VIII SA/Wa 774/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi E. K., K. K., M. K. na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Prezes Agencji Mienia Wojskowego (dalej także: "Prezes AMW") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku E. K. działającej w imieniu własnym oraz dzieci K. K. i M. K., o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie dopłaty do odprawy mieszkaniowej. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: E. K., działająca w imieniu własnym oraz dzieci pismem z dnia [...] marca 2016 r. wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] (dalej także jako: "organ I instancji") z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie dopłaty do odprawy mieszkaniowej kwot po [...] zł dla każdej ze stron. Organ I instancji po rozpatrzeniu powyższego wniosku ww. postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r., działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dn. 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej jako: k.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale także może to wynikać z innych przyczyn, najczęściej przedmiotowych. Taką przesłanką w niniejszej sprawie, w ocenie organu, jest rozstrzygnięcie sprawy wypłaty odprawy mieszkaniowej decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., która jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Żądanie wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją, która pozostaje w obrocie prawnym, czyli w okolicznościach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania. E. K. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Wnosząc o jego uchylenie, podniosła, że argumentacja organu zawarta w treści zaskarżonego postanowienia dotyczy przedmiotu, który nie był badany w postępowaniu zakończonym powoływaną przez organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., bowiem dopiero po jej wydaniu NSA wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1165/14, przesądził, że wskaźnik ceny 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu powinien być wyliczony w inny sposób, niż to wskazano w tej decyzji. Prezes AMW utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji ww. postanowieniu z dnia [...] lipca 2016 r. podniósł, iż prawidłowo zostało stwierdzone, że wniosek E. K. o wypłatę odprawy mieszkaniowej był już rozpatrywany przez właściwego w poprzednim stanie prawnym Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...], który decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. orzekł o wypłacie stosownych świadczeń na rzecz wnioskodawczyni oraz jej dzieci, decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Wobec powyższego zasadnie organ I instancji stwierdził, że zachodzi tożsamość wniosku złożonego w dniu [...] marca 2016 r. przez E. K. ze sprawą, która została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną z dnia [...] sierpnia 2014 r. o wypłacie odprawy mieszkaniowej. Tym samym przyjąć należy w ocenie Prezesa AMW, że w niniejszej sprawie zaistniała przeszkoda przedmiotowa czyniąca niemożliwym rozpoznanie kolejnego wniosku stron o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Bez znaczenia pozostaje określenie wniosku "o dopłatę do odprawy mieszkaniowej", bowiem przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują wydania decyzji w przedmiocie dopłaty do odprawy mieszkaniowej. Zatem wydanie kolej decyzji w tej samej sprawie byłoby obarczone wadą nieważności o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. wniosła E. K. (dalej także jako: "skarżąca"). Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie istnieją przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego, pomimo że rozstrzygana sprawa i sprawa zakończona decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie są sprawami tożsamymi w rozumieniu powołanego przepisu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi, na poparcie swoich twierdzeń skarżąca wskazała, że argumentacja zawarta we wniosku z dnia [...] marca 2016 r. dotyczyła przedmiotu, który nie był badany w toku rozpoznawania sprawy, bowiem dopiero po wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r., NSA w wyroku z dnia 13 listopada 2015 r. przesądził, że wskaźnik ceny 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu winien być wyliczony w inny sposób niż wskazano to w tej decyzji. W związku z powyższym organ administracyjny powinien potraktować wniosek z marca 2016 r. jako wniosek inicjujący nowe postępowanie administracyjne. W odpowiedzi na skargę Prezes AMW wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga podlegała oddaleniu. Przepis art. 61a k.p.a. przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie żądania przez osobę nie będącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym o charakterze oczywistym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do jednoznacznego stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Zastosowanie instytucji określonej w art. 61 a § 1 k.p.a. powinno być zatem ograniczone do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Za "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. uznać należy przypadki, gdy żądanie wszczęcia postępowania nie dotyczy sprawy indywidualnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności dotyczy sytuacji, której legalność kontrolował sąd administracyjny i skargę oddalił, czy też gdy żądanie wszczęcia postępowania nie dotyczy sprawy administracyjnej czy leżącej we właściwości organów administracji publicznej (tezy 1 i 4 komentarza do art. 61a k.p.a. A. Wróbel). Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 22 lipca 2014 r. w sprawie I OSK 1635/14, uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego może być także oczywisty brak podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie oraz niewątpliwie, powaga rzeczy osądzonej zaistniała w odniesieniu do żądania zgłoszonego przez stronę. W okolicznościach kontrolowanej sprawy Prezes AMW słusznie wziął pod uwagę, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. wydana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...], którą orzeczono o przyznaniu i wypłacie na rzecz skarżącej i jej dzieci świadczenia odprawy mieszkaniowej. Sąd podziela poglądy organu, że nie można uznać argumentacji skarżącej, iż przedmiotem jej żądania aktualnie jest dopłata do otrzymanej odprawy mieszkaniowej w związku z wadliwie przyjętym wskaźnikiem ceny 1 m2 lokalu użytkowego. Zasadnie organy podnoszą, że przepisy regulujące sprawy zakwaterowania Sił Zbrojnych RP nie przewidują świadczenia w formie dopłaty do otrzymanej odprawy mieszkaniowej. W tej sytuacji wobec stwierdzenia, że żądanie skarżącej dotyczy wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją, która pozostaje w obrocie prawnym powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W literaturze i orzecznictwie akcentuje się bowiem bezwzględne obowiązywanie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie (res iudicata). Zasadnicze znaczenie ma zatem ustalenie tożsamości spraw administracyjnych rozstrzygniętych z jednej strony wcześniejszą decyzją ostateczną i z drugiej strony wyznaczonej zakresem sformułowanego przez stronę żądania. Z tożsamością sprawy mamy do czynienia w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. W tych okolicznościach organy zobowiązane są, o ile postępowanie w tożsamym przedmiocie toczyło się i zapadło rozstrzygnięcie, do uwzględnienia w toku postępowania tej kwestii. Zatem w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. W ocenie Sądu, taka sytuacja miała miejsce w rozstrzyganej sprawie, a ustalenia faktyczne i ocena prawna dokonana przez organy obu instancji, w pełni zasługują na akceptację. Powielanie kolejny raz wskazanych w zaskarżonym postanowieniu twierdzeń i argumentów nie znajduje w tym miejscu uzasadnienia. Jedynie sygnalizacyjnie należy wskazać, że w okolicznościach podnoszonych przez skarżącą, ewentualnym trybem wzruszenia ostatecznej decyzji przyznającej jej świadczenie do odprawy mieszkaniowej, w związku z kwestionowaną wysokością kwotową tego świadczenia, może być wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeżeli skarżąca wykaże spełnienie przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania wznowieniowego. Mając na względzie powyższe stwierdzenia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.