Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VIII SA/Wa 682/22

Wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2022 r., VIII SA/Wa 682/22 – funkcjonariusze Policji

Wynik

Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
10 listopada 2022
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...].

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister, organ) decyzją z [...] października 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 ze zm., dalej: ustawa zaopatrzeniowa), odmówił wyłączenia stosowania wobec S. W. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał wniosek skarżącego z [...] stycznia 2017 r. do Ministra, w którym wnosił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W tym zakresie wnioskodawca wskazał okresy pełnienia służby oraz zajmowane stanowiska służbowe. Podkreślił, że okres pełnienia służby w Organach Bezpieczeństwa spowodowany był bardzo trudną sytuacją rodzinną, związaną z wypadkiem syna oraz brakiem środków do życia. Ponadto wnioskodawca poinformował, że nie miał styczności z działalnością skierowaną przeciwko ówczesnej opozycji oraz nie brał udziału w zatrzymaniach i przeszukaniach. Wskazał, że po przepracowaniu ponad jedenastu miesięcy w Służbie Bezpieczeństwa w P. Ś. (dalej: SB) w dniu [...] czerwca 1987 r. złożył raport o zwolnienie ze służby w Miejskim Urzędzie Spraw Wewnętrznych(dalej: MUSW), po czym nie podejmował czynności służbowych. Strona dodała, że za swoje zaangażowanie na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz ratowania mienia i życia, niejednokrotnie z narażeniem swojego życia i zdrowia, została wyróżniona m.in. Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Pożarnictwa" oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. Wojewódzka Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. orzeczeniem z [...] maja 2002 r. uznała go za całkowicie niezdolnego do służby w Państwowej Straży Pożarnej (dalej: PSP) stwierdzając, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w PSP. Minister ustalił, że skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Miejskiej PSP w R. [...] maja 2002 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: IPN) z [...] maja 2017 r., tj. informacji o przebiegu służby Nr [...], wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od 1 lipca 1986 r. do 31 sierpnia 1987 r., czyli 1 rok i 2 miesiące. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 15 lat i 29 dni (od 1 lipca 1986 r. do 29 maja 2002 r.). Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 5 miesięcy i 11 dni (od 3 stycznia 1986 r. do 13 czerwca 1986 r.). Organ wskazał, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych przez IPN za pismem z [...] października 2017 r. (znak: [...]), nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po [...] września 1989 r. Z kolei w piśmie z [...] października 2017 r. (znak: [...]) Komendant Główny PSP przekazał informacje dotyczące przebiegu służby wnioskodawcy w charakterze strażaka PSP. Z pisma tego wynika, że wnioskodawca miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, awansowano go w stopniu służbowym i na stanowisku służbowym, wielokrotnie wyróżniono nagrodą pieniężną oraz w 1992 r. pochwałą "w uznaniu zasług dla rozwoju ochrony przeciwpożarowej województwa r.". W przesłanej dokumentacji wskazano, że były strażak był odznaczony Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Pożarnictwa" oraz Brązowym Krzyżem Zasługi i Srebrnym Krzyżem Zasługi. Komendant Główny PSP wskazał również, że za okres od [...] września 2001 r do [...] lutego 2002 r. wnioskodawcy obniżono dodatek służbowy w związku ze stawianymi przez Komendanta Miejskiego PSP w R. zarzutami uchybień formalno-prawnych w prowadzonej i nadzorowanej kontroli dokumentacji zamówień publicznych, a także w związku z niewykonywaniem szeregu poleceń służbowych, narażeniem zakładu pracy na straty finansowe oraz łamaniem dyscypliny służbowej. Wydana w tej sprawie decyzja nr [...] Komendanta Miejskiego PSP w R. z [...] sierpnia 2001 r. została uchylona w całości przez Komendanta Wojewódzkiego PSP w W. decyzją nr [...] z [...] października 2001 r., a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W aktach osobowych strony brak jest nowej decyzji Komendanta Miejskiego PSP w R., dotyczącej rozpatrzenia tej sprawy. Ponadto Komendant Główny PSP w informacji z [...] września 2018 r. (pismo znak: [...]) stwierdził, że nie dysponuje dowodami pozwalającymi stwierdzić, że wnioskodawca spełnia warunek określony w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby CeIno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 2005 r.). Zachowana dokumentacja dotycząca służby potwierdza jedynie jego udział w działaniach ratowniczych w latach: 1998-1999, w tym w działaniach ratowniczo-gaśniczych w wymiarze 8 dni. Z tego powodu nie było podstaw do wydania stosownego zaświadczenia do celów emerytalnych. Jednocześnie poinformowano, że zastrzeżenia co do służby strony, które nie przyjęły formy zarzutów dyscyplinarnych czy też karnych, ostatecznie pozostawały bez wpływu na zajmowane stanowisko służbowe, ponieważ decyzja o obniżeniu stanowiska była później uchylona do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu w zakresie oceny realizacji zadań służbowych po dniu 12 września 1989 r. posiadane materiały są niekompletne i nie pozwalają na odtworzenie stanu faktycznego w wystarczającym stopniu. Minister podał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Analizując powyższe przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, organ stwierdził, że całkowity okres pełnionej przez skarżącego służby wynosi 15 lat i 29 dni. Natomiast służbę na rzecz totalitarnego państwa wnioskodawca pełnił przez [...] rok i [...] miesiące, co stanowi około 8% ogółu służby. W przedmiotowej sprawie została więc spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W odniesieniu do przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., pomimo wskazania w materiałach Komendy Głównej PSP, że w stosunku do wskazanego istniały zastrzeżenia co do jego służby. W tym zakresie nie istnieją jednak jednoznaczne ustalenia. Jednocześnie podkreślono, że brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba strony była pełniona z narażeniem jego zdrowia i życia, ponieważ wypłacane mu świadczenie emerytalne nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia z 2005 r. Organ przy tym zauważył, że służba w PSP zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia strażaków, nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego rodzaju, że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone. Wskazane więc przez stronę we wniosku okoliczności w zakresie pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia, zdaniem Ministra, nie mogą być oceniane w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie zgodził się z ustaleniami decyzji Ministra z [...] października 2019 r., wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z jego wnioskiem z [...] stycznia 2017 r. Odnosząc się do przesłanki rzetelności służby wnioskodawca wskazał, że organ skupił się na wydawanych decyzjach Komendanta Miejskiego PSP w R., które jednak zostały uchylone przez Komendanta Wojewódzkiego PSP w W.. Skarżący opisał swoją karierę zawodową w PSP podkreślając, że został odznaczony Brązowym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa (1992 r.), Brązowym Krzyżem Zasługi (1997 r.) oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi (2001 r.). Zaznaczył również, że rozkazem personalnym nr [...] z [...] kwietnia 2002 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji awansował go do stopnia młodszego [...]. Poza tym wskazał, że aby zostać zatrudnionym w Straży Pożarnej musiał spełnić dwa warunki: posiadać uregulowany stosunek do służby wojskowej oraz najwyższą kategorię zdrowia. Wnioskodawca nie zgodził się ze stwierdzeniem, że nie służył w warunkach zagrożenia zdrowia i życia, ponieważ orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA w W. uznała go za całkowicie niezdolnego do służby z powodu utraty zdrowia w PSP. Ponadto podniósł, że posiada orzeczenie komisji lekarskiej o uznaniu go za inwalidę II grupy z uwagi na utratę zdrowia w PSP (do 1 października 2017 r. pobierał rentę inwalidzką z tego tytułu). Odnosząc się do służby pełnionej w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, strona przywołała pismo Komendanta Głównego PSP z dnia [...] października 2018 r. (znak: [...]) wskazując, że być może organ nie wziął go pod uwagę. Zwrócił również uwagę na pismo Komendanta Miejskiego PSP w R., przekazane pismem z [...] sierpnia 2017 r. do organu nadrzędnego, w którym potwierdzono jego udział w niebezpiecznych akcjach ratowniczych i ratowniczo-gaśniczych o bardzo dużym zagrożeniu dla zdrowia i życia. Decyzją z [...] czerwca 2022 r. Nr [...] Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister uznał, że zadaniem organu w przedmiotowej sprawie jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki określone w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej można uznać za spełnione, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". W tym zakresie podał, że wykonywanie obowiązków służbowych w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy jeszcze o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem z istoty każdej służby wynika powinność funkcjonariusza do realizowania powierzonych mu zadań z najwyższą starannością. Sam fakt otrzymywania przez stronę awansów, wyróżnień czy też innych gratyfikacji z tytułu pełnienia służby nie będzie więc przesądzał, że w sprawie spełniony został warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku". Do dokonania oceny spełnienia przez stronę przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej Minister wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego PSP z [...] października 2017 r. oraz z [...] września 2018 r., w którym wyjaśniono, że w trakcie służby awansował, miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi (1997 r.) oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi (2001 r). Nie brał jednak udziału w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak też nie były wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem z 2005 r. Zachowana dokumentacja potwierdza jego udział w działaniach ratowniczych (w tym ratowniczo-gaśniczych) jedynie w wymiarze 8 dni. Biorąc pod uwagę zgromadzone w sprawie materiały Minister wskazał, że w przypadku skarżącego nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Badając natomiast dowody zebrane w sprawie organ uznał, że wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co ma wpływ na ocenę, czy jego sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", umożliwiający zastosowanie ww. przepisu. Minister przeanalizował podanie strony z [...] czerwca 1986 r. skierowane do Szefa WUSW w K., w którym prosił o przyjęcie do pracy w organach SB na terenie MUSW w P. Ś., uzasadniając to jego zainteresowaniami w tym kierunku oraz okolicznością, że w organach Milicji Obywatelskiej pracuje dwóch jego braci, którzy mieli duży wpływ na podjęcie tej decyzji. W ocenie Ministra z tego dokumentu wynika, że wnioskodawca doskonale zdawał sobie sprawę z charakteru służby w strukturach SB oraz znał specyfikę tej pracy. Zatem decyzja o podjęciu służby przez wnioskodawcę w organach SB została podjęta z jego inicjatywy, miała charakter dobrowolny oraz wiązała się z pełną świadomością co do charakteru tej służby. Ponadto w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o członkostwie strony w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (dalej: PZPR), które świadczyło o zaangażowaniu w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro więc wnioskodawca przystąpił do ww. formacji, to - zdaniem organu - niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Ponadto organ wskazał, że z opinii służbowej, sporządzonej przez Zastępcę Szefa MUSW ds. Służby Bezpieczeństwa w P. Ś., dotyczącej skarżącego z [...] stycznia 1987 r. wynika, że służbę w grupie SB MUSW w P. Ś. podjął [...] lipca 1986 r. na stanowisku inspektora gr. [...], na którym, pomimo braku specjalistycznego przeszkolenia zawodowego, w okresie minionych 6 miesięcy wywiązywał się właściwie. W tym czasie pozyskał do współpracy [...]. Charakteryzuje go właściwy zmysł organizacyjny, dociekliwość oraz sumienność w wykonywaniu zleconych mu zadań, posiada zdolność podejmowania samodzielnych decyzji. Przeprowadzona kontrola pracy operacyjnej pod koniec ubiegłego roku wykazała prawidłowe wykonywanie zadań związanych z prowadzoną sprawą operacyjnego sprawdzenia oraz właściwe organizowanie współpracy z posiadaną na kontakcie agenturą. Przestrzega zasad tajemnicy państwowej i służbowej. Nie karany dyscyplinarnie. Postawa społeczno-polityczna nie budzi zastrzeżeń. W stosunku do przełożonych, współpracowników i kolegów taktowny. W opinii przełożonych rokował nadzieje na stanie się po przeszkoleniu resortowym pełnowartościowym pracownikiem operacyjnym. W aktach IPN dotyczących skarżącego znajduje się też raport z [...] stycznia 1987 r., skierowany do Szefa WUSW w K., w którym zwrócił się o skierowanie na Podyplomowe Studium Akademii Spraw Wewnętrznych w roku 1987. Prośbę swą motywował chęcią podniesienia swoich kwalifikacji zawodowych jak również rozszerzenia swoich politycznych horyzontów. Wprawdzie wniosek ten nie uzyskał poparcia przełożonych, jednak pokazywał determinację byłego funkcjonariusza i chęć doskonalenia się w strukturach instytucji państwa totalitarnego. Minister stwierdził więc, że wnioskodawca był funkcjonariuszem merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania SB. Nie był on pracownikiem realizującym obowiązki o charakterze technicznym, niewymagającym zaangażowania. Niewątpliwie identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Służba strony polegała na realizacji ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Mając na uwadze powyższe dokumenty Minister stwierdził, że wnioskodawca był świadomym funkcjonariuszem SB, który systematycznie podnosił swoją wiedzę zawodową, awansował w strukturach Służby Bezpieczeństwa, czerpał z tej organizacji pełne przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju, co uniemożliwia stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", wyłączającym w stosunku do ww. stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie organu w rozpatrywanym stanie faktycznym przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej została spełniona, jednak biorąc pod uwagę całokształt służby wnioskodawcy, a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., brak jest spełnienia przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia", wskazany w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Zważywszy również na postawę skarżącego, związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB, w ocenie Ministra, przedmiotowa sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem strony art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy. Odnosząc się do argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że jeżeli nie zgadza się on z informacją o przebiegu służby wydaną przez IPN z uwagi na fakt błędnych jej zdaniem zapisów dotyczących przebiegu służby, jak i dat jej pełnienia na różnych stanowiskach, to powinien tę kwestię podnieść nie w ramach postępowania prowadzonego przed Ministrem na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji w innym trybie. Minister zauważył, że wprawdzie zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" oceniać należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza, jednak istotne jest przy tej regulacji, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało wyjątkowy charakter. Warunek "narażenia zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Ministra z [...] października 2019 r. W obszernej, opisowej skardze wnioskodawca zarzucił organowi nierzetelną i skrajnie niesprawiedliwą ocenę składanych wniosków dowodowych, wybiórcze traktowanie dowodów oraz pominięcie dużej ich części (np. opinii o wnioskodawcy na zakończenie służby w SB z [...] czerwca 1987 r., raportu strony dotyczącego prośby o zwolnienie ze służby z [...] czerwca 1987 r., notatek dotyczących rozmów ze skarżącym po złożeniu tego raportu). U podstaw negatywnej oceny jego wniosku z [...] stycznia 2017 r., zdaniem skarżącego, legło kłamstwo w postaci jego rzekomej przynależności do PZPR, a co za tym idzie nadzwyczajnej aktywności politycznej i czerpania z tego faktu korzyści materialnych. Podniósł, że organ nie wziął pod uwagę, że z SB zwolnił się na własne żądanie, był awansowany za nienaganną służbę w PSP, wyróżniany, nagradzany, nigdy nie karany dyscyplinarnie. Przy ocenie rzetelności w wykonywaniu obowiązków służbowych pominięto aktywność społeczną i związkową strony. Skarżący zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę pisma Komendanta Głównego PSP z [...] października 2017 r., z którego wynika, że biorąc bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych lub bezpośrednio tymi działaniami na miejscu kierując, pełnił służbę w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. Podobne w swej treści jest pismo Komendanta Miejskiego PSP w R. z [...] października 2019 r., którego Minister nie uwzględnił, pomimo wniosku dowodowego w tym zakresie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zaprzeczył, aby czerpał korzyści materialne w związku ze służbą w SB. Jednocześnie zwrócił uwagę na przewlekłe prowadzenie postępowania w jego sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zatem zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W świetle wyżej cytowanego przepisu decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter uznaniowy. Wskazać należy, że uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej oraz wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd, kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy tego wyboru dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08, publ. cbosa). W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie także zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące, niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. wyrok NSA z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, publ. cbosa). Przepis art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy zawiera trzy pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek". W przypadku ustalenia przez organ wystąpienia powyższych przesłanek w danej sprawie uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może wyłączyć stosowanie przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24c ustawy zaopatrzeniowej. W niniejszej sprawie Minister dokonał wykładni pojęcia "krótkotrwałej" służby przed dniem 31 lipca 1990 r., odwołując się - prawidłowo zdaniem Sądu - do wykładni językowej, której pierwszeństwo w stosunku do pozostałych rodzajów wykładni jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r., sygn. akt III CZP 94/06, publ. OSNC z 2007 r. nr 7- 8, poz. 95; podobnie: /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt II CSK 518/14, publ. LEX nr 1754050). Jednocześnie, organ wskazał, że "krótkotrwałość" służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie z zastrzeżeniem oceny w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, oraz w aspekcie proporcjonalnym - stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Uznać zatem należy, że zarówno długość okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunek długości okresu tej służby do ogólnego okresu służby, powinny wykazywać zdecydowaną przewagę tej drugiej, bowiem tylko wówczas tę pierwszą można uznać za "krótkotrwałą". Z ustaleń organu wynika, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa pełniona była przez 1 rok i 2 miesiące (pismo IPN z [...] maja 2017 r.). Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od 1 lipca 1986 r. do 31 sierpnia 1987 r., natomiast całkowity okres służby strony wynosił 15 lat i 29 dni. Dokonując oceny, czy okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa był okresem krótkotrwałym, a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, organ, zdaniem Sądu orzekającego, zasadnie stwierdził, że przesłanka ta została spełniona. Jednak uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnośnie do zbadania przesłanek "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Sądu, jest nieprzekonujące, a ocena dowodów dokonana przez Ministra dowolna. Przechodząc do interpretacji art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej Sąd uznał, że Minister prawidłowo stwierdził w oparciu o wykładnię językową, że pojęcie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" definiować należy m.in. jako: sumienne, solidne i dokładne wykonywanie zadań i obowiązków (strona 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Zatem działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków, jeżeli brak jest dowodów na działanie nierzetelne, takie jak: np. nagany czy inne przewidziane sankcje negatywne, będące reakcją na sposób działania określonej osoby (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2376/19, publ. cbosa). Dla stwierdzenia "rzetelności" działania funkcjonariusza nie jest nawet konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntować w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2362/21, publ. cbosa). Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokonał wybiórczej i dowolnej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie w kontekście oceny przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Do dokonania oceny kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego PSP z [...] października 2017 r. i [...] września 2018 r. Na ich podstawie uznał, że skarżący nie spełnił powyższego kryterium (strona 9-10 zaskarżonej decyzji). Z analizy stanowisk Komendanta Głównego wynika, że skarżący po [...] września 1989 r. aż do [...] maja 2002 r. pracował nieprzerwanie w oddziałach PSP, tj. w Komendzie Wojewódzkiej PSP w R., PSP w G. i Komendzie Miejskiej PSP w R.. Sukcesywnie awansował na poszczególne stopnie służbowe, ostatnio z dniem [...] maja 2002 r. na młodszego brygadiera (korpus oficerów straży pożarnej). Sukcesywnie również wzrastał jego dodatek służbowy – do 50% uposażenia zasadniczego i dodatku za stopień. Wyjątkiem od powyższej praktyki był okres od 1 września 2001 r. do [...] lutego 2002 r. (6 miesięcy), w czasie którego dodatek służbowy został obniżony do 1 zł w związku ze stawianymi wnioskodawcy przez Komendanta Miejskiego PSP w R. zarzutami uchybień formalno-prawnych w prowadzonej i nadzorowanej kontroli dokumentacji zamówień publicznych, a także w związku z niewykonaniem szeregu poleceń służbowych, narażaniem zakładu pracy na straty finansowe oraz łamanie dyscypliny służbowej. Wydaje się, że ta okoliczność, w ocenie Komendanta Głównego PSP oraz Ministra, miała decydujące znaczenie przy badaniu przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 14 września 1989 r." Zdaniem Sądu organ w tym zakresie nie wziął pod uwagę, że wydana w tej sprawie decyzja Komendanta Miejskiego PSP w R. z [...] sierpnia 2001 r. nr [...]została uchylona przez Komendanta Wojewódzkiego PSP w W. decyzją z [...] października 2001 r. nr [...] i przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a w aktach osobowych strony brak jest nowej decyzji Komendanta Miejskiego PSP w R. w tym zakresie. Nie można więc domniemywać na niekorzyść strony co do zaistnienia ww. zarzucanych mu działań. Minister nie wziął w tym miejscu pod uwagę wniosków podnoszonych przez Komendanta Głównego PSP w otrzymanych stanowiskach, że w istocie w aktach osobowych skarżącego brak jest jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzić, aby wobec niego zapadły wyroki w sprawach karnych, karnoskarbowych, aby wymierzane były kary dyscyplinarne, czy też prowadzone postępowania dyscyplinarne były umorzone w związku ze zwolnieniem ze służby. Przeciwnie, skarżący został odznaczony Brązowym Medalem "Za zasługi dla Pożarnictwa" (1 kwietnia 1992 r.), Brązowym Krzyżem Zasługi (14 maja 1997 r.), od Komendanta Wojewódzkiego PSP w R. otrzymał podziękowanie "w uznaniu zasług dla ochrony przeciwpożarowej województwa r." (30 kwietnia 1998 r.), decyzjami: Komendanta Wojewódzkiego PSP w R. z 23 listopada 1998 r. oraz Komendanta Miejskiego PSP w R. z 26 października 1999 r., 17 grudnia 1999 r. i 25 października 2000 r. przyznano stronie pieniężne nagrody uznaniowe za osiągnięcia w wykonywaniu (realizacji) zadań służbowych, został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi (18 kwietnia 2001 r.) i w związku z nadaniem tego odznaczenia państwowego decyzją Komendanta Miejskiego PSP w R. z 7 grudnia 2001 r. otrzymał nagrodę pieniężną. Minister powinien dokonać swobodnej i rzetelnej oceny nadesłanych przez Komendanta Głównego informacji, z których wynika, że wprawdzie skarżącemu stawiane były zarzuty związane z niedopełnieniem obowiązków na stanowisku naczelnika Wydziału Kwatermistrzowsko-Technicznego, jednak nigdzie nie odnaleziono dokumentów pozwalających uznać jakąkolwiek jego winę w tym zakresie. Poza tym do końca zatrudnienia strony w PSP nie rozstrzygnięto tej sprawy, a ostatnio zajmowanym przez niego stanowiskiem było stanowisko naczelnika wydziału, z dniem 4 maja 2002 r. został awansowany na stopień młodszego brygadiera i od 1 maja 2002 r. przywrócono mu dodatek służbowy we wcześniejszej wysokości, tj. 50% uposażenia zasadniczego i dodatku za stopień. Z powyższego wynika, że zarzuty, które były stronie stawiane, ostatecznie nie miały wpływu na ostatnio zajmowane stanowisko służbowe, przyznane uposażenie, jak również nie przybrały żadnej formy zarzutów dyscyplinarnych czy też karnych, a nawet nie zakończyły się wydaniem ostatecznej merytorycznej decyzji administracyjnej (tak w piśmie Komendanta Głównego PSP z [...] września 2018 r.). Jeśli więc uznać, że brak jest dowodów na potwierdzenie zarzutów stawianych wnioskodawcy w pewnym okresie służby, to – zdaniem Sądu – przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej należy ponownie rozważyć na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, bez uwzględnienia tego spornego epizodu, a z uwzględnieniem osiąganych awansów, nagród i odznaczeń. W tym miejscu warto podkreślić, że zgodnie z art. 16 ust. 1 z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1031) Krzyż Zasługi jest nagrodą dla osób, które położyły zasługi dla Państwa lub obywateli, spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków, a przynoszące znaczną korzyść Państwu lub obywatelom. Znamienne jest to, że skarżący w okresie służby w PSP został przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej odznaczony Krzyżami Zasługi dwukrotnie, w tym ostatnio w kwietniu 2001 r., a więc w tym roku, w którym postawiono mu niewykazane do tej pory zarzuty. Ocena "rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." jest zasadniczym kryterium zawartym w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Natomiast kryterium wykonywania działań "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi dodatkowy element oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia – w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami (por. wyrok NSA z 16 lutego 2021 r., sygn. akt III OSK 2476/21, publ. cbosa). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący w okresie pełnienia służby w PSP pełnił tę służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu jedynie w wymiarze 8 dni. Tej dodatkowej okoliczności Minister nie uwzględnił skarżącemu przy ocenie przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r." wskazując, że nie jest to kryterium przesądzające o rzetelności wykonywania obowiązków służbowych. Rzeczywiście, dla oceny ww. ustawowej przesłanki nie jest konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, ale niewątpliwie, zdaniem Sądu, również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Poza tym przepis art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie wskazuje jaki wymiar służby pełniony w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu jest niezbędny, aby móc uwzględnić taki charakter służby. Minister nie wyjaśnił, dlaczego wymiar 8 dni pełnienia służby przez skarżącego w warunkach narażenia zdrowia i życia nie ma znaczenia w tej sprawie. Sformułowanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (strona 10), że zachowana dokumentacja potwierdza udział strony w tego rodzaju działaniach jedynie w wymiarze 8 dni sugeruje, że ten wymiar jest niewystarczający do uwzględnienia przy ocenie przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków. Zdaniem Sądu powołanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie skarżącego brak jest dowodów na stwierdzenie spełnienia warunku określającego podwyższenie emerytury w trybie § 4 pkt 3 rozporządzenia z 2005 r. jest niezasadne, ponieważ przepis ten stosuje się w innych przypadkach, tj. wówczas, kiedy funkcjonariuszowi podwyższa się emeryturę o 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, jeżeli w czasie wykonywania obowiązków służbowych brał on bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, w tym ratowniczo-gaśniczych, lub bezpośrednio tymi działaniami na miejscu zdarzenia kierował - co najmniej przez 30 dni w ciągu roku. Tak jak już wyżej zauważono, w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej brak jest jakichkolwiek zakreślonych okresów pełnienia służby w szczególnym charakterze, aby można uznać, że funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał swoje zadania i obowiązki. Organ nie powinien więc przenosić braku przesłanek do zastosowania § 4 pkt 3 rozporządzenia z 2005 r. na ustalenia w niniejszej sprawie, która jest rozpoznawana na podstawie innych przepisów. W ocenie Ministra w niniejszej sprawie nie została również spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", ponieważ skarżący był świadomym funkcjonariuszem SB, który systematycznie podnosił swoją wiedzę zawodową, awansował w strukturach SB, czerpał z tej organizacji pełne przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju (strona 13 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Poza tym utożsamiał się z ustrojem totalitarnym przez pracę i świadomą realizację zadań w SB oraz członkostwo w PZPR (strona 11-12 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy w świetle dostępnych informacji danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo. W przypadku bowiem ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie zaopatrzeniowej (por. wyroki NSA z 13 grudnia 2019 r., wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 1464/19 i I OSK 1690/19, oba publ. cbosa). Nie wystarczy zatem poprzestać wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach art. 13b i art. 13c ustawy zaopatrzeniowej, odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1935/19, publ. cbosa). Warto również zwrócić uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się także, iż sam brak spełnienia któregoś z pomocniczych kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej automatycznie nie wyłącza spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań, jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej, tj. służby na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji negatywnych (por. m.in. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 486/19 i powołany tam również wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2476/19, wyrok NSA z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, wszystkie publ. cbosa). W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organ, powołując się na wykładnię art. 8a ustawy zaopatrzeniowej dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 (strona 10 zaskarżonej decyzji), nie ocenił służby skarżącego w aspekcie tam wskazanym na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dokonana przez organ ocena przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie jest wnikliwa (jak to wskazano na stronie 11 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), lecz wybiórcza i dowolna. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na okoliczność, że obszerne fragmenty uzasadnienia kontrolowanej przez Sąd decyzji dotyczące zarzucanego skarżącemu aktywnego członkostwa w PZPR (strona 11-12) jest dla przedmiotowej sprawy bez znaczenia, ponieważ cytowana treść wywiadu z [...] lutego 1986 r. nie dotyczy strony, tylko innej osoby (vide: wywiady k. 247-247v akt administracyjnych). Minister przypisał skarżącemu członkostwo w PZPR, pomimo że ta okoliczność nie wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego wobec jego osoby sporządzonego [...] lutego 1986 r. Na podstawie takiej błędnej oceny wyciągnięto następnie daleko idące wnioski, że skoro wnioskodawca przystąpił do tej formacji, to niewątpliwie nawiązał ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, ale również identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Taki wniosek z oczywistych więc względów jest w okolicznościach tej sprawy nieuprawniony. W dalszej kolejności Sąd zwrócił uwagę na fakt, że Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omówił jedynie fragmenty akt osobowych skarżącego w postaci: podania strony o przyjęcie do SB z [...] czerwca 1986 r., opinii służbowej z [..] stycznia 1987 r., sporządzonej przez zastępcę Szefa MUSW ds. SB w P. Ś., oraz raportu skierowanego przez wnioskodawcę do Szefa WUSW w K. z [...] stycznia 1987 r. dotyczącego prośby o skierowanie na Podyplomowe Studium Akademii Spraw Wewnętrznych. Z ww. opinii służbowej, opracowanej po 6 miesiącach pracy strony w SB, wynikało, że jest on pracownikiem dociekliwym, sumiennym, posiada właściwy zmysł organizacyjny i zdolność do podejmowania samodzielnych decyzji, pomimo braku specjalistycznego przeszkolenia. W ramach swojej pracy pozyskał 1 TW, prawidłowo wykonuje zadania związane z prowadzoną sprawą operacyjnego sprawdzenia oraz właściwie organizuje współpracę z posiadaną na kontakcie agenturą (k. 216-216v akt administracyjnych). W odniesieniu do wniosku o skierowanie na studia podyplomowe, to nie uzyskał on poparcia przełożonych, ale – w ocenie organu – świadczy on o determinacji byłego funkcjonariusza i chęci doskonalenia się w strukturach instytucji państwa totalitarnego. Sąd nie podziela oceny organu, że zgromadzone w sprawie materiały dowodowe pozwalają stwierdzić, że wnioskodawca w okresie od 1 lipca 1986 r. do 31 sierpnia 1987 r. był funkcjonariuszem merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania w SB. Przede wszystkim ta ocena jest niepełna, bowiem nie zostały ocenione wszystkie dowody zebrane w sprawie, które mają istotne znaczenie dla ustalenia, czy mamy do czynienia w sytuacji skarżącego ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że skarżący zwolnił się ze służby w SB na własne żądanie, co wynika z raportu z 13 czerwca 1987 r. (k. 218v akt administracyjnych). Nie ocenił opinii służbowej dotyczącej wnioskodawcy z 15 czerwca 1987 r. (k. 214-214v akt administracyjnych), ani notatek związanych z rozmowami ze skarżącym po złożeniu raportu o zwolnienie (k. 218, k.221v akt administracyjnych). Zdaniem Sądu, przedstawiona przez Ministra analiza dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy skarżącego w ww. okresie nie świadczy o tym, że wykonując swoje zadania służbowe w strukturach SB angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Ogólne wnioski wywiedzione z faktu świadomej i sumiennej realizacji zadań służbowych świadczą o błędnej interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wprawdzie skarżący rzeczywiście z własnej inicjatywy przystąpił do organów SB, jednak również z własnej inicjatywy zrezygnował już po niespełna roku pracy w tej formacji. Nie przyjął proponowanej mu pracy w Milicji Obywatelskiej, ani na żadnym innym stanowisku w jednostkach MSW, nawet z możliwością uzyskania mieszkania (vide: k. 218 akt administracyjnych - notatki z rozmów przeprowadzanych ze skarżącym po złożeniu raportu ze zwolnieniem z pracy). Gdyby zatem skarżący, tak jak uznał Minister, czerpał z pracy w SB przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju, to nie zwolniłby się ze służby w tym organie. Organ również w sposób dowolny wyciągnął wnioski z okoliczności chęci podjęcia nauki w Podyplomowym Studium Akademii Spraw Wewnętrznych (raport strony z [...] stycznia 1987 r.). Zdaniem Sądu sama chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych i uzyskania awansu zawodowego, a w konsekwencji podwyższenie uposażenia, nie stanowi okoliczności dyskredytującej funkcjonariusza, choćby pozostawał w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie dokonał więc indywidualizacji oceny służby skarżącego w rozumieniu przywołanego wyżej orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności nie wskazał, jakie to konkretne zachowania skarżącego, podejmowane w ramach jego aktywności w SB mogą świadczyć o tym, że służba ta charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, mając tym samym negatywne konotacje. Organ nie przypisał skarżącemu żadnych konkretnych czynów godzących w wolności obywatelskie, które pozwalałyby na jednoznaczną ocenę, że prawa emerytalne zostały nabyte niesłusznie, nie zbadał w sposób wystarczający aspektu pracy skarżącego w SB, a przy tym niesłusznie przypisał mu aktywne członkostwo w PZPR. Okoliczności pełnionej przez skarżącego służby w kwestionowanym okresie, w ocenie Sądu, zostały zbadane przez organ pobieżnie, skupiając się przede wszystkim na samej przynależności do SB, do której skarżący zgłosił się dobrowolnie. Ogólne wnioski wywiedzione z faktu świadomej i sumiennej realizacji zadań służbowych świadczą o błędnej interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Prowadzą bowiem do konstatacji, że z regulacji objętej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mogą skorzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu pod przymusem bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją. Tymczasem takich funkcjonariuszy nie dotyczy obniżenie uposażenia (por. art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej). W tym miejscu warto również przywołać uchwałę składu 7 sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r., sygn. akt III UZP 1/20, w której stwierdzono wyraźnie, że kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Takich konkretnych, indywidualnych czynów wnioskodawcy, przemawiających za nieuznaniem wobec niego wystąpienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", Minister w przedmiotowej sprawie nie wykazał. W ocenie Sądu analiza materiału dowodowego przedstawionego w niniejszej sprawie nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, zmierzającą w sposób bezpośredni do umacniania lub budowy państwa o takim charakterze, czy naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. W świetle powyższego Sąd uznał, że wydając sporną decyzję organ przekroczył granice uznania administracyjnego, nie rozważając zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wszechstronny i swobodny, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez co dopuścił się błędnej interpretacji art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zwłaszcza w aspekcie przesłanek "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" oraz "szczególnie uzasadnionego przypadku". Rozstrzygając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie, kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości, które - jak wynika z Konstytucji RP - obejmują m.in. prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), przeprowadzić tak postępowanie w sprawie, aby jednoznacznie wykazać w uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji kryteria przyjętego rozstrzygnięcia, którymi organ kierował się, rozpatrując wniosek skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Minister zgodnie z art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu. Organ ustali istotne w tej sprawie okoliczności faktyczne, a następnie dokona jeszcze raz oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek umożliwiających zastosowanie wobec niego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Uzasadnienie decyzji powinno być jasne, logiczne i wyczerpujące, aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie w inny sposób. W szczególności Minister powinien przywołać fakty dotyczące charakteru służby skarżącego, warunków jej pełnienia, postawy skarżącego, otrzymywanych nagród i odznaczeń, a nadto rozważyć i ustosunkować się do okoliczności powołanych przez stronę zarówno we wniosku z 27 stycznia 2017 r., jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy . Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
25 sierpnia 2022
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/ Leszek Kobylski Renata Nawrot /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny