konieczności kontynuowania tego postępowania incydentalnego z wniosku Związku celem ustalenia, czy występuje on jako organizacja społeczna uprawniona do działania w niniejszej sprawie ze skargi Spółki jako dotyczącej zakresu statutowej działalności Związku. Istotnym jest również to, że w przedmiotowej sprawie dla Krajowego Związku Grup Producentów [...] i [...] – Spółdzielnia [...] w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne prawa lub obowiązki. 5. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 33 § 2 w związku z przepisami art. 179a i art. 193 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.