Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VIII SA/Wa 701/23

Wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2024 r., VIII SA/Wa 701/23 – transport drogowy i przewozy

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
26 kwietnia 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z 7 sierpnia 2023 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ, GITD) na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., dalej k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2022 r., poz. 2539), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.; dalej: u.t.d.) utrzymał w mocy decyzję własną z 15 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na [...] Sp. [...] z siedzibą w K. (dalej: skarżąca, strona, spółka) kary pieniężnej w wysokości 1.500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 12 października 2021 r. o godzinie 09:23 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (dalej: SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE _[...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] M.(skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł K.. Powyższe zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. W wyniki dokonanej kontroli stwierdzono, że ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w SPOE KAS jednak do konta rozliczeniowego nie przypisano urządzenia umożliwiającego pobór opłaty. Dodatkowo nie stwierdzono uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Z danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynikało, że użytkownikiem ww. pojazdu była spółka [...]Sp. [...] Odcinek drogi krajowej nr [...] M.(skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł K. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 2 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Pismem z 10 czerwca 2022 r. GITD zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonego naruszenia oraz pouczył ją o treści art. 10 § 1 k.p.a. Następnie pismem z 4 sierpnia 2022 r. organ poinformował stronę o zmianie kwalifikacji naruszenia ze względu na ustalenia dokonane w toku prowadzonego postępowania Zawiadomienie doręczono stronie 10 sierpnia 2022 r. i pozostało bez odpowiedzi. Decyzją z 15 lutego 2023 r., nr [...] nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 t poruszał się 12 października 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej. Z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, że za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ pojazd pomimo zarejestrowania pojazdu w SPOE KAS z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia służącego do poboru opłat. Ponadto opłata nie była uiszczana z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Od powyższej decyzji pismem z 28 lutego 2023 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie: a) prawa materialnego tj. - art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 131 ust. 1 u.d.p poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w sytuacji kiedy spółka z odpowiednim wyprzedzeniem złożyła wniosek o rejestrację pojazdu w systemie e-Toll. Brak rejestracji pojazdu w systemie e-Toll na dzień wykonywania kontrolowanego przejazdu wynikał z powodów technicznych wynikających z nieprawidłowości w funkcjonowaniu na początku października 2021 r. systemu do wymiany danych, pomiędzy systemem e-Toll a operatorami kart flotowych; b) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania: - art. 7 w zw. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i pominięcie okoliczności zarejestrowania pojazdu przed dniem 1 października 2021 r.; - art. 189f § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji procesu weryfikacji przesłanek przemawiających za ewentualnym zastosowaniem jednego z środków prawnych określonych w art. 189f § 1 k.p.a. lub art. 189e k.p.a. z ograniczeniem się do arbitralnego stwierdzenia, iż organ nie znalazł przesłanek do zastosowania ww. art.; - art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak zastosowania środka prawnego wynikającego z tego przepisu, gdy tymczasem waga naruszenia stwierdzonego w zaskarżonej decyzji jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa. Ponadto wniósł o wystąpienie do spółki [...] Sp. [...] w W. z zapytaniem : - kiedy pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zgłoszony o systemu e-Toll, - kiedy w systemie e-Toll została aktywowana usługa dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], - czy do konta w systemie e-Toll prowadzonego dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] przypisano urządzenie umożliwiające pobór opłaty elektronicznej, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej kiedy to nastąpiło. Stawiając powyższe zarzuty wniósł o 1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, ewentualnie: 2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie na postawie art. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, ewentualnie: 3. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu pełnomocnik strony wskazuje, iż strona dokonała przed dniem 1 października 2021 r. wszystkich czynności niezbędnych do aktywowania usługi do uiszczenia opłaty elektronicznej w systemie e-Toll dla pojazdu będącego przedmiotem postępowania. Natomiast w dniu kontrolowanego przejazdu, rejestracja była nadal w procesie przetwarzania, co wynika z informacji przekazanych przez spółkę [...] Sp. [...]Ponadto rejestracja pojazdu była dokonana za pośrednictwem operatora [...] Sp. [...] Strona nie ponosi winy za przedłużający się proces aktywowania usługi, który powstał z przyczyn technicznych i wynikał z braku prawidłowego połączenia systemu e-Toll, a nie błędów formalnych popełnionych przez stronę, bądź operatora [...] Sp. [...] Strona dochowała należytej staranności w zakresie spełnienia wymogów dotyczących uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą systemu e-Toll, ponieważ zaopatrzyła przedmiotowy pojazd we właściwe urządzenie oraz aktywowała usługę z wyprzedzeniem. Operator [...] wybrany na wykonawcę praformy integracyjnej do wymiany danych nie wywiązał się z terminowego zgłoszenia danych do systemu e-Toll w celu pełnej aktywacji. Spółka próbowała się posiłkować aplikacją mobilną, jednak ona nie zadziałała. Strona nie mogła wstrzymać przejazdu w dniu naruszenia, gdyż był on wykonywany na rzecz swojego kontrahenta i wiązał by się z powstaniem szkody po stronie Spółki związanej z koniecznością uiszczenie kary umownej i ryzykiem utraty kolejnych zleceń. Wskazał, że waga naruszenia prawa jest znikoma, ponieważ nie wynika z zawinionego działania lub zaniechania spółki, a jest związana z przyczynami na które spółka nie miała wpływu. Poza tym spółka obecnie prawidłowo korzysta i uiszcza opłaty, co oznacza, że trwale zaprzestała naruszania prawa. Ponadto na oficjalnej stronie etoll.gov.pl widniała informacja, że "W początkowym okresie po wygaszeniu viaTOLL, będzie stosowane przede wszystkim pouczanie, a nie karanie". To efekt wniosków wyciągniętych z przebiegu wdrożenia systemu viaTOLL". Wskazując powyższe pełnomocnik wnosił o odstąpienie od dalszego postępowania w sprawie i uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę GITD przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a. o dane z systemu elektronicznego poboru opłat tj. systemu e-TOLL CRM SERVICE. Na podstawie uzyskanych informacji GITD ustalił, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany w SPOE KAS 12 października 2021 r. Do pojazdu przypisano urządzenie pokładowe, z którym została nawiązana relacja 12 października 2021 r. o godz. 20:52. Pierwsza odnotowana transakcja w wykazie opłat dla ww. pojazdu nastąpiła 13 października 2021 r. o godz. 17:51, czyli po odnotowanym naruszeniu. Natomiast w oparciu o pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w P. z 4.listpada 2019 r . organ ustalił, że odcinek autostrady [...] M.(skrzyżowanie z drogą gminną nr [...])- węzeł K. był oznakowany tabliczkami T-34. Znaki informujące o konieczności uiszczania opłaty elektronicznej były umieszczone prawidłowo. Po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów organ wskazał, w obszernym uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu znajdujących w sprawie przepisów, że nowy system poboru opłat elektronicznych e-TOLL został wprowadzony w dniu 1 października 2021 r., a użytkownicy mieli możliwość zarejestrowania się w systemie oraz wnoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy za pośrednictwem urządzeń dedykowanych do wnoszenia opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL, czyli darmowej aplikacji instalowanej na urządzeniu mobilnym, lokalizatorów fabrycznie zamontowanych w pojazdach (ZSL) lub urządzeń pokładowych (OBU). Rejestracja w elektronicznym systemie poboru opłat e-TOLL jest obowiązkowa dla wszystkich, którzy chcą poruszać się po drogach płatnych pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu lub zestawu pojazdów powyżej 3,5 tony. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w momencie naruszenia był zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano urządzenia umożliwiającego uiszczanie opłaty elektronicznej. Urządzenie OBE zostało połączone z ww. pojazdem i aktywowane, po odnotowanym naruszeniu. Organ stwierdził, że okoliczności podniesione przez stronę nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia lub zmiany wysokości kary, umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego organ wskazał, że nie można również uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Odnośnie wniosku o wystąpienie do spółki [...], G.I.T.D wywiódł, że zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Przeprowadzanie kolejnych dowodów miałoby na celu jedynie przedłużanie postępowania. Podsumowując, GITD stwierdził, że okoliczności podniesione przez pełnomocnika strony nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Okoliczności te nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na wyłączenie możliwości ukarania strony w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej (art. 189e k.p.a.) lub odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowaniu pouczenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.), gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. GITD zaznaczał, że na podstawie ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego co prawda istnieje możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wobec strony, jednakże po dokonaniu analizy przedmiotowej sprawy nie znalazł podstaw do zastosowania ww. instytucji. Organ podkreślał, że strona uchybiła podstawowemu obowiązkowi korzystającego z drogi publicznej, a obowiązkiem tym jest uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd. Obowiązek ten dotyczy wszystkich użytkowników publicznych dróg płatnych, w żadnym razie nie można, więc mówić o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto przedmiotowe naruszenie nie zostało spowodowane działaniem siły wyższej. W sprawie nie ma zatem podstaw do zastosowania art. 189e k.p.a. Podniósł, że wobec strony stwierdzono wielokrotne naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej i nie jest to jedyna kara pieniężna nałożona na stronę za powstałe naruszenia, zatem strona w sposób znaczący naruszyła dobro chronione prawem, co wyklucza możliwość zastosowania wobec niej instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ podkreślił, że strona była świadoma, że kontrolowany pojazd nie został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat i tym samym jej pobór jest niemożliwy, to świadomie naraża się na sankcje, a takiego postępowania nie można usprawiedliwić i rozważać w kontekście odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Strona złożyła skargę na opisaną decyzją wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym, kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wniosku dowodowego w postaci wystąpienia do podmiotu [...] sp. [...] z siedzibą w W. z zapytaniem: - kiedy pojazd o nr. rej. [...]0 został zgłoszony do systemu e-TOLL - kiedy w systemie e-TOLL została aktywowana usługa dla pojazdu nr. rej. [...] - czy do konta w systemie SPOE KAS prowadzonego dla pojazdu o nr. j.w. przypisano urządzenie umożliwiające pobór opłaty elektronicznej, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, kiedy to nastąpiło?, który został złożony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jego przedmiotem są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie; b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i pominięcie okoliczności zgłoszenia pojazdu będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji do systemu e-TOLL przed 1 października 2021 r., c) art. 189f § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe przyjęcie w zaskarżonej decyzji, iż powodem braku możliwości zastosowania wobec Skarżącego jednego ze środków prawnych określonych w art. 189f § 1 k.p.a. lub art. 189e k.p.a. jest rzekome dopuszczanie się przez Skarżącego wielokrotnego naruszania obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, które to stwierdzenie jest konsekwencją nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego w zakresie przyczyn braku prawidłowej rejestracji pojazdów Skarżącego w e-TOLL w okresie wrzesień-październik 2021 r., d) art. 189f § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez brak zastosowania środka prawnego wynikającego z tego przepisu, gdy tymczasem waga stwierdzonego w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała dalszego naruszania prawa; 2) prawa materialnego: - art. 8 §1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l ust. 1 u.d.p poprzez wymierzenie Spółce kary pieniężnej w sytuacji, kiedy Spółka z odpowiednim wyprzedzeniem złożyła wniosek o rejestrację pojazdu w systemie e-TOLL a brak rejestracji pojazdu w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz brak uiszczenia opłaty elektronicznej na dzień wykonania przejazdu będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji nastąpił z powodów technicznych wynikających z nieprawidłowości w funkcjonowaniu na początku października 2021 r. systemu teleinformatycznego do wymiany danych pomiędzy nowym systemem poboru opłat drogowych e-TOLL a operatorami/wystawcami kart flotowych (FCI). Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z wydruków ze stron internetowych, które wskazał dla stwierdzenia faktu występowania w okresie przejściowym trudności oraz problemów technicznych w rejestracji oraz korzystaniu z systemu e-TOLL. Stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji w całości, zasądzenie od Organu administracji publicznej na rzecz Skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wynikające z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja GITD z 7 sierpnia 2023 r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Stosownie zaś do art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej - Dz. U z 2021 r. poz. 32 ze. zm.). Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19. Po pierwsze, zaznaczenia wymaga, że faktu przejazdu pojazdu należącego do skarżącej po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej skarżąca nie kwestionuje, jest on bezsporny, a jego okoliczności zostały właściwie udokumentowane w aktach sprawy. Odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Powyższe nie oznacza jednak automatyzmu w działaniu organu i nie zwalnia go z obowiązku prawidłowego tj. zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania jego kompleksowej oceny. Stosowanie przepisów o nałożeniu kary pieniężnej nie może prowadzić do rezultatu, który byłby niezgodny z prawem. Odrzucenie a priori możliwości zwolnienia podmiotu od odpowiedzialności administracyjnej byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego – zasadą bezpieczeństwa prawnego i zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa, znajdującymi swój wyraz również w art. 8 § 1 k.p.a. Wynikającą z przywołanych wyżej przepisów prawną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, jest przejazd określonym pojazdem samochodowym, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Wykonywanie przejazdu w tak określonych warunkach, a więc z naruszeniem obowiązku uiszczenia za ten przejazd wymaganej opłaty, stanowi czyn podlegający karze administracyjnej. Z przywołanego przepisu, ani też z innych przepisów ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie wynika, aby ustawodawca uzależnił możliwość i dopuszczalność nałożenia omawianej kary od potrzeby wykazania przez organ innych jeszcze okoliczności, niż okoliczność przejazdu bez uiszczenia opłaty, co stanowi fakt główny w sprawie o nałożenia kary pieniężnej. Zważywszy powyższe stwierdzić należy, że skoro to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, to za oczywiste uznać należy, że to one właśnie wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Realizacja wskazanego wymogu przez organ administracji publicznej orzekający w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie określonej w art. 13k ust. 1 u.d.p., stanowi tym samym podstawowe kryterium oceny zgodności z prawem decyzji o wymierzeniu tej kary. W omawianej kategorii spraw, nałożenie na podstawie wymienionego przepisu ustawy o drogach publicznych kary pieniężnej mogą więc uzasadniać tylko i wyłącznie takie ustalenia, które znajdując odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy i zebranych w niej dowodach jednoznacznie wskazują, że dany podmiot zrealizował swoim działaniem/zaniechaniem znamiona deliktu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym przepisie, tj. wykonując przejazd pojazdem samochodowym po drodze krajowej lub jej odcinku, za który pobierana jest opłata elektroniczna, przejazd ten wykonywał bez uiszczenia tej opłaty. Z akt rozpoznawanej sprawy jednoznacznie wynika, iż przyczyną braku poboru opłaty elektronicznej za zarejestrowany przejazd był nieprawidłowo przeprowadzony przez użytkownika proces rejestracji pojazdów. Proces ten nie został zakończony. W dniu zdarzenia użytkownik miał aktywne konto, ale zarejestrowano w systemie tylko pojazd, natomiast urządzenia pokładowe przypisano do ww. pojazdu i aktywowano już po naruszeniu tj.12 października 2021 r. o godz. 20:52. Przy właściwie wykonanym procesie zgłoszenia pojazdu w SPOE KAS rejestrujący otrzymuje informację, że pojazd jest gotowy do wyjazdu na płatne odcinki dróg krajowych. Natomiast o nieprawidłowej rejestracji pojazdu system informuje użytkownika poprzez wskazanie braku przypisania aktywnego urządzenia do zdefiniowanego pojazdu, w związku z czym rejestrujący ma wiedzę o możliwości narażenia się na odpowiedzialność administracyjną za brak spełnienia warunku koniecznego do poboru opłaty elektronicznej. Tak więc proces rejestracji został rozpoczęty, ale o skuteczności rejestracji decyduje jego zakończenie, które pozwala na pobieranie opłaty za pomocą zainstalowanego w pojeździe urządzenia. W świetle powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych (tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), w tym zasady pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania jest kompletny oraz został prawidłowo oceniony przez organ na potrzeby zaskarżonej decyzji. Czynienie dodatkowych ustaleń, co do prawidłowości działania systemu poboru opłat, przy jednoznacznym, wynikającym z akt sprawy ustaleniu, że pojazd, w momencie naruszenia, nie został zarejestrowany w systemie poboru opłaty elektronicznej KAS, oraz nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS, zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy byłoby niezasadne. Jak już wskazywano przepisy ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie uzależniają możliwości i dopuszczalności nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej od potrzeby wykazania przez organ innych jeszcze okoliczności, niż okoliczność przejazdu bez uiszczenia opłaty, co stanowi fakt główny w sprawie o nałożenia kary pieniężnej. Ewentualne problemy techniczne związane z funkcjonowaniem sytemu nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Napotykając na takie problemy, mając świadomość nie aktywowania systemu e-TOLL strona nie powinna korzystać z dróg płatnych objętych systemem e-TOLL. Decydując się na przejazd po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej strona uchybiła podstawowemu obowiązkowi korzystającego z drogi publicznej. Zdaniem Sądu, zgłoszenie rejestracyjne dokonane za pośrednictwem zewnętrznej firmy nie oznacza zarejestrowania pojazdu w SPOE KAS. Spółka jako właściciel pojazdu zlecający czynność zarejestrowania pojazdu w systemie innemu podmiotowi, powinna przed rozpoczęciem przejazdu upewnić się czy proces rejestracji się zakończył. Skarżąca mogła oczywiście zawrzeć umowę z podmiotem zewnętrznym w kwestii dokonania rejestracji spornego pojazdu w SPOE KAS, nie oznacza to jednak przeniesienia odpowiedzialności administracyjnej za administracyjne obowiązki ciążące na skarżącej, na inny podmiot. Odpowiedzialność tę bowiem regulują cyt. powyżej przepisy ustawy o drogach publicznych. Skarżąca zatem nie upewniając się, że proces rejestracji spornego pojazdu w SPOE KAS został dokonany, dopuściła do tego, że sporny pojazd, bez zarejestrowania w systemie, a w konsekwencji bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, poruszał się po płatnym odcinku drogi publicznej. Strona będąc podmiotem profesjonalnym, dokonującym przejazdów, za które należna jest opłata elektroniczna w ramach zawodowej działalności, nie dopilnowała wypełnienia ciążących na niej ustawowych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej. Nie ma też tu istotnego znaczenia, że zewnętrzna firma dokonała zgłoszenia do rejestracji przed 1 października 2021 r. Jednoczenie trudno uznać, że waga powyższego naruszenia była znikoma. Na marginesie można dodać, że niedopilnowanie wypełnienia ciążących na Skarżącej ustawowych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej skutkowało dodatkowymi przypadkami nieuiszczenia przez Spółkę należnej opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi publicznej, o czym Sąd wie z urzędu (sprawy o sygn. akt VIII SA/Wa 1357/ 23, VIII SA/Wa 1406/ 23, VIII SA/Wa 1360/ 23, VIII SA/Wa 1358/23, VIII SA/Wa 1384/23, VIII SA/Wa 1359/23). Wbrew twierdzeniom Spółki, GITD w zaskarżonej decyzji rozważył możliwość zastosowania w sprawie art. 189f § 1 k.p.a. Sąd podziela stanowisko organu, który przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające odstąpienie od kary. Jeżeli strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej, jakimi było zarejestrowanie kontrolowanego pojazdu w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS, to w żadnym razie nie można mówić o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a. Podniesioną w skardze i odwołaniu argumentację na temat nieuiszczania opłaty należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności w przygotowaniu się skarżącego do przejazdu - a szerzej w rozP. faktycznej i prawnej przestrzeni prowadzonej działalności - a nie jako okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie ww. obowiązku, czy też prowadzącą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro obowiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. Reasumując, Sąd stoi na stanowisku, że organ prowadząc przedmiotowe postępowanie podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dokonał jego prawidłowej subsumcji w zakresie wskazanych norm prawa materialnego. Zgromadzony materiał dowodowy został szczegółowo zebrany i w należyty sposób oceniony. Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze, uznając, iż sprawa została należycie wyjaśniona, zaś podniesiony wniosek nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia sprawy. Dla sprawy kluczowe było nie to kiedy wniosek o rejestrację został złożony, a to kiedy doszło do rejestracji. W kontrolowanej sprawie ustalono, że miało to miejsce w dniu 12 października 2021 r. o godz. 20:52, przy czym pierwsza transakcja w wykazie opłat nastąpiła w dniu 13 października 2021 r. o godz. 17:51. W tej sytuacji zarzuty skargi należało uznać za niezasadne. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 października 2023
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Sędziowie
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny