VIII SA/Wa 650/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. G. na niewykonanie przez Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 stycznia 2022r. sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21 w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) wymierza Prezesowi Ochotniczej Straży Pożarnej w W. grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 2) stwierdza, że bezczynność Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w Wyśmierzycach w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w W. na rzecz skarżącego T. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga T.G. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 stycznia 2022 r., wydanego w sprawie o sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21. Prawomocnym wyrokiem z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21 wydanym w sprawie ze skargi T. G. (dalej: skarżący, strona) na bezczynność Ochotniczej Straży Pożarnej w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 6 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1) zobowiązał Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w W.do rozpoznania wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; 2) stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądził od Ochotniczej Straży Pożarnej w W. na rzecz skarżącego T.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odpis sentencji prawomocnego wyroku został doręczony Ochotniczej Straży Pożarnej w W. 21 kwietnia 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 77 akt sądowych, sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21). Pismem z 4 kwietnia 2022 r. skarżący złożył skargę na niewykonanie ww. wyroku, a postanowieniem z 11 lipca 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – odrzucił skargę. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że skarga została wniesiona przedwcześnie. Następnie pismem z 12 sierpnia 2022 r. T. G. złożył do tut. Sądu skargę na niewykonanie wyroku sądu sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21, domagając się wymierzenia organowi Ochotniczej Straży Pożarnej w W. grzywny z tytułu niewykonania wyroku sądu, nadto zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko T.G. podał, że Prezes OSP w W. do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu. W odpowiedzi na wezwanie do wykonania wyroku prezes OSP wystosował pisma z 14 maja 2022 r. oraz 18 maja 2022 r., a następnie zaprzestał odbierania kolejnych pism od niego w których wzywał go do wykonania wyroku sądowego i podawał nr konta bankowego na które prezes Zarządu OSP miał dokonać wpłaty zasądzonych na jego rzecz kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącego brak jest usprawiedliwienia dla niewypełnienia przez organ obowiązków nałożonych na niego ustawą o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do skargi, Skarżący załączył dwa wezwania skierowane do Prezesa OSP w W., z "adnotacją zwrot nie podjęto w terminie". W odpowiedzi na skargę Prezes Ochotniczej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie wyjaśnił, iż Prezes OSP jest jedną z 7 osób zasiadających w Zarządzie, zaś uchwały podejmuje Zarząd OSP oraz Walne Zebranie. W dalszej części odpowiedzi na skargę wynika, że Skarżący został usunięty jako członek OSP i od 8 lat podważa dobre imię OSP. W zakresie wniesionej skargi organ wyjaśnił, że koszty sądowe w kwocie 100 zł zostały zapłacone w dniu 22 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyjaśnić przy tym należy, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści powołanego przepisu. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżący dopełnił tej czynności, kierując do organu pismo z dnia 14 maja 2022 r. oraz z 18 maja 2022 r. zawierające stosowne wezwanie (k.7 i k.8 akt sąd.). Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. Przechodząc do meritum sprawy, należy podkreślić, że przepis art. 154 p.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Zasadniczą przesłanką do zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ nie wykonał wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji, określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd, liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma również zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność. Z art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności lub przewlekle prowadzić postępowanie po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Procesowa przesłanka wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego może być spełniona, jeżeli skarżący wezwali właściwy organ po doręczeniu mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy. Dopiero bowiem od tej daty zaczyna biec termin do załatwienia sprawy przez organ – co odnosi się tak do terminu określonego w przepisach prawa (np. w art. 35 k.p.a.), jak i wyznaczonego przez sąd w trybie art. 286 § 2 p.p.s.a. (tak J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 2, Warszawa 2006, str. 333-334, teza 7). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1529/07 (publ. LEX nr 453494). Należy też przypomnieć, że celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skarga jest środkiem ostatecznym służącym wymuszeniu na organie załatwienie sprawy – zatrzymania obstrukcji w postępowaniu. Zagwarantowanie go stronom postępowań administracyjnych, które pomimo uwzględnienia ich skarg na bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w dalszym ciągu nie uzyskują załatwienia ich spraw, uzasadnia to, że wyrok w zakresie zobowiązującym do załatwienia sprawy, pomimo swojej prawomocności, nie jest wykonany. Strona nie ma bowiem innych środków prawnych służących przymuszeniu biernego organu do załatwienia jej sprawy. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", SIP LEX oraz wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, Lex nr 57180). Skuteczność skargi na niewykonanie wyroku zależy od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku, bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności, czyli treści rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21 1) zobowiązał Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w W. (w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej) do rozpoznania wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; 2) stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądził od Ochotniczej Straży Pożarnej w W. na rzecz skarżącego T. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi. Te natomiast wpłynęły do organu w dniu 21 kwietnia 2022 r. Od tej daty rozpoczął zatem swój bieg - wyznaczony wyrokiem – termin, w jakim wniosek skarżącego powinien być rozpatrzony. Termin ten upłynął więc w dniu 5 maja 2022 r. Z odpowiedzi na skargę nie wynika jakie czynności zostały podjęte przez organ po zwrocie akt przez Sąd. W samym piśmie stanowiącym odpowiedź na skargę wskazano, ze koszty sądowe w kwocie 100 zł zostały zapłacone w dniu 22 czerwca 2022 r., a więc po upływie 14 dni. Ponadto organ załączył pismo z 18 maja 2022 r., wskazujące, że zwrócił się z prośbą do T.G. o podanie rachunku bankowego w sprawie WIII SO/Wa 3/21. Mając na uwadze odpowiedź organu w sprawie kosztów oraz pismo z 18 maja 2022 r., a także stanowisko skarżącego, Sąd nie ma pewności czy koszty zasądzone wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21 zostały skarżącemu zwrócone. Z kolei stanowisko organu zawarte w nadesłanym do Sądu piśmie z dnia 15 listopada 2022 r. świadczy o tym, że Prezes OSP do dnia 14 listopada 2022 r. nie rozpoznał wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku (wyrok w sprawie VIII SAB/Wa 17/21). Zatem w rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną pozostaje to, że skarga na niewykonanie ww. wyroku wniesiona przez Skarżącego w dniu 18 sierpnia 2022 r. (data wpływu). Co najmniej do 14 listopada 2022 r. organ nie rozpoznał wniosku z 6 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Z cytowanego wyżej pisma organu wynika ponadto, że "organ postanowił nie udzielać informacji T. G., ponieważ żądane informacje nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu". Nie powiadomiono Sądu jakiej treści informacje udzielono Skarżącemu, bowiem powołane pismo z 15 listopada 2022 r. zostało skierowane do Sądu, a Skarżącemu do widomości. Analiza przedłożonej przez Skarżącego i przez organ dokumentacji w postaci pism, wskazuje, że wyrok Sądu z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21 nie został wykonany jeżeli chodzi o pkt 1) wyroku tj. zobowiązanie Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w W. do rozpoznania wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. W zakresie pkt 3) wyroku VIII SAB/Wa 17/21, Sąd nie otrzymał pewnej informacji od stron, czy Prezes OSP zwrócił zasądzone koszty. Z powyższych względów należało uznać, że ww. wyrok nie został przez organ wykonany w wyznaczonym terminie. Uwzględnienie skargi, opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a., obliguje Sąd do wymierzenia grzywny. Ustalając jej wysokość, Sąd wziął pod uwagę okoliczności sprawy, okres jaki upłynął od wniesienia skargi, konflikt stron, okoliczność iż organ nie posiada znacznych źródeł finasowania. Biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, wymierzono organowi grzywnę w wysokości 200 zł, uznając, że będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ całokształt sprawy świadczy o znacznej opieszałości organu w wykonaniu wyroku, gdyż od przekazania akt sprawy organowi, tj. od dnia 21 kwietnia 2022 r., upłynęło 7 miesięcy i dalej organ nie powiadomił Sądu w sprawie VIII SA/Wa 650/22, że wyrok Sądu z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21 został wykonany w całości. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W kolejnym punkcie, stwierdzając, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd orzekł na mocy art. 154 § 2 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., które obejmują uiszczony przez Skarżącego wpis sądowy w wysokości 200 zł.